Dünyanın en iyi ilk 500 üniversitesi arasında yer alan Yakın Doğu Üniversitesi, öğrencilerin sektördeki bilgi ve farkındalıklarını artırmayı hedefleyen önemli bir eğitim programına ev sahipliği yaptı. Bu kapsamda, Yakın Doğu Üniversitesi bünyesinde yer alan DESAM Araştırma Enstitüsü ile Veteriner Hekimliği Fakültesi iş birliğinde “ISO 22000:2018 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi” eğitim programı düzenlendi. İki gün süren eğitimler, gıda güvenliği alanında farkındalık oluşturmayı ve sektörel bilgi birikimini artırmayı hedefledi.

Veteriner Hekimliği Fakültesi’nde gerçekleştirilen programın ilk gününde, GLADER Gıda Bilimleri Enstitüsü Başkanı Vet. Hekim Tolga Yaroğlu tarafından kapsamlı bir eğitim verildi. Vet. Hekim Tolga Yaroğlu, ISO 22000:2018 standardının temel prensiplerini, gıda güvenliği yönetim sistemlerinin uygulanmasını ve sektördeki güncel yaklaşımları katılımcılarla paylaştı. Eğitimde ayrıca Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktaları (HACCP) prensipleri ve uygulamaya dönük örnekler üzerinden gıda güvenliği süreçleri de detaylı şekilde ele alındı.

Akademisyenler, öğrenciler ve sektör temsilcilerinin yoğun ilgi gösterdiği program, katılımcılara teorik bilgilerin yanı sıra pratik uygulama becerileri de kazandırdı. Gıda sektöründe kalite ve güvenlik standartlarının önemine dikkat çekilen eğitimler, katılımcıların kendi kurumlarında daha etkin ve sürdürülebilir gıda güvenliği sistemleri kurmalarına katkı sağlamayı amaçladı.

Gıda zincirinde güçlü halkalar için...

Etkinlikte sunum yapan Veteriner Hekim Tolga Yaroğlu ise gıda sektörünün geniş ve çok disiplinli yapısına dikkat çekti. Gıda üretiminin “tarladan sofraya” uzanan bütüncül bir süreç olduğunu vurgulayan Yaroğlu, “Bu alan; üretimden denetime, lojistikten tüketime kadar pek çok meslek grubunun birbiriyle iç içe çalıştığı geniş bir ekosistemdir” dedi. Veteriner hekimlerin özellikle hayvansal gıdaların güvenliği, hijyen ve hijyenik tasarım süreçlerinde kritik rol üstlendiğini belirten Yaroğlu, üretimin bir zincir olduğunu hatırlatarak “Gıda zincirinin tüm halkaları güçlü olmalı. Güvenli gıda üretimi için tehlikeleri doğru tanımak ve sürecin her aşamasını kontrol altında tutmak zorundayız” ifadelerini kullandı. Program, katılımcıların teorik ve uygulamaya dönük bilgi edinmelerine katkı sağladı.

Prof. Dr. İsfendiyar Darbaz: “Sürecin her aşamasını bilimsel temelde yönetebilecek donanıma sahip öğrenciler yetiştiriyoruz!”

Yakın Doğu Üniversitesi Veteriner Hekimliği Fakültesi Dekanı Prof. Dr.  İsfendiyar Darbaz, gıda güvenliği alanında düzenlenen eğitim programlarının öğrencilerin mesleki gelişimi açısından büyük önem taşıdığını vurguladı. Prof. Dr. Darbaz, gıda üretiminin yalnızca bir süreç değil, çok disiplinli bir sorumluluk alanı olduğunu belirtti. Öğrencilerin bu tür eğitimlerle akademik bilgi birikimlerini geliştirerek sahada karşılaşacakları süreçlere yönelik yetkinlik de kazandığını dile getiren Prof. Dr. Darbaz, “Gıda güvenliği, insan sağlığını doğrudan etkileyen en temel unsurlardan biridir. Bu nedenle geleceğin veteriner hekimlerinin ve gıda profesyonellerinin sürecin her aşamasını bilimsel temelde yönetebilecek donanıma sahip olması gerekir” dedi. Prof. Dr. Darbaz ayrıca, üniversite olarak sektörel iş birliklerini güçlendirmeye ve öğrencileri uluslararası standartlara uygun şekilde yetiştirmeye devam edeceklerini belirtti.

--

Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği (KTTB) Başkanı Prof. Dr. Ceyhun Dalkan, toplum sağlığını koruma ve geliştirmenin, yalnızca tedavi hizmetleriyle değil, sağlıklı bir çevre, güvenli, temiz gıda ve etkin denetimlerle mümkün olduğuna işaret ederek, bugün ülkede halk sağlığına öncelik veren bir yönetim tarzı ve politika bulunmadığını savundu.

Dalkan, 3-9 Eylül Halk Sağlığı Haftası dolayısıyla yayınladığı mesajda, “Yediklerimiz, içtiklerimiz ve soluduğumuz hava düzenli ve şeffaf biçimde denetlenmemektedir ve tamam değildir. Havuz ve deniz kirlilik raporları kamuoyuna güven verici şeffaf şekilde paylaşılmamaktadır. Yediğimiz etlerde deli dana hastalığı riski konusunda net bilgi yoktur. Sebzelerdeki pestisit varlığı, özellikle ithal ürünlerde yeterince kontrol edilmemektedir” ifadelerini kullandı.

Kuzey Kıbrıs’ta her yerde hava kirliliği bulunduğunu, çevre ve havanın halkı zehirlerken, yetkililerin ise bunu sadece izlediğini ifade eden Dalkan, AKSA ve Teknecik’ten salınan kapkara dumanla halk sağlığının tehdit altında olduğunu belirtti.

44/2008 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarından Korunma ve Denetim Yasası’nın denetimsizlik nedeni ile fiilen askıya alındığını da kaydeden Dalkan, çocukların yanı sıra tüm halkın bu zehirli havayı soluduğunu, Güngör Çöplüğü'nün sürekli yanarak, zehir saçtığını söyledi.

“SAĞLIK ANAYASAL HAKTIR, ERTELENEMEZ”

Dalkan, mesajına şöyle devam etti:

“Halk sağlığı ancak güçlü bir önleyici sağlık hizmetleri ile korunabilir. Bugün sağlık sistemimiz, üçüncü basamak tedavi edici hizmetlere odaklanmış durumdadır. Tarama ve erken tanı programları, koruyucu sağlık hizmetleri yok denecek kadar azdır. Halkın sağlığını, sağlıklı kalmasını önceleyen bir sağlık sistemini artık vakit geçmeden kurmamız gereklidir. Ülkemizin her köşesine yayılmış sağlık ocakları aracılığıyla yapılacak koruyucu sağlık hizmetleri ve tarama programları, sağlıklı yaşam eğitim faaliyetleri halkımızı hastalanmaktan koruyacak veya erkenden tanı almasını sağlamayacaktır. Bu yaklaşım hem toplum sağlığını yükseltecek hem de tedavi edici sağlık hizmetlerine odaklı sağlık sistemine binen ağır yükü azaltacaktır. Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği olarak çağrımız açıktır; temiz gıdaya erişim hakkı güvence altına alınmalı, düzenli, şeffaf ve sıkı denetimler kamuoyuyla paylaşılmalıdır.Çevreyi kirleten ve halkı zehirleyen tüm faaliyetler durdurulmalıdır. Koruyucu, önleyici sağlık hizmetleri güçlendirilmeli, ülkemiz sağlık ocakları sistemi ile yeniden halkın sağlığını önceleyen bir yapıya kavuşturulmalıdır. Halk sağlığını korumak, başta yöneticilerimiz olmak üzere, devletin, kurumların, hepimizin asli görevlerindendir. Sağlıklı bir toplum için önce sağlıklı çevre, sağlıklı gıdaya erişim güvence altına alınmalı, ülkede koruyucu önleyici sağlık hizmetleri geliştirilmelidir. Sağlık anayasal bir haktır ve ertelenemez.”

Düzenli bir ağız ve diş bakımı, yalnızca sağlıklı bir gülümseme için değil, aynı zamanda genel vücut sağlığının korunması için de büyük önem taşıyor. Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Yeniboğaziçi Başhekimi ve Kalp-Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Aşkın Ali Korkmaz, düzenli olarak günde iki kez diş fırçalamanın ve diş ipi kullanmanın, kalp ve damar hastalıkları riskini yüzde 10 ila 20 oranında azaltabileceğini söylüyor.

Prof. Dr. Aşkın Ali Korkmaz, kötü ağız hijyeninin diş eti hastalıklarına yol açarak vücutta yaygın iltihaplanma oluşturduğunu ve bunun atardamarların sertleşmesini tetikleyerek kalp krizi ve felç riskini yükselttiğini ifade etti. Kan dolaşımına karışan bakterilerin kalp kapaklarında ciddi enfeksiyonlara neden olabileceği uyarısında da bulunan Prof. Dr. Korkmaz, sağlıklı kalpler için ağız bakımının düzenli ve özenli yapılmasının önemine dikkat çekti.

Düzenli diş hekimi kontrollerinin de sağlıklı ağız ve kalp sağlığı için vazgeçilmez bir unsur olduğunu belirten Prof. Dr. Aşkın Ali Korkmaz, “Erken dönemde fark edilen diş eti problemleri ve enfeksiyonlar, uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir ve kalp-damar sistemine olan olumsuz etkiler en aza indirgenebilir. Ayrıca, sağlıklı beslenme alışkanlıkları ve sigara gibi zararlı alışkanlıklardan kaçınmak da ağız ve kalp sağlığını korumada büyük rol oynar” dedi. Prof. Dr. Aşkın Ali Korkmaz, halkı bilinçlendirmek ve koruyucu önlemleri artırmak için ağız sağlığının kalp sağlığıyla olan bağlantısına dair farkındalığın yaygınlaştırılmasının gerekliliğine de dikkat çekti.

Sadece dişlerinizi kaybetmekle kalmazsınız!

Ağız ve diş sağlığının, genel vücut direnci ve kronik hastalıkların önlenmesinde de önemli bir rol oynadığını belirten Prof. Dr. Aşkın Ali Korkmaz, “Ağızda oluşan bakteriyel enfeksiyonlar sadece kalbi değil, aynı zamanda diyabet, kronik böbrek hastalıkları ve solunum yolu enfeksiyonları gibi pek çok sistemik hastalığı da tetikleyebilir” dedi. Ağız sağlığını ihmal etmenin sadece diş kaybına değil, aynı zamanda genel sağlık durumunun bozulmasına da zemin hazırladığını ifade eden Prof. Dr. Aşkın Ali Korkmaz, bu yüzden ağız bakımının bir yaşam tarzı haline getirilmesi gerektiğini söyledi.

Bazı enfeksiyonların tedavisi zor ve uzun süreçler gerektirebilir!

Dişlerdeki enfeksiyonların iki önemli zararlı etkisi olduğunu dile getiren Prof. Dr. Aşkın Ali Korkmaz, “Ağızda gelişen enfeksiyonlar vücudun bağışıklık sistemini etkileyerek yaygın iltihaplanmaya yol açar. Bunun yanında, ağır diş enfeksiyonlarında bakteriler kana karışarak kalbe ulaşabilir” dedi. Bu iltihaplanma ve kandaki bakteri varlığının kalp sağlığını nasıl etkilediğini açıklayan Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Yeniboğaziçi Başhekimi ve Kalp-Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Aşkın Ali Korkmaz, “Vücuttaki iltihaplanma, atardamarların sertleşmesine ve daralmasına yol açan tetikleyicilerden biridir. Bu durum, damar tıkanıklığı kalp krizi ve felç gibi ciddi sağlık sorunlarının riskini artırır” ifadelerini kullandı.

Kan dolaşımına karışan bakterilerin kalbin iç zarına ve kapaklarına yapışarak “endokardit” adı verilen ciddi enfeksiyonlara yol açabileceğini de belirten Prof. Dr. Korkmaz, bu enfeksiyonların tedavisinin genellikle zor ve uzun süreçler gerektirdiğini söyledi. Bu nedenle, ağız ve diş bakımının düzenli ve titizlikle yapılmasının, sağlıklı kalp için kritik bir gereklilik olduğunu vurguladı.

Oymen yazılı açıklamasında kurbanlık hayvan seçimi ve kesim sırasında uygulanması gereken hijyen kuralları, etin taşınması ve muhafazası ve tüketim öncesi pişirme koşullarıyla ilgili hatırlatmalarda bulundu.

İlk olarak kurbanlık hayvan seçimine değinen Oymen, kurbanlık hayvanın canlı, hareketli, parlak tüylü, burun akıntısı, topallık ve yara gibi dısşal hastalık belirtilerinden ari olması gerektiğini belirtti.

Küçükbaş hayvanların en az bir, büyükbaş hayvanların ise en az 2 yaşında olması gerektiğini, hayvanın diş kontrolünün yapılmasının da önemli olduğunu ifade eden Beste Oymen, hayvanların sağlık raporlarının, kulak/küpe/çip gibi resmi kimlik bilgilerinin olması gerektiğini de kaydetti.

-Hijyen kuralları

Kesim sırasında uygulanması gereken hijyen kurallarıyla ilgili de açıklamada bulunan Beste Oymen, kurban kesimlerinin mutlaka yetkili kurumların belirlediği kesim alanlarında yapılması gerektiğini vurguladı.

Oymen, gelişi güzel veya uygun olmayan koşullarda yapılan kesimlerin hem çevre kirliliğine hem de ciddi halk sağlığı risklerine yol açabileceği konusunda uyardı.

KESİM ALANLARINDA UYULMASI GEREKEN KOŞULLAR

Beste Oymen, kesim alanlarında uyulması gereken koşullara da değinerek yüzeylerin ve ekipmanların temizlenebilir ve dezenfekte edilebilir olması gerektiğine işaret etti.

Temiz su, atık yönetimi uygun şekilde planlanması gibi şartlarla ilgili olarak da bilgi veren Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Beste Oymen, temiz alanla kirli alanının ayrımı için çapraz bulaşmayı önleyecek düzenlemeler yapılması, kesim yapan personelin kişisel hijyen kurallarına uyması gerektiğini hatırlattı.

Beste Oymen, hem hayvana eziyetin önlenmesi hem de hijyen koşullarının sağlanması için ehil kişiler tarafından kesim yapılması gerektiğini de belirtti.

-Etin taşınması ve muhafazası

Oymen, sağlıklı şartlarda kesim yapılsa bile uygun şekilde muhafaza edilmezse ette bozulmalar olabileceğini, bu eti tüketen kişilerde sağlık sorunları olabileceğini belirtti. Hayvan kesildikten sonra etin hemen buzdolabına konulmaması, serin ve hava alan bir ortamda dinlendirilmesi gerektiğini söyleyen Oymen, yazda, yüksek ortam sıcaklığında etlerde bozulmanın çok daha hızlı gerçekleşebileceğini hatırlattı.

Etin dışarıda mümkün olduğunda kısa süre; sonrasında üzeri açık kaplarda buzdolabı şartlarına (+4 °C) alınıp 5 ile 12 saat bekletilmesi gerektiğini söyleyen Beste Oymen, sakatatla etlerin aynı ortamda bulundurulmaması ya da muhafaza edilmemesi konusunda da uyardı.

Kurbanlık etlerin henüz kesim sıcaklığında iken buzdolabına poşet içinde veya hava alamayacak bir durumda büyük parçalar halinde üst üste konulmaması gerektiğini ifade eden Oymen, bu durumda buzdolabı sıcaklığının etin iç kısımlarını soğutmaya yetmeyeceğini, etin hava almayan kısımlarında kısa sürede bozulma, kokuşma hatta yeşillenme görülebileceğini dile getirdi.

Oymen, bu etlerin tüketilmesinin gıda zehirlenmesine yol açabileceği konusunda da uyardı.

Eti hemen dondurulmaması gerektiğini de vurgulayan Beste Oymen, et direkt dondurulduğunda biyokimyasal reaksiyonların da durduğunu, çözdürme sırasında da etin çok su salması, bununla birlikte vitamin ve mineral kaybı, tatsızlaşması gibi kusurlar ortaya çıkabileceğini dile getirdi.

Oymen, donmuş etlerin çözdürüldükten sonra hemen tüketilmesi, asla tekrar dondurulmaması gerektiğini de hatırlattı.

Etin normal buzdolabı koşullarında en fazla 3-4 gün, kıymanın ise 1-2 gün kalabileceğini kaydeden Oymen, uzun süreli muhafazalarda etlerin (dondurucuda) -18 °C‘de muhafaza edilmesi gerektiğini anımsattı.

Oymen, dondurulmuş etlerin saklama süresinin 4-6 aydan fazla olmaması gerektiği konusunda da uyardı.

TÜKETİM KOŞULLARI

Tüketim öncesi pişirme koşullarıyla ilgili de bazı uyarılarda bulunan Gıda Mühendisleri Odası Başkanı Beste Oymen, etlerin kesinlikle çiğ veya az pişmiş olarak tüketilmemesi, etin merkezi de tam olarak pişene kadar (en az 75 derece) işleme devam edilmesi gerektiğini söyledi.

“Çiğ etle temas eden mutfak yüzeyleri, kesme tahtaları ve bıçaklar ayrılmalı veya iyice temizlenmelidir” hatırlatmasında da bulunan Oymen, çapraz bulaşmayı önlemek amacıyla çiğ ve pişmiş ürünlerin birbirinden ayrılması gerektiğini de ifade etti.

Tekyaprak haftanın 3 günü (Pazartesi, Çarşamba, Perşembe) hizmet verecek.

Ülkemizin başarılı Uzman Klinik Psikologlarından olan Nilgün Tekyaprak’ın Cengiz Topel Hastanesi’nde göreve başlaması, bölge halkında büyük

memnuniyet yarattı.

Ruh sağlığı alanında deneyimi ve uzmanlığıyla dikkat çeken Tekyaprak, bireysel danışmanlık hizmetlerinin yanı sıra çeşitli psikolojik değerlendirme ve terapi süreçlerinde de hastalara destek olacak.

Yeni dönemde Cengiz Topel Hastanesi’nde psikolojik destek almak isteyen vatandaşlar, belirlenen günlerde randevu alarak Uzman Klinik Psikolog Nilgün Tekyaprak’tan hizmet alabilecek.

Seul Üniversitesi’nde gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma, ısıtılan tütün ürünlerinin sigarayı bırakmak isteyen yetişkinler arasında hızla benimsendiğini ve büyük oranda geleneksel sigara kullanımının yerini aldığını ortaya koydu. 4.500’den fazla Koreli yetişkinin verilerinin incelendiği çalışmaya göre, ısıtılan tütün ürünü kullanıcılarının %99,4’ü daha önce geleneksel sigara kullanıcısıydı veya halen her iki ürünü birlikte kullanıyor. Yeni başlayan kullanıcı oranı ise yalnızca %0,6 olarak tespit edildi.

Seul Üniversitesi İşletme ve Ticaret Ekonomisi Enstitüsü tarafından yayımlanan araştırma, Isıtılan tütün ürünlerinin gençler için bir “başlangıç ürünü” olduğu yönündeki kaygılara da bilimsel bir yanıt veriyor. Araştırmacılar, yetişkin olmayanbireylerin geleneksel sigaraya daha fazla yöneldiğini, ısıtılantütün ürünlerinin bu yaş grubu için cazip bir seçenek oluşturmadığının altını çiziyor.

Pazar Dönüşüyor: 2017’den Bu Yana Hızla Artan Talep

Güney Kore’de 2017 yılında piyasaya sürülen ısıtılan tütün ürünlerinin tütün pazarındaki payı kısa sürede yükselişe geçti. 2017’de toplam piyasanın yalnızca %2,2’sini oluşturan bu ürünler, 2021’in ortalarına gelindiğinde pazarın %12’sine hakim oldu. Bu gelişme, halk sağlığı açısından umut verici bir dönüşüm olarak değerlendiriliyor. Zira bilimsel çalışmalar, sigaranın neden olduğu sağlık sorunlarının büyük bölümünün sigaranın yanma sürecinden kaynaklandığını açıkça ortaya koyuyor.

Söz konusu ürünler, tütünü yakmak yerine ısıtarak çalışan teknolojileri sayesinde, geleneksel sigaraya kıyasla zararlı bileşenlerin oluşumunu büyük ölçüde azaltıyor. Araştırmacılar, “Yanma sonucu oluşan duman, sigaranın yol açtığı sağlık zararlarının başlıca nedenidir. Isıtma temelli ürünler bu riski önemli ölçüde azaltma potansiyeline sahiptir” ifadelerini kullandı.

Eğitimli Yetişkinler ve Sağlık Endişesi Taşıyanlar Daha Hızlı Geçiş Yapıyor

Çalışmada dikkat çeken bir diğer bulgu ise ısıtılan tütün ürünlerini tercih eden kullanıcı profili oldu. Elde edilen verilere göre, yüksek eğitim düzeyine sahip bireyler, ebeveynler, beyaz yaka çalışanları ve sağlık konusunda hassasiyet gösteren kişiler sigaradan ısıtılan tütün ürünlerine geçiş yapmaya daha yatkın.

Küresel Ölçekte Yol Gösterici Olabilir

Araştırmacılar, Güney Kore’deki deneyimin dünya genelinde tütün kontrol politikaları geliştiren karar vericiler için önemli dersler barındırdığını vurguluyor. Isıtılan tütün ürünlerinin yaygınlaşma nedenlerinin doğru analiz edilmesi; vergi, pazarlama ve tüketici bilgilendirme politikalarının etkin biçimde şekillendirilmesi açısından büyük önem taşıyor.

Tüm bu bulgular, ısıtılan tütün ürünlerinin sadece Güney Kore’de değil, tüm dünyada geleneksel sigara tüketiminin azaltılması yönündeki çabalara katkı sağlayabileceğini ve sigaradan uzaklaşmak isteyenler için alternatif bir seçenek sunduğunu ortaya koyuyor.

Kalp krizi geçirerek Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi Koroner Yoğun Bakım Ünitesi’nde tedavi gören 140 hasta ile yapılan bir araştırma, hastaların kalp krizi belirtilerini yeterince bilmediğini ortaya koydu.

Araştırmayı yürüten akademisyenler, 140 hasta ile yaptıkları çalışmada, hastaların ancak yarıya yakınının kalp krizi geçirdiğini düşündüğünü, kalp krizi belirtilerinin tamamını bilmediklerini belirledi.

Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hatice Sütçü, Kıbrıs Aydın Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Zeki Avcı, Dünya Barış Üniversitesi akademisyenleri Dr. Ayşe Aydındoğmuş ve Yard. Doç. Dr. Nurcan Bilgiç’in 2020-2021 yıllarında, Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi Koroner Yoğun Bakım Ünitesi’nde kalp krizi sonrasında yatan 140 hasta ile yaptığı araştırmanın sonuçlarını içeren makale, uluslararası bir dergide yayınlanma sürecinde bulunuyor.

Araştırmacılar, TAK’a yaptıkları açıklamada, özellikle Covid 19 pandemisi sonrasında, çoğunlukla da genç insanların kalp krizi sonucu ani ölümleriyle karşılaştıklarını belirtti.

Kalp krizini; “kalbe giden damar ya da damarların kısmen daralması ya da tamamen tıkanması sonucunda oksijensiz ve besinsiz kalan kalp kasının hasarlanması durumu” olarak tanımlayan araştırmacılar, şu bilgileri paylaştı:

“Daralma ya da tıkanmanın boyutuna da bağlı olarak olay başladıktan sonra hızla zaman kaybetmeden tıbbi yardım alınması zorunludur. Zaman, kalp kası, o da insan hayatına eş değerdedir.

2020-2021 yıllarında, Lefkoşa Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi Koroner Yoğun Bakım Ünitesi’ne kalp krizi sonrasında yatan 140 hasta ile yaptığımız çalışmada; ancak hastaların yarıya yakınının kalp krizi geçirdiğini düşündüğü, kalp krizi belirtilerinin tamamını bilmedikleri belirlenmiştir.”

KRİZ SIRASINDA NELER HİSSETTİLER?

Hastaların, kalp krizi geçirirken deneyimledikleri en şiddetli belirtinin yüzde 35,7 ile huzursuzluk ve sıkıntı hissi; yüzde 34,3 ile terleme ve yüzde 27,1 ile göğüs ağrısı oldu.

Araştırmaya katılan kişilerden yüzde 10,7’ye denk gelen 15’i ilk 20 dakikada hastaneye ulaşırken, yüzde 23,6’sını oluşturan 33 kişi özel aracını kendi sürerek hastaneye ulaştı. Kalp krizi geçirenlerin yüzde 32,1’i yani 45’i ise ambulans tercih ederek hastaneye ulaştı.

YÜZDE 42,1’İ 08.00-16.00 ARASINDA KALP KRİZİ GEÇİRDİ

Hastaların kalp krizi geçirdiği saatlerle ilgili verilere göre, yüzde 42,1’i 08.00-16.00; yüzde 36,4’ü ise 16.00-24.00 saatleri arasında kalp krizi geçirdiklerini ifade etti.

BELİRTİLER… GÖĞÜS AĞRISI, AŞIRI VE SOĞUK TERLEME VE DİĞERLERİ

Akademisyenler, kalp krizi belirtileriyle ilgili şu bilgileri paylaştı:

“Kalp krizi belirtisi denildiğinde ilk akla gelen göğüs ağrısıdır. Ancak, ağrı rahatsızlık hissi, birkaç saat süren ve geçen şekilde, sıkıştırıcı, basınç şeklinde olabileceği gibi yansıyan ağrı şeklinde farklı yerlerde olabilir. Çoğu kişide sol kola yansıma şeklinde olup, sağ kol, omuzlar, sırt, boyun ya da çenede ağrı olan kişiler de mevcuttur. Kadınlarda, göğsün alt kısımları, karın altı ve sırtın üst bölgesinde ağrı olabilir.

Aşırı şekilde ve soğuk terleme sıklıkla oluşan belirtidir. Hızlı ve düzensiz nabız, çarpıntı hissi, öksürük, halsizlik, baygınlık hissi, nefes darlığı, baş dönmesi, sağ ya da sol kolda uyuşma, cilt renginde sararma, morarma ve kızarma gibi değişikler gözlemlenirken sindirim sistemi belirtileri olarak hazımsızlık, mide yanması, bulantı, kusma yaşanabilir.

RİSK GRUPLARI

Daha önce kalp damar hastalığı olan, sigara içen, aşırı kilolu, kolesterolü yüksek, şeker (diyabet) hastalığı olan, birinci derece akrabalarında kalp krizi öyküsü olan, ileri yaştaki bireyler ve menopoz sonrası kadınların risk altında olup tipik ya da atipik kalp krizi belirtilerini fark ettiklerinde zaman kaybetmeden 112’yi arayarak ambulansla hastaneye ulaşmaları gerekir.

Araştırmacılar halka “Kişiler özel araçları ile ambulanstan önce hastaneye ulaşacaklarını düşünseler de, ambulans ile ilk acil tıbbi müdahaleye de ulaşılmış olacağı unutulmamalıdır.” uyarısında da bulundu.

Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği (KTTB), böbrek sağlığını korumak için dengeli beslenmek, ideal kiloya ulaşmak, kan basıncını düzenli olarak kontrol ettirmek, kan şekeri seviyelerini kontrol altına almak, sigara- alkol gibi zararlı alışkanlıklardan kaçınmak ve yeterli su tüketmek gerektiğine dikkat çekti.

Birlik Yönetim Kurulu adına yazılı açıklama yapan İç Hastalıkları ve Nefroloji Uzmanı Dr. Ahmet Behlül, her yıl mart ayının ikinci perşembesinin, “Dünya Böbrek Günü” olarak kutlandığını ifade ederek, bu yılın temasının, “Böbrekleriniz İyi mi? Erken Tespit Edin, Böbrek Sağlığınızı Koruyun” olduğunu belirtti.

Kronik böbrek hastalığının dünya genelinde önemli bir halk sağlığı sorunu olduğunu ifade eden Behlül, “Küresel olarak yaklaşık 850 milyon kişinin bir tür böbrek hastalığına sahip olduğu tahmin edilmektedir” dedi.

Sağlık Bakanlığı’nın kronik hastalıklar için yaptığı tarama çalışmasına göre, ülkede her yedi kişiden birinin böbrek hastası olduğuna işaret eden Behlül, “Böbrek hastalıkları erken teşhis edilip tedavi edilmezse, kronik böbrek yetmezliğine ilerleyebilir ve kalp hastalığı, yüksek tansiyon hatta erken ölüm gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir” ifadelerini kullandı.

2040 yılına kadar kronik böbrek hastalığının, yaşam süresinden kaybedilen yıllar açısından beşinci en büyük neden olacağının öngörüldüğünü belirten Ahmet Behlül, bunun böbrek sağlığının küresel düzeyde ele alınması gerekliliğini ortaya koyduğunu kaydetti.

Böbrek hastalıkları genellikle belirti göstermeden geliştiği için, özellikle diyabet, hipertansiyon veya ailede böbrek hastalığı öyküsü bulunan yüksek riskli bireyler için düzenli taramaların hayati öneme sahip olduğunu vurgulayan Behlül, şunları belirtti:

“Bu yılın teması, insanların böbrek sağlıklarını korumak için sağlıklı alışkanlıklar edinmelerini, düzenli sağlık kontrollerinden geçmelerini ve zamanında tıbbi müdahale aramalarını teşvik etmeyi amaçlamaktadır. Farkındalığı, eğitimi ve erken teşhisi teşvik ederek, böbrek hastalığının küresel yükünü azaltmayı, proaktif önleme ve bakım yoluyla sağlık sonuçlarını iyileştirmeyi hedeflemektedir.”

Böbrek hastalığı için ana risk faktörlerini, diyabet, hipertansiyon (yüksek tansiyon), kardiyovasküler hastalıklar, obezite ve ailede böbrek hastalığı geçmişi olarak sıralayan Behlül, rutin testlerin basit, uygun maliyetli ve hayat kurtarıcı olabileceğine, düzenli kontrollerin de hastalığın ilerlemesini önleyebileceğine vurgu yaptı. Behlül, kan basıncı ölçümü, vücut kitle indeksi, idrar testleri ve kan testlerinin ise önerilen testler olduğunu belirtti.

İnsanlığın bakterilere karşı en güçlü kalkanı olan antibiyotikler, bilinçsiz ve yaygın kullanım nedeni ile artık eskisi kadar “güçlü” değil. Bakterilerin antibiyotiklere karşı direnç kazanması ile insanların bakteriler üzerinde kurduğu üstünlük artık sonlanmaya çok yakın! Antibiyotik ve Kemoterapi Derneği (ANKEM), uzun yıllardır bu sorunla ilgili farkındalık geliştirmek için çalışmalar sürdürüyor. Yakın Doğu Üniversitesi ise özellikle, antibiyotik direncine sahip bakterilerle mücadelede en önemli alternatif çözüm olan “bakteriyofaj” çalışmaları ile adından söz ettiriyor.

Yakın Doğu Üniversitesi ve ANKEM güçlerini birleştirerek, bu yıl 40’ıncısı düzenlenecek olan “ANKEM Akılcı Antibiyotik Kullanımı Kongresi”ni Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde gerçekleştirecek. Kongre öncesinde bir araya gelen Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ ve ANKEM Derneği Başkanı Prof. Dr. Bülent Gürler, kongrenin başarılı bir şekilde gerçekleşmesi için yapılan hazırlıkları ve etkinliğin içeriğini detaylı bir şekilde . Görüşmeye, “40. ANKEM Akılcı Antibiyotik Kullanımı Kongresi” başkanları Sağlık Bilimleri Üniversitesi’nden Prof. Dr. Sebahat Aksaray ve Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı öğretim üyesi ve DESAM Araştırma Enstitüsü araştırmacılarından Doç. Dr. Buket Baddal da katıldı. Toplantıya ayrıca Kongrenin genel sekreterliğini de üstlenen Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Emrah Ruh da eşlik etti.

40. ANKEM Akılcı Antibiyotik Kullanımı Kongresi, 8-11 Mayıs’ta Kıbrıs’ta!

8-11 Mayıs 2025 tarihleri arasında, dört gün sürecek olan kongre, Yakın Doğu Üniversitesi Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi’nde gerçekleştirilecek. Kongre boyunca interaktif oturumlar, konferanslar, paneller ile sözlü ve poster bildirileri yer alacak. Alanın pek çok uzmanını Kıbrıs’ta buluşturacak kongrede, bilim ve sanatın buluştuğu çeşitli etkinlikler de düzenlenecek.

Dorana Turizm organizasyonu ile “Sağlık için aşılan, Antibiyotiği akılcı kullan” sloganıyla düzenlenecek olan kongrede; infeksiyon hastalıklarında akılcı antibiyotik kullanım ilkeleri, epidemiyolojik değerlendirmeler, farmakoekonomik yaklaşımlar, her yaşta aşılamalar, cerrahi ve kritik hasta enfeksiyonları gibi önemli konular ele alınacak.

Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ: “Kongre, sağlık profesyonelleri arasında bilgi alışverişi sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda antibiyotik direncine karşı etkili stratejiler geliştirilmesi noktasında iş birliklerinin güçlenmesine de zemin hazırlayacak.”

ANKEM Derneği’in, uzun yıllardır, antibiyotiklerin akılcı kullanımını merkezine alan çok önemli çalışmalar yürüttüğüne vurgu yapan Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, “Bu yıl, 40. ANKEM Akılcı Antibiyotik Kullanımı Kongresi’ne ev sahipliği yapmaktan büyük mutluluk duyuyoruz” ifadesini kullandı.

Prof. Dr. Şanlıdağ, “Kongre, sağlık profesyonelleri arasında bilgi alışverişi sağlamakla kalmayacak, aynı zamanda antibiyotik direncine karşı etkili stratejiler geliştirilmesi noktasında iş birliklerinin güçlenmesine de zemin hazırlayacak” ifadesini kullandı.

Kongrenin, sağlık profesyonellerine ve topluma; antibiyotiklerin doğru kullanımı konusunda önemli bir farkındalık kazandıracağını da belirten Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, “Bilim insanlarının katkılarıyla, antibiyotiklerin daha akılcı ve etkin kullanımı sağlanarak, sağlık hizmetlerinin sürdürülebilirliği açısından önemli bir etki yaratılacak” dedi.

Prof. Dr. Bülent Gürler: “Alanında uzman konuşmacılar, akademisyenler ve profesyonellerin katılımıyla, kongremizde zengin bir program sunmayı hedefliyoruz.”

ANKEM Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Bülent Gürler ise büyük bir heyecanla duyurdukları 40. ANKEM Kongresi’ni 8-11 Mayıs 2025 tarihlerinde Yakın Doğu Üniversitesi iş birliğiyle gerçekleştirmekten mutluluk duyduklarını söyledi. “Bundan 40 yıl önce, 1986 yılında kurulan ANKEM Derneğimiz çatısı altında, derneğimizin misyonu olan antimikrobiyal kemoterapinin doğru şekilde uygulanması; yıllar önce slogan haline getirdiğimiz ‘akılcı antibiyotik kullanımı’ sözcüğünü baz alarak çok değerli hekimlerimize ve diğer sağlık çalışanlarımıza kongreler ve seminerler düzenleyerek, çeşitli yayınlarla ve gerektiğinde medyayı kullanmak gibi çeşitli vesilelerle de değerli halkımıza bilgilendirme yapılmasına çalışılmıştır. Bu şekilde mesleki gelişimimize katkı sağlamak, kurumsal birliktelik ve dayanışmamızı artırmak, Derneğimiz faaliyet alanına giren konularda sosyal ve akademik çalışmalara katkı sunmak üzere, görev üstlenmiş bulunmaktayız” ifadesini kullandı.

“Alanında uzman konuşmacılar, akademisyenler ve profesyonellerin katılımıyla, kongremizde zengin bir program sunmayı hedefliyoruz. Kongremiz, bilgi alışverişi ve iş birliği olanakları için eşsiz bir fırsat oluşturacaktır” ifadesini kullanan Prof. Dr. Gürler, “Yakın Doğu Üniversitesi ev sahipliğinde düzenleyeceğimiz kongremiz boyunca çeşitli oturumlar, paneller, sözlü bildiri etkinlikleri düzenlenecek” ifadesini kullandı. 

Kıbrıs Sağlık ve Toplum Bilimleri Üniversitesi (KSTÜ) Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Kerem Teralı, Orphanet verilerine göre günümüzde 6 binden fazla nadir hastalık bulunduğunu ve dünya nüfusunun %3.5 ila %5.9’unun bu hastalıklardan etkilendiğini belirterek, nadir hastalıkların toplum sağlığı açısından büyük önem taşıdığına dikkat çekti.

Avrupa İlaç Ajansı’nın (EMA) tanımına göre, eğer bir hastalık genel popülasyonda 10,000 kişide 5’ten daha düşük bir sıklıkta görülüyorsa, bu hastalık “nadir” kategorisinde değerlendirilmektedir. Teralı, şu anda bilinen nadir hastalık sayısının 6 bini aştığını ve sürekli olarak yeni hastalıkların tıp literatürüne kazandırıldığını vurguladı. Büyük ölçüde genetik kökenli olup çocukluk çağında ortaya çıkan nadir hastalıkların teşhis edilmesinin zor olduğunu belirten Teralı, bu alandaki tıp uzmanlığının eksik, bilgi birikiminin az, bakım hizmetlerinin yetersiz ve bilimsel araştırmaların sınırlı olmasının, hastalar açısından önemli sorunlar yarattığını ifade etti.

Nadir hastalıklardan etkilenen bireylerin azımsanmayacak kadar fazla sayıda olmasına rağmen, sağlık sisteminde hâlâ “yetim” olarak değerlendirildiğini dile getiren Teralı, bu hastaların genellikle doğru tanıya ulaşmada, uygun tedaviye erişmede ve araştırma-geliştirme çalışmalarının sunduğu fırsatlardan yararlanmada ciddi engellerle karşılaştığını vurguladı. Bu hastalıkların tedavisi için geliştirilen ilaçların da “yetim ilaçlar” olarak adlandırıldığını aktaran Teralı, Avrupa Birliği’nde onay alan bu tür ilaçların sayı ve çeşidinin, mevcut nadir hastalıkların yalnızca %3 ila %4’ünü kapsayacak kadar sınırlı olduğunu ifade etti.

Bazı nadir hastalıkların klinik belirtilerinin yaygın sağlık sorunlarıyla benzerlik gösterdiğinin altını çizen Teralı, bu durumun yanlış teşhise ve tedavi sürecinde gecikmeye yol açabildiğini söyledi. Örneğin; birçok hastalığın ortak belirtileri olan yorgunluk ve halsizlik, kas güçsüzlüğü ve ağrılar, sindirim sistemi problemleri, nörolojik problemler veya cilt problemleri gibi semptomlar, altta yatan nadir bir hastalığın gözden kaçmasına neden olabilmekte, bu da bazen hastaları mütemadiyen farklı doktorları ziyaret etmek zorunda bırakabilmektedir.

KSTÜ Tıp Fakültesi olarak, özellikle Türkiye’deki nadir hastalıklar üzerine çalışan bireysel araştırmacılar ve büyük merkezlerle iş birliği içinde olduklarını belirten Teralı, bu iş birlikleri sayesinde hem klinik süreçlere destek verdiklerini hem de temel bilimler alanındaki bilgi ve yetkinliklerini bu araştırmalara entegre ettiklerini aktardı. Clinical Genetics, American Journal of Medical Genetics, Neurogenetics, Molecular Syndromology ve Molecular Biology Reports gibi prestijli bilim dergilerinde son 5 yılda en az 15 farklı nadir hastalık hakkında yayın yaptıklarını ifade eden Teralı, ülkemizde bu alanda çalışan veya çalışmayı arzu eden bilim insanlarıyla ortak projeler yürütmeye açık olduklarının altını çizdi.

Son olarak, Kuzey Kıbrıs’ta da nadir hastalıklarla mücadele eden bireyler bulunduğunu hatırlatan Teralı, bu durumun uzun vadeli ve sürdürülebilir ulusal sağlık politikalarının oluşturulmasını zorunlu kıldığını belirtti. Teralı, nadir hastalıkların sadece tanı alan kişileri değil, aynı zamanda bu kişilerin aile ve arkadaşlarını, bu kişilere bakım verenleri ve hatta bir bütün olarak toplumu da etkilediğini sözlerine ekledi.

Yakın Doğu Üniversitesi’nin antibiyotik direncine karşı yürüttüğü bilimsel çalışmalar, yenilikçi çözümler sunmaya devam ediyor. Antibiyotiğe dirençli hastane enfeksiyonlarına karşı Yakın Doğu Üniversitesi kampüsündeki doğal göletten izole ettikleri bakteriyofajlara bir yenisini daha eklendi. Daha önce “Pseudomonas phage NEU2023” ve “Pseudomonas phage NEU2024” olarak tescillenen ve dünya bilim literatürüne giren bakteriyofajların ardından, daha etkili üçüncü bir bakteriyofaj keşfedildi. Keşfedilen üç bakteriyofajdan oluşturulacak “üçlü faj kokteyli” bakterinin birden fazla suşunu enfekte edebilme özelliği taşıyacak.

Bakterilerin antibiyotiklere karşı direncinin artması, pek çok bakteriyel enfeksiyonun tedavisini zorlaştırıyor ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından küresel halk sağlığı tehdidi olarak kabul ediliyor. Bakteriyofajlar ise bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde antibiyotiklere alternatif olabilecek en etkili yöntem. Yakın Doğu Üniversitesi’nin uluslararası iş birliği ile yürüttüğü çalışmalar sonucunda izole edilen yeni bakteriyofaj, daha önce keşfedilen fajlara karşı direnç gösterer Pseudomonas aeruginosa suşlarını da etkisiz hale getirdiği kayıtlara geçti.

Üçlü faj kokteyli ile daha güçlü mücadele!

Yakın Doğu Üniversitesi DESAM Araştırma Enstitüsü araştırmacılarından Dr. Ferdiye Taner ve Avustralya’daki La Trobe Üniversitesi’nden Doç. Dr. Steve Petrovski ile iş birliğinde yürütülen çalışmalarla keşfedilen üç bakteriyofajın bir araya gelmesiyle oluşturulacak “faj kokteyli”, üçlü sinerjik bir etki yaratarak, bakterilerin direnç mekanizmalarını aşmayı ve enfeksiyonların daha etkili bir şekilde tedavi edilmesini sağlayacak. Pseudomonas aeruginosa bakterisinin birden fazla suşunu enfekte edebilme özelliği taşıyan kokteyl, Pseudomonas aeruginosa enfeksiyonlarının tedavisinde etkili bir alternatif sunacak.

Yürüttükleri bilimsel çalışmalar ile saptadıkları NEU2023 ve NEU2024 fajlarının, test edilen yüksek antibiyotik dirençli Pseudomonas aeruginosa suşlarının büyük bir kısmını ortadan kaldırdığını hatırlatan Dr. Ferdiye Taner, keşfettikleri yeni fajın ise bu iki fajın etkili olamadığı dirençli suşları etkisiz hale getirebildiğini ifade etti. Dr. Ferdiye Taner, “Labratuvar araştırmalarımız, bu üç fajı bir araya getirerek oluşturacağımız faj kokteylinin, hastane enfeksiyonlarının tedavisinde devrim niteliğinde bir çözüm olabileceğini gösteriyor” dedi. Faj Terapisinin geleceğin tedavi yöntemleri arasındaki yerini alacağını ifade eden Dr. Taner, “Faj kokteyli hazırlığında uzmanlaşmış bir laboratuvar veya ilaç şirketiyle iş birliği yaparak, faj terapisini antibiyotik tedavisine etkili bir alternatif olarak geliştirmeyi amaçlıyoruz” ifadelerini kullandı.

Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ: “Antibiyotik direncine karşı insanlık adına büyük bir kazanım!”

Yakın Doğu Üniversitesi ve La Trobe Üniversitesi’nin yürüttüğü ortak çalışmalar sayesinde antibiyotik dirençli bakterilere karşı mücadelede önemli sonuçlar elde edildiğini söyleyen  Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, “Bakteriyofaj çalışmalarımıza sadece teorik olarak yaklaşmıyoruz. Bu potansiyeli klinik uygulamalara dönüştürme hedefiyle hareket ediyoruz” dedi. Prof. Dr. Şanlıdağ, “Kampüsümüzde yapılan bu araştırmalar, dünya genelinde insan sağlığını tehdit eden antibiyotik direncine karşı umut verici bir potansiyel sunuyor. Bu başarı, üniversitemizin bilimsel araştırma kapasitesinin bir göstergesidir” ifadelerini kullandı. Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, yürüttükleri bakteriyofaj çalışmalarını, antibiyotik dirençli diğer bakterilere karşı da genişleterek sürdüreceklerini vurguladı. 

Gıda Mühendisleri Odası, sağlıklı sofra kurma ve gıda güvenliği konularında tavsiyelerde bulundu; alışveriş, gıda hazırlığı, pişirmede dikkat edilmesi gereken hususlar ve yiyecekleri tüketme süreleri konularında uyarılar yaptı.

Gıda Mühendisleri Odası Beste Oymen, yazılı açıklamasında gıda güvenliğinin önemine işaret etti; yılbaşı sofraları, zengin menüler ve çeşitli ikramlarla şenlenirken, doğru gıda güvenliği önlemleri almanın, gıda zehirlenmelerinin ve sağlık sorunlarının önüne geçilmesini sağladığına dikkat çekti.

GÜVENİLİR GIDA ALIŞVERİŞİ

Açıkta satılan, ambalajsız ve etiket bilgisi olmayan ürünlerden kaçınılması gerektiğini vurgulayan Oymen, "Ambalaj bütünlüğü bozulmuş, ezik, delik ve bombe yapmış ürünlerden uzak durunuz. Ürün etiketlerini mutlaka okuyunuz. Son kullanma tarihi ve üretim bilgilerini kontrol ederek uygun saklama koşullarında muhafaza edilen ürünleri tercih ediniz. Özellikle yılbaşı sepeti gibi paketlerin içeriğini kontrol ederek, son kullanma tarihi geçmiş ürünlerin pakete dahil edilmediğinden emin olunuz" dedi.

SOĞUK ZİNCİR VE SAHTE İÇKİ UYARISI...

Et, tavuk, hindi satın alırken denetimli, güvenilir yerden satın alınmasına, rengine, kokusuna, elastikiyetine, yapışkanlaşma gibi hususlara dikkat edilmesini isteyen Oymen, "Bu ürünleri, soğuk zincir kırılmadan taşıyabileceğinizden emin olunuz. Alışverişinizi tamamladıktan hemen sonra bu ürünleri buzdolabına veya derin dondurucuya yerleştiriniz" dedi.

Tüketilmesi sonucu kalıcı hasar ve ölümcül sonuçlara yol açan sahte içkiye özellikle dikkat edilmesi uyarısında bulunan Oymen, sahte içkin renk ve kokusuna bakılarak ayırt edilmesi mümkün olmadığından yetkili satıcılar haricinde kesinlikle alkol alıp tüketilmemesi gerektiğini vurguladı.

Oymen, "Yılbaşı sofralarında ilk sırada yer alacak kuruyemişlerin tazeliğini kontrol etmek için kokuya dikkat ediniz. Bayatlamış ürünler genellikle acı bir koku yayar. Yılbaşı alışverişinde ihtiyacımız kadar gıda almak, israfı önlemenin en iyi yoludur" dedi.

MUTFAKTA GIDA HAZIRLIĞI

Çiğ ve pişmiş gıdaların birbirinden ayırarak çapraz bulaşmanın önlenmesi gerektiğini kaydeden Oymen, özellikle et ve sebze kesimi için ayrı bıçak ve kesme tahtaları kullanılmasını tavsiye etti.

Oymen, "Tuvaleti kullandıktan, çocukların bezini değiştirdikten sonra ve yemekten veya yiyecek hazırlamadan önce ellerinizi sabun ve akan su ile en az 20 saniye iyice yıkayınız ve temiz bir havlu ile kurulayınız. Kullanılan ekipmanları ve yüzeyleri de uygun temizlik maddeleri ve tercihen sıcak suyla temizleyiniz" dedi.

PİŞİRME SICAKLIKLARI VE PİŞİRME SÜRELERİ..

Yılbaşı yemeklerinin sağlıklı bir şekilde pişirilmesi için iç sıcaklıkların doğru seviyelere ulaşması gerektiğinin unutulmamasını isteyen Oymen, "Uygun sıcaklıkta ve yeterli sürede yapılan pişirme ile besinlerin zararlı hale gelmesi önlenmektedir. Gıdaların merkez sıcaklığı en az 72-75 dereceye ulaşıncaya kadar iyice pişirilmeli ve sıcak tüketilecek gıdalar sıcak olarak muhafaza edilmelidir. Yiyeceklerin hazırlanma aşamalarındaki tehlikeli noktadan biri de soğuk yiyeceklerin hazırlanmasıdır. Soğuk yiyeceklerin hazırlanması, genellikle oda sıcaklığında gerçekleştiğinden, hazırlanmış soğuk yiyeceklerin bekletme işlemi, daima 4 derecenin altında yapılmalıdır" dedi.

YİYECEKLERİN TÜKETİLME SÜRESİ..

"Hazırlanan yemeklerin belirli bir süre sonra taze kalmayacağını unutmamalısınız" uyarısı yapan Oymen, yılbaşı yemeği sonrası artan yemeklerin buzdolabında uygun şekilde saklanması, mümkünse en kısa sürede tüketilmesi, aArtan yiyeceklerin doğru sıcaklıkta ısıtılması gerektiğine dikkat çekti.

Oymen, yılbaşı akşamını dışarıda geçirmek isteyen tüketicilerin de restoran seçimlerinde dikkatli olması, hijyenik olmayan yerlerden kaçınması gerektiğini kaydetti. Oymen, "gıda güvenliğinin en temel kuralı, sıcak yemeklerin sıcak, soğuk yemeklerin ise soğuk tutulması gerektiği olduğu unutulmamalıdır" vurgusu da yaptı.

Yapay zeka desteği ve dünyada ilk kez 20x objektif ile görüntü elde edebilme yeteneği ile devrim yaratan “MetaSystems Yapay Zeka (AI) Destekli Kromozom ve FISH (Fluorescence In Situ Hybridization) Görüntüleme Sistemi”ni kullanmaya başlayan Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi, dünyada bu sisteme sahip ikinci merkez oldu.

Genetik tarama ve analizler, kanser ve pek çok genetik hastalıkta erken tanı ile uzmanlara erken müdahale imkanı sağlıyor. Kuzey Kıbrıs’ın genetik tanı alanında en gelişmiş merkezlerinden biri olarak öne çıkan Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Tıbbi Genetik Tanı Laboratuvarı, son teknoloji sistemlerle hizmet kapasitesini artırmaya devam ediyor.

Yapay zeka desteği ve dünyada ilk kez 20x objektif ile görüntü elde edebilme yeteneği ile devrim yaratan “MetaSystems Yapay Zeka (AI) Destekli Kromozom ve FISH (Fluorescence In Situ Hybridization) Görüntüleme Sistemi”ni kullanmaya başlayan Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi, dünyada bu sisteme sahip ikinci merkez oldu.

Kansere yönelik genetik taramalar artık 1,5 dakika sürecek!

Genetik analiz süreçlerini çok daha hızlı ve verimli bir şekilde gerçekleştirebilen sistem, test sonuçlarının doğruluğu ve kalitesini de önemli ölçüde iyileştiriliyor. Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Genetik Laboratuvarı, yeni sistemi sayesinde periferik kan, kemik iliği, amniyon sıvısı, abort materyali, koryon villus materyali ve kordon kanı gibi çeşitli örneklerden elde edilen metafazları yapay zeka desteğiyle analiz edebilecek. Genetik analiz süreçlerine devrim niteliğinde yenilikler getiren bu sistem, yapay zeka desteği ile anormal kromozom yapılarını güvenilir bir şekilde sınıflandırma ve tespit etme imkanı sunuyor.

Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Tıbbi Genetik Tanı Laboratuvarı Sorumlusu Doç. Dr. Mahmut Çerkez Ergören, “Ortalama süresi 1,5-2 saat süren genetik analizlerin MetaSystems  ile yaklaşık 1,5 dakikaya düşecek” ifadesini kullandı.

Aynı anda tarama ve analiz özelliği

Dünyada ilk kez 20x objektif ile görüntü elde edebilme yeteneğine sahip olan bu sistem, FISH taramalarında yüksek hücre sayılarıyla bir bölgeyi bir dakika gibi kısa bir sürede analiz edebiliyor. Ayrıca, kromozom ve FISH taramalarını eş zamanlı olarak gerçekleştirebiliyor. FISH taramalarında aydınlık bir ortamda, immersiyon yağı kullanmadan işlem yapma ve aynı anda hem tarama hem de analiz gerçekleştirme imkânı sunuyor. Bu özellikler, genetik analiz süreçlerinde hız ve verimliliği büyük ölçüde artırıyor.

Prof. Dr. Salih Müjdat Balkan: “Dünyada bu sistemi kullanan ikinci merkez olmamız, Kuzey Kıbrıs ve bölgemizde sağlık alanında öncülüğümüzü pekiştiren önemli bir adım.”

“Genetik tanı süreçlerine yapay zeka destekli sistemler entegre ederek, hastalarımıza en gelişmiş teknolojilerle hizmet vermekten büyük gurur duyuyoruz” diyen Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Salih Müjdat Balkan, “MetaSystems Yapay Zeka Destekli Kromozom ve FISH Görüntüleme Sistemi, hem erken tanı imkanlarını genişleterek kanser ve genetik hastalıklara karşı daha etkili çözümler sunmamıza olanak tanıyor hem de analiz süreçlerimizi hızlandırarak test sonuçlarının doğruluğunu ve güvenilirliğini en üst seviyeye çıkarıyor” ifadesini kullandı.

“Dünyada bu sistemi kullanan ikinci merkez olmamız, Kuzey Kıbrıs ve bölgemizde sağlık alanında öncülüğümüzü pekiştiren önemli bir adım” ifadesini kullanan Prof. Dr. Balkan, “Hastalarımızın sağlığına yönelik en güncel ve yenilikçi çözümleri sunmaya devam edeceğiz” dedi. 

Kıbrıs Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Gıda Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Beste Oymen, ev tipi konservelerde ölümcül zehirlenme tehlikesi olduğuna dikkat çekti.

Oymen yaptığı yazılı açıklamada, evde konserve yapımının, özellikle yaz aylarında sebze ve meyvelerin uzun süre saklanması için sıkça tercih edilen bir yöntem olduğu kaydedildi.

“Evlerde yapılan konserveler maalesef bazı riskleri de beraberinde getirmektedir. Bu riskler özellikle evde hazırlanmış ve uygun şekilde sterilize edilmemiş fasulye, bezelye, biber, mantar, patlıcan gibi düşük asitli sebzelerde söz konusudur. Konserve yapılırken uyulmayan hijyen koşulları ve yetersiz ısıl işlem bir araya geldiği zaman ölümcül zehirlenme türü olan Botulizm’e yol açabilmektedir.” ifadelerini kullanan Oymen, Botulizm zehirlenmesine Clostridium botulinum adı verilen bakterinin toksinin neden olduğunu vurguladı.

“Bu toksin dünyada bilinen en güçlü zehir olup, 1 gramında 1 milyon insanı öldürebilecek güçte zehir barındırmaktadır. C. Botulinum bakterisinin ürettiği bu güçlü toksin, çift görme, ağız kuruluğu, halsizlik, baş ağrısı gibi ilk belirtilerden sonra ishal, kusma ve kalp ritim bozukluklarına neden olup sinir fonksiyonlarını bloke ederek solunum ve kas felcine yol açarak hastayı ölüme sürükleyebilmektedir.” diyen Oymen, evde konserve yapımında dikkat edilmesi gerekenleri sıraladı.

Oymen, evde konserve yapımında, kaliteli ham madde seçilmesi; hijyen kurallarına uyulması; doğru ısıl işlem uygulanması; kavanozların ve kapakların doğru kullanımından emin olunması ve depolama koşullarına dikkat edilmesi gerektiğini vurguladı.

Diyabet; genetik yatkınlığın yanında, obezite ve fiziksel aktivite azlığına bağlı olarak yaygınlığını artırmaya devam ediyor. Hızla değişen yaşam koşulları, teknolojik ilerlemeler ve beslenme alışkanlıklarındaki değişimler de, bu metabolik bozukluğun daha sık görülmesine neden oluyor. KKTC Sağlık Bakanlığı’nın 2022-2023 yılları arasında yaptığı “Hipertansiyon, Diyabet ve Böbrek Hastalıkları Taraması”na katılanların yüzde 34,4’ünde, diyabete rastlanması da bu hastalığın KKTC’deki yaygınlığı ile ilgili önemli ipuçları veriyor.

Yakın Doğu Üniversitesi DESAM Araştırma Enstitüsü ile Kıbrıs Türk Diyabet Derneği; diyabet üzerine bilimsel araştırmalar yürüterek toplumda diyabet bilincinin artırılmasını sağlama hedefiyle iş birliği protokolü imzalandı. Protokol kapsamında diyabet hastalarına ve hasta yakınlarına yönelik eğitimler ile sosyal etkinlikler de düzenlenecek.

Yakın Doğu Üniversitesi DESAM Araştırma Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Cenk Serhan Özverel ile Kıbrıs Türk Diyabet Derneği Başkanı Taner Moris’in imzaları ile yürürlüğe giren iş birliği protokolü; KKTC’deki diyabet hastalarının karşılaştığı sorunlara çözüm sunmayı ve toplumda diyabet bilincini artırarak yeni vakaların önlenmesine katkı sağlamayı amaçlıyor. Protokol kapsamında; diyabet hastaları ve hasta yakınlarına yönelik eğitimler yapılması, toplumsal bilincinin artırılacağı etkinlikler düzenlenmesi, diyabet hastalığı ile alakalı geleceğe yönelik çalışmaların başlatılması konularında ortak çalışmalar yürütülecek ve toplum sağlığının geliştirilmesine katkı sağlanacak.

Üniversitelerin en önemli varlık amaçlarından birinin, toplumun karşı karşıya olduğu sorunlara çözüm üretmek için bilimsel verilerle öncülük yapmak olduğunu vurgulayan Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, “Bu farkındalıkla, araştırma merkezlerimiz ve bilim insanlarımızın sivil toplum kuruluşları ile yürüttükleri iş birliklerini desteklemeye devam ediyoruz” dedi.

DESAM Araştırma Enstitüsü ile Kıbrıs Türk Diyabet Derneği’nin imzaladığı iş birliği protokolünün de bu kapsamda çok değerli olduğunu söyleyen Prof. Dr. Şanlıdağ, “Diyabetin erken teşhisi ve etkili yönetimi, bireylerin sağlıklı bir yaşam sürmeleri açısından kritik öneme sahip. Bu iş birliğinin de farkındalığı artırma ve hastaların yaşam kalitesini iyileştirmede önemli bir rol oynayacağına inanıyoruz” ifadesini kullandı.

Yakın Doğu Üniversitesi DESAM Araştırma Enstitüsü Müdürü Doç. Dr. Cenk Serhan Özverel ise diyabetin KKTC’de önemli bir sağlık sorunu olduğunu hatırlatarak, Kıbrıs Türk Diyabet Derneği ile imzaladıkları iş birliği protokolü ile diyabetle mücadelede etkin bir rol oynamayı sürdüreceklerini söyledi. “Diyabetin etkilerini azaltmayı, toplumsal farkındalığı artırmayı ve bu alanda bilimsel araştırmalar yürütmeyi hedefliyoruz” diyen Doç. Dr. Özverel, “Bu kapsamda, diyabetle ilgili eğitimler, bilinçlendirme çalışmaları ve toplumun genel sağlığını iyileştirmeye yönelik projeler planlıyoruz” dedi.

Güney’de yayımlanan Fileleftheros gazetesi, bir önceki hafta tedavi gören Corona vaka sayısının 25 ila 30 civarlarında olduğunu ancak bu sayının son bir haftada 60’a yükseldiğini belirtti. 6 hastanın ise Lefkoşa ve Limasol’daki hastanelerin yoğun bakım ünitelerinde tedavi görmekte olduğu kaydedildi.

Haberde, hastaların çoğunluğunun yaşlı kişiler oldukları ve bir çoğunun da huzurevlerinde kalan kişiler oldukları vurgulandı.

GMO Başkanı Beste Öymen tarafından yapılan açıklamada, ilk aşamada gıda satın alırken gıdanın ambalajlı olmasına önem verilmesi gerektiği belirtilerek, gıdayı dışarıdan gelebilecek risklere karşı koruyan ambalaj sayesinde sorun olması halinde üreticiyle iletişime geçilebileceği ifade edildi; bunun yanında gıdanın etiketinde yer alan son tüketim tarihi muhafaza koşulları gibi bilgilere dikkat edilmesi gerektiği dile getirildi.

Açıklamada, özellikle kalıcı hasar ve ölümcül sonuçlara yol açan sahte içkiye özellikle dikkat edilmesi gerektiği uyarısında bulunularak, sahte içkinin renk ve kokusundan ayırt edilemeyeceği, bu nedenle muhakkak yetkili satıcılardan alınması gerektiğine dikkat çekildi.

Et, tavuk, hindi alırken ürünlerin niteliklerine ve alındığı yerin güvenilir olduğuna bakılması gerektiğine de işaret edilen açıklamada, özellikle uygun koşullarda muhafaza edilmediği durumlarda aflatoksin riski taşıyan kuruyemiş ve baharatlar konusunda uyarılarda bulunularak, ambalajın öneminin altı çizildi.

Açıklamada, “Gıda zehirlenmesi nedenlerinin en başında hijyen eksikliği gelmektedir. Bu yüzden yiyeceklerin hazırlanması aşamasında hijyen kurallarına uymamız oldukça önem arz etmektedir” denilerek, ellerin, ekipmanların ve yüzeylerin temiz tutulması gerektiği ifade edildi, ellerin en az 20 saniye sabun veya suyla yıkandıktan sonra, temiz bir havlu ile kurulanması noktasına değinildi.

“Çiğ gıdalarla pişmiş gıdaları ayrı tutunuz. Alışveriş yaparken, yemek hazırlarken veya yiyecekleri muhafaza ederken; çapraz bulaşı olarak adlandırılan olayın önüne geçmek için çiğ yiyecekleri (et, tavuk vb) diğer gıdalardan uzak tutunuz. Bunun için çiğ ve yemeye hazır gıdalar için farklı kesme tahtaları kullanınız” önerileri de paylaşılan açıklamada gıdaların pişirilme ve tüketme sıcaklığının da doğru olmasının altı çizildi.

Yiyeceklerin hazırlanma aşamalarındaki tehlikeli noktadan biri de soğuk yiyeceklerin hazırlanması olduğu kaydedilen açıklamada, soğuk yiyeceklerin hazırlanması, genellikle oda sıcaklığında gerçekleştiğinden, hazırlanmış soğuk yiyeceklerin bekletme işleminin daima 4 derecenin altında yapılması gerektiğine değinildi.

Açıklamada, “2024 yılında mesleğimizin hak ettiği değeri görmesini umar, yeni yılda bütün olumsuzlukları geride bırakarak sevdiklerinizle birlikte hayallerinizin gerçek olmasını dileriz” denildi.

Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi’nin uzun yıllardır sürdürdüğü “Toplam Kalite Yönetimi” çalışmaları ve uygulamaları, sağlık hizmetlerinde uluslararası kaliteyi tescil eden TEMOS (Trust, Effective Medicine, Optimize Services) akreditasyonu ile zirveye ulaştı.

Uluslararası hasta bakımı ve yönetimi ile çalışan ve hasta güvenliği standartlarını takip eden Almanya merkezli bağımsız akreditasyon kurumu TEMOS tarafından denetlenen Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi “Quality In Medical Care” uluslararası akreditasyon sertifikasını alarak, sağlık hizmetlerindeki kalitesini tescil ettirmiş oldu. Güven, etkili tedavi ve optimize edilmiş sağlık hizmetlerinin ölçümlendiği TEMOS denetimi sonucunda, Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi TEMOS Uluslararası Kalite Standartlarını karşılayarak, “Tıbbi Bakımda Kalite Sertifikası” almaya da hak kazandı.

Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi’nin sağlıkta uluslararası kalite standartlarını karşılamak amacıyla yürüttüğü çalışmalar, bu kapsamda oluşturulan “Kalite Konseyi” ile “Kalite Koordinatörlüğü” ve buna bağlı olarak hastanenin tüm birimlerinin dahil edildiği toplam kalite yönetimine yönelik organizasyon yapısı ile gerçekleştirilen düzenli ve yoğun çalışmalar neticesinde ciddi bir başarı elde edildi.

TEMOS’UN BELİRLEDİĞİ 500 STANDART KARŞILANARAK BÜYÜK BAŞARI ELDE EDİLDİ

6-8 Eylül 2023 tarihlerinde Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi’ni akredite etmek için denetlemeye gelen Almanya merkezli bağımsız kuruluş TEMOS, belirlediği 500 standardı baz alarak hazırladığı “Denetim Raporu”nu açıklayarak, Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi’nin Uluslararası Kalite Standartlarını karşıladığını ve akredite olduğunu resmi kanallarından duyurarak ilan etti.

Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi; kalite ve akreditasyon faaliyetlerinin çatı kuruluşu “ISQua/IEEA” tarafından akredite edilen ve dünyada 14 ülkede merkezi bulunan TEMOS tarafından, 4 farklı kategoride, toplam 19 başlık altında, 500’ün üzerinde standartta denetlendi.

Dünyada sadece etkin kalite yönetim sistemlerine sahip sağlık merkezlerinin başvuruda bulunabileceği TEMOS Akreditasyon Sertifikası için Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi; Tıbbi Hizmetler, Hemşirelik ve Ebelik Hizmetleri, Ayaktan ve Yatan Hasta Hizmetleri, Acil Servis ve Yoğun Bakım Hizmetleri, Ameliyathane, Laboratuvar ve Görüntüleme Hizmetleri, Kan Bankası ve Kan Yönetimi, Uluslararası Düzeyde Faturalama ve Muhasebe, Dokümantasyon, Taburcu ve Takip, Uluslararası Hasta Yönetimi, Yönetişim-Yönetim ve Liderlik, Komiteler, Enfeksiyon Kontrolü Hijyen ve Önleme, Kalite Yönetimi, Etik ve Sürdürülebilirlik, Uluslararası Hasta Güvenliği, Tesis Hizmetleri Altyapı ve Güvenlik, Uluslararası Hasta Hizmetleri ve Uluslararası Hasta Yönetiminde Hukuki Yönler, İnsan Kaynakları, Sürekli Tıp Eğitimi ve Eğitim bazında değerlendirildi.

TEMOS’un Uluslararası Sağlıkta Kalite Akreditasyon belgesini almaya hak kazanarak adını dünyanın sayılı hastaneleri arasına yazdıran Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi, Kıbrıs’ta bir ilk olarak adanın sağlık turizmi potansiyelini de güçlendirmiş oldu.

Sağlık turizminde fark yaratmak için TEMOS sertifikası büyük önem taşıyor

2010’da Almanya’da kurulan ve bağımsız bir denetleme kuruluşu olan TEMOS International, bugün Avrupa, Afrika, Ortadoğu, Asya ve Amerika’nın birçok noktasında bölge ofisleri bulunan sağlık alanının en önemli akreditasyon kurumlarından biri olarak öne çıkıyor. Sağlık sektöründe hedef kriterleri karşılayan merkezlere verilen TEMOS akreditasyonu ise dünyada sağlık turizminde fark yaratmak isteyen sağlık kuruluşlarının sahip olması gereken önemli bir sertifika olarak kabul ediliyor. Sağlıkta yüksek hizmet kalitesi ve sürdürülebilirlik konusunda standartları tescil eden TEMOS akreditasyonunun varlığı, yurt dışında tedavi hizmetleri arayışında olan hastaların sağlık merkezi seçiminde önemli rol oynuyor.

Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi, Kalite Sertifikasyon hedeflerinde ilk adım olarak, kısa bir süre önce de ISO 22000:2018 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Mükemmeliyet Sertifikası’na da sahip olmuştu.

PROF. DR. MÜFİT C. YENEN: “TEMOS AKREDİTASYONU, DÜNYADAN ÜLKEMİZE HASTA AKIŞINI HIZLANDIRACAK ÖNEMLİ BİR ADIM.”

Kıbrıs’ın lider sağlık merkezi Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi’nin, hizmete girdiği 2010’dan beri, hizmet kalitesi ve bilimsel çalışmalarıyla uluslararası alanda aranılan bir hastane olma vizyonu ile faaliyetlerini sürdürdüğünü hatırlatan Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Başhekimi Prof. Dr. Müfit C. Yenen, “Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi olarak ülke sağlık sistemini güçlendirirken, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni önemli bir sağlık turizmi merkezine dönüştürmeyi hedefliyoruz. Bu yönüyle, almaya hak kazandığımız TEMOS (Trust-Effective Medicine-Optimize Services) akreditasyonu, dünyadan ülkemize hasta akışını hızlandıracak önemli bir adım oldu” ifadesini kullandı.

“Akreditasyon sürecine hazırlandığımız 8 aylık süreçte, hastanemizin organizasyonel ve sağlık hizmetleri süreçlerimizi gözden geçirerek ihtiyaç duyulan düzenlemeleri gerçekleştirdik. Teletıp gibi yeni hizmetleri aktif hale getirdik” diyen Prof. Dr. Müfit C. Yenen, “Bu yoğun hazırlık süreci ve denetimler sonunda TEMOS sertifikasına sahip olmanın haklı gururunu yaşıyoruz” ifadelerini kullandı.

Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Kalite Koordinatörü Burcu Süerdem ise konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Uluslararası alanda geçerli ‘Tıbbi Bakımda Kalite Akreditasyonu’nu hastanemize almak için, düzenli bir şekilde ekip olarak çalıştık. Sağlık hizmetlerimizde kalitemizi mükemmel hale getirmek, hasta hizmetleri, hasta bakımı, ayaktan ve yatarak tıbbi hizmetler, görüntüleme hizmetleri, hasta güvenliği ve çalışan güvenliği alanlarında dünya standartlarını takip edebilmek adına, Kurucu Rektörümüz Sayın Dr. Suat İrfan Günsel’in vizyon ve misyonunu ilke edinerek, TEMOS Akreditasyon’una başvurduk ve gururla hastanemizin başarılarını taçlandırdık” ifadesini kullandı.

Süerdem, “Hastanemiz, TEMOS akreditasyonu ile Diplomatik Konsey tarafından da ‘Tercih Edilen Sağlık Hizmetleri Sağlayıcısı’ olarak tescillenirken, Uluslararası Yardım Grubu (IAG)’nun hizmet veritabanına da eklenmiş oldu. TEMOS’un kurumsal web sitesi ve sosyal medya hesaplarında da adını, akredite olmuş sağlık merkezi olarak yazdıran Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi, dünyada sağlık turizminde faaliyet gösteren acentelerin yeni rotalarından birinin de Kuzey Kıbrıs olmasına büyük bir katı sağlamış oldu. Söz konusu akreditasyon ile birlikte, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin uluslararası bilinirlik ve aynı zamanda sağlık turizminde güçlü bir destinasyon olmasına büyük katkıda bulunuldu” ifadelerini kullandı.

Domatesin bir sebze değil meyve olduğunu bu yüzden de içinde bol miktarda şeker barındırdığını kaydeden Karatay, "Şimdi bir bahçeniz varsa domateslerin kızarmadığını göreceksiniz halen yeşil.

Benim gibi yapacaksınız. Eylül ayında doğal bir domates bulup kendi domatesinizi kış için hazırlayacaksınız." dedi.

Karatay, şöyle konuştu:

"Domates meyvedir. Ama biz sebze olarak ayırmışız. Çok fazla tüketildiğinde özellikle haziran ve temmuz ayında hastalarımın hem şekerleri hem de ürük asitleri yükselir. Diyorlar ki Canan Karatay karbonhidrat vermiyor. Domatesde de yeşil fasulyede de baklada da şeker var.

İlaçlı tarım zehiriyle büyütülüyor. Tarım zehirleri bütün hastlalıkların sebebi. Kanser de dahil. Şuanda domatesin dönemi değil. Doğru mevsim eylül ayında. Yapay olarak her mevsim piyasaya sürülen sebzeler tehlikeli.

Mevsiminde yiyeceksiniz diyorum. Şimdi bir bahçeniz varsa domateslerin kızarmadığını göreceksiniz halen yeşil. Siz ona dikkat edin. Benim gibi yapacaksınız. Eylül ayında doğal bir Domates bulup kendi domatesinizi kış için hazırlayacaksınız."

EN İYİSİ SALKIM DOMATES

Öte yandan ulusalpost.com sitesinde yer alan bilgilere göre; Salkım domatesin çok daha sağlıklı olduğuna dikkat çekildi. Peki ama neden salkım domates tüketmek gerekiyor?

Salkım domates son yıllarda oldukça popüler hale gelmiş bir sebze türüdür. Normal domateslere göre daha uzun ve ince bir yapıya sahip olan salkım domatesler, birçok faydası ile de dikkat çekmektedir. Peki, neden salkım domates daha faydalıdır?

İlk olarak, salkım domatesler normal domateslere göre daha fazla antioksidan içermektedir. Antioksidanlar, vücudumuzdaki serbest radikallerle savaşarak kanser gibi birçok hastalığın oluşmasını engellerler.

Salkım domateslerdeki yüksek antioksidan içeriği sayesinde, tüketen kişilerin bağışıklık sistemi de güçlenir.

Bunun yanı sıra, salkım domatesler normal domateslere göre daha az su içerirler. Bu da onların daha lezzetli ve besleyici olmasını sağlar. Ayrıca, normal domateslerin aksine salkım domateslerin kabukları daha incedir ve daha kolay sindirilirler.

Sindirim sistemi sorunu yaşayan kişiler için de bu sebze oldukça faydalıdır.

Salkım domatesler ayrıca normal domateslere göre daha uzun raf ömrüne sahiptirler. Bu sayede, taze olarak satın aldığınız salkım domatesleri daha uzun süre tüketebilirsiniz.

Ayrıca, salkım domateslerin uzun yapısı sayesinde, normal domateslere göre daha az yer kaplarlar. Böylece, bu sebzeleri saklamak için daha az alan gerektirirler.

FAZLA DOMATES YEMENİN ZARARLARI

Bağırsak sağlığını bozar

Mesaneyi yorar

Alerjiye sebep olur

Erkeklerde prostat hastalığı oluşturur

Reflüye davet çıkarır

Eklem ağrılarını tetikler

Böbrek fonksiyonlarını yavaşlatır

Cilt lekelerine neden olur

Domatesin asitli bir meyve olduğunu belirtmek gerekir. Asitli yapısından dolayı, çok fazla tüketimde mideyi yorar.

Özellikle de çiğ domatesin çok fazla tüketimi, mide asitlerinin dengesini bozacağı için sınır koymak gerekir.

Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Uzmanı Doç. Dr. Hatice Kemal Günsel, son derece güvenli ve etkin bir yöntem olan Kardiyak MR’ın erişkin, çocuk ve gebelere de rahatlıkla uygulanabildiğini söyledi.

Sağladığı yüksek görüntü kalitesi ile kalp hastalıklarının teşhisinde altın standart olarak kabul edilen kardiyovasküler görüntüleme yöntemi Kardiyak MR; tanıda, doğru tedavi planlamasında ve tanı almış yapısal kalp hastalıklarının düzenli takibinde önemli bir yere sahip.

Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Uzmanı Doç. Dr. Hatice Kemal Günsel, son derece güvenli ve etkin bir yöntem olan Kardiyak MR’ın erişkin, çocuk ve gebelere de rahatlıkla uygulanabildiğini belirtiyor.

Bu alanda KKTC’deki tek uzman olan Doç. Dr. Hatice Kemal Günsel, Kardiyak MR eğitimini 2022’de İngiltere’de Royal Brompton Hospital Cardiac Magnetic Resonans Unit’de tamamladı. ESC (Avrupa Kardiyoloji Cemiyeti) EACVI CMR Level 2 sertifikasyona da sahip olan Doç. Dr. Hatice Kemal Günsel, Kardiyak MR uygulaması ile ilgili önemli açıklamalarda bulundu.

KARDİYAK MR NEDİR? HANGİ DURUMLARDA UYGULANIR?

Radyo dalgaları, manyetik alan ve bilgisayar kullanılarak kalbin detaylı görüntülerinin alınmasını sağlayan, ileri düzey kardiyovasküler görüntüleme metodu olan Kardiyak MR, kalp yetersizliği başta olmak üzere, perikard (kalp zarı) doğumsal kalp hastalıkları ile kalp kapakçığı ve kalbi besleyen damarların hastalıklarının teşhisine, ayrıca kalp hastalıklarına bağlı anatomik yapıda meydana gelen hasarlar hakkında detaylı bilgiler edinilmesine olanak sağlıyor.

Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Kardiyoloji Anabilim Dalı Uzmanı Doç. Dr. Hatice Kemal Günsel, KKTC’de sadece Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi’nde uygulanabilen acısız, ağrısız Kardiyak MR görüntüleme yönteminin, sağladığı yüksek görüntü kalitesi ve radyasyonsuz işlem özelliği sayesinde erişkin, çocuk, hatta gebelerde de uygulanabilen son derece etkili ve güvenli bir yöntem olduğuna dikkat çekiyor.

KARDİYAK MR SAYESİNDE GİRİŞİMSEL İŞLEME GEREK KALMIYOR

Kardiyak MR, ekokardiyografi ile tanı konulamayan hastalarla ilgili ayrıntılı bilgi vermesi açısından önem taşıyor. “Kardiyak MR sayesinde, girişimsel işlem gerekmeksizin, kalp yetersizliği derecesi, odacık ve kapaklarda yarattığı değişiklikler ile kalp yetersizliğinin geri dönüşümlü olup olmadığı konusunda ileri düzey bilgiler edinebiliyoruz” diyen Doç. Dr. Hatice Kemal Günsel, Kardiyak MR’ın ayrıca çarpıntı, bayılma, baş dönmesi, ritim bozukluğu ve buna neden olabilecek bir odak veya anatomik, hemodinamik sebep olup olmadığının araştırılmasında da kullanıldığını söylüyor.

MR cihazında gerçekleştirilen Kardiyak MR çekimi sırasında, göğsüne EKG bantları yerleştirilen hastanın, kalp atım hızı kayıt altına alınıyor. 3 boyutlu ve yüksek çözünürlüklü görüntülerden elde edilen sonuçlar, uzmanlar tarafından değerlendirilerek, raporlanıyor. İşlem yaklaşık 50-60 dakika sürüyor.

3 boyutlu, yüksek çözünürlüklü görüntüleme imkanı ile kesin teşhis

Kardiyak MR, kalp yetmezliğinin nedenini belirlemenin yanı sıra yetmezlik hastalarının takibinde de son derece etkili bir yöntem olarak kullanılıyor. Kardiyak MR’ın, kalp pillerinin hastalara fayda sağlayıp sağlamayacağı konusunda belirleyici rol oynadığını da söyleyen Doç. Dr. Hatice Kemal Günsel, anomalilerin tespitinde kullanılan ekokardiyografi yönteminin yetersiz kaldığı durumlarda da 3 boyutlu üstün görüntü kalitesi sayesinde Kardiyak MR’ın, uzmanların elini güçlendirdiğini belirtiyor.

X ışınlarına göre Kardiyak MR, yumuşak dokuların çok daha net görüntülenmesine imkan sağlıyor. Özellikle kalp krizi geçiren hastalarda kalpte hasar varlığı ve hasarlı bölgelerin tespiti mümkün hale geliyor. Böylece tedavi planları bu doğrultuda gerçekleştirilebiliyor. Bypass ameliyatı öncesinde yapılan detaylı ölçümlerle ameliyat sonrası dokulardaki iyileşme oranı bile öngörülebiliyor.

Kardiyak MR, kalp içinde yer alabilecek pıhtı veya kitlelerin ortaya konulmasında, ayırıcı tanıda da öne çıkıyor. Onkolojik ve romatolojik hastalıklar da kalbi olumsuz etkileyebiliyor. Bu hastalıklara bağlı olduğu tespit edilen kalp yetersizliğinde tedavi protokolleri tamamen değişebiliyor. Bu nedenle Kardiyak MR, yetersizliğin nedeninin tespiti ve doğru tedavinin planlanmasında yol gösterici özellik taşıyor.

Kardiyak MR’ın avantajları:

· Radyasyon maruziyeti olmaması bu görüntüleme tekniğinin oldukça önemli bir özelliğidir.

· Hastaların tanı ve tedavisinde olduğu kadar takip sürecinde de önemli yere sahiptir.

· Ekokardiyografi ve bilgisayarlı tomografiden farklı olarak kalpte doku düzeyinde değerlendirmeye olanak sağlaması en önemli özelliklerindendir. Kalp yetersizliği olan hastalarda sürecin geri dönüşümlü olup olmadığı, nedenin miyokardit denilen kalp kası iltihabına bağlı olup olmadığı veya ailesel özellik gösteren genetik geçişli hastalıklara bağlı olup olmadığı konusunda ayrıntılı bilgi sağlar.

· Onkoloji hastalarında kullanılan kemoterapilerin bazıları kalp üzerine toksik etkiler gösterebilmektedir. Özellikle geçirilen operasyonlara bağlı ekokardiyografik görüntüleme kalitesi düşük olan hastalarda Kardiyak MR görüntüleme sağlanması mümkündür.

· Kalp kası iltihabı (miyokardit) tedavisi sonrası veya kalp krizi sonrası kalıcı bir hasar kalıp kalmadığı da kardiyak MR ile araştırılabilmektedir.

· Hipertrofik kardiyomiyopati denilen genetik geçişli kalp kasının kalınlaşması ile karakterize hastalıkta, hastalık ciddiyetinin değerlendirilmesi, eşlik eden kapak patolojilerinin belirlenmesi ve ayrıca hastalığın progresyonunda Kardiyak MR diğer kardiyak görüntüleme yöntemlerine göre büyük avantaj sağlamaktadır. Erken evre hastalık belirlenmesinde ve aile bireylerinin taranmasında ilk tercih edilebilecek görüntüleme yöntemlerindendir.

· Kalp içi pıhtı ve kitlelerin belirlenmesinde, çevre dokulara (perikard) yayılım olup olmadığının ortaya konulmasında kullanılmaktadır.

· Doğumsal kalp hastalığı olan hastalarda ayrıntılı anatomik değerlendirme sağlamaktadır. Kalpte delik (atriyal septal defekt, ventriküler septal defekt) bulunan hastalarda hemodinamik değerlendirmeye olanak sağlamaktadır.

· Koroner arter hastalığı olan hastalarda koroner darlıkların kanlanma bozukluğuna yol açması ve yaygınlığı Kardiyak MR perfüzyon görüntüleme ile değerlendirilebilir. Bu sayede darlık olan damara müdahale edilmesinin (stent veya bypass) gerekliliği kararlaştırılabilir. Hemodinamik olarak doku düzeyinde kanlanma bozukluğu yaratmayan darlıklarda gereksiz girişim uygulanmasından kaçınılabilir.

· Ekokardiyografik olarak değerlendirilmesi kısıtlı olan kalbin sağ tarafına bağlı hastalıkların tanısında ve takibinde altın standart görüntüleme yöntemidir.

Dünyada ve ülkemizde erkeklerin en sık karşılaştığı kanser türlerinden biri olan prostat kanseri, çevresel etkiler kadar genetik nedenlerle de ortaya çıkabiliyor. Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Üroloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ali Ulvi Önder, babasında prostat kanseri olan bir kişide aynı hastalığa yakalanma riskinin 2,2 kat, kardeşinde olanlarda 3,4 kat ve birinci derece akrabalarından 2 kişide bulunanlarda ise bu riskin 5,1 kat arttığını söyledi.

DOYMAMIŞ YAĞLARIN FAZLA TÜKETİMİ PROSTAT KANSERİNE YAKALANMA RİSKİNİ ARTIRIYOR...

“Prostat kanserinin erkekler arasında en sık görülen kanser olduğunu söyleyen Prof. Dr. Ali Ulvi Önder, “Önemli risk faktörlerinden biri yağ tüketimidir. Doymamış yağların fazla tüketimi ve obezite hem prostat kanserine yakalanma hem de kötü huylu kanser gelişimi riskini artırıyor” ifadesini kullanıyor. Ayrıca sigara, kırmızı et ve hayvansal yağ tüketimi Prostat kanseri riskini artırırken lycopene (domates, diğer kırmızı sebze ve meyveler), selenyum (tahıl, balık, et-kümes hayvan eti, yumurta, süt ürünleri), omega-3 yağ asitleri (balık), D ve E vitamininin prostat kanseri riskini azaltıcı etkisi olduğunu söylüyor.

İdrar yaparken yaşanılan sıkıntılar prostat kanserine işaret ediyor olabilir

Prof. Dr. Ali Ulvi Önder, prostat kanserinin idrar yolunda meydana getirdiği tıkanıklığın derecesine göre hastada idrar yapma zorluğu, idrar yaparken yanma, sık idrara gitme, gece idrara kalkma, idrar kaçırma, çatallanma, idrar tutma zorluğu gibi yakınmalara neden olduğunu söylüyor. Ayrıca ileri evre ya da metastatik prostat kanseri varlığında, hastalığın tutulduğu bölgeye göre özellikle bel kemiklerinde ağrı da görülebiliyor.

Prostat kanserinin kesin tanısı prostat biyopsisi ile konabilir...

Prostat kanserinin kesin tanısının, prostat biyopsisinden elde edilen dokunun patolojik incelemesi ile konduğunu anlatan Prof. Dr. Önder, “Biyopsi kararı için en önemli belirleyiciler prostatın parmakla makattan yapılan muayenesi (DRE-Digital Rectal Examination) ve kanda bakılan PSA (Prostate Specific Antigen) testidir” şeklinde konuştu.

AİLESİNDE PROSTAT KANSERİ ÖYKÜSÜ OLAN KİŞİLER 40, OLMAYANLAR İSE 50 YAŞINDAN İTİBAREN PSA TESTİ YAPTIRMALIDIR...

Prostat kanserinin erkekler arasında en sık görülen kanser türü olması ve yaş arttıkça görülme riskinin artması nedeniyle belirli yaştan sonra erkeklerin periyodik kontroller yaptırması son derece önemli. Prof. Dr. Önder , “Ailesinde Prostat kanseri öyküsü olan kişilerin 40, olmayanların ise 50 yaşından itibaren PSA testi ve DRE ile kontrolleri önerilmektedir. Bu basit ve ucuz kanser tarama şeklidir. Hasta, hiçbir yakınması olmasa bile prostatında kanser barındırabilir” şeklinde konuştu.

EVRELEME İÇİN GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİNDEN YARARLANILIR...

Prof. Dr. Ali Ulvi Önder, “Günümüzde prostat biyopsisinde standart uygulama, makattan ultrason (TRUS - transrectalultrasound) yardımı ile biyopsi yapılmasıdır. Bu uygulamada ultrason ile prostat görüntülenir ve biyopsi işlemi özel iğne ve tabanca yardımı ile sistematik olarak gerçekleştirilir. Genel olarak toplam 8-12 adet biyopsi alınır ve patolojik inceleme için laboratuvara gönderilir. Biyopsi işlemi anestezisiz ya da tercihan lokal anestezi altında yapılır. Biyopsi sonucu Prostat kanseri tanısı konursa tedavi kararı verebilmek için hastalığın evresi belirlenir. Evreleme için bilgisayarlı tomografi veya MRI, tüm vücut kemik sintigrafisi ya da PET gibi çeşitli görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır” dedi.

Prof. Dr. Ali Ulvi Önder “Tüm kanser hastalıklarında olduğu gibi prostat kanserinin tedavisi de hastalığın evresine göre yapılır. Prostat kanseri evresini kabaca 3 ana gruba ayırabiliriz. Organa sınırlı hastalık, lokal ileri evre ve ileri evre. Prostat kanseri tedavi kararı hastalığın evresi, biyopsi verileri, hastanın sağlık durumu, hasta yaşı gibi faktörlere bağlıdır” diye konuştu.

EVRELERE GÖRE STANDART TEDAVİ SEÇENEKLERİ; İZLEM, AKTİF İZLEM, IŞIN TEDAVİSİ, AMELİYAT...

Prof. Dr. Ali Ulvi Önder, hastalığın evrelerine göre uygulanabilen standart tedavi seçenekleri ile ilgili de detayı bilgiler aktardı. Kanserin organla sınırlı olduğu durumlarda herhangi bir tedavi uygulanmaksızın hasta izlenir. Genel olarak düşük ilerleme potansiyeline sahip, daha ileri yaştaki hastalarda ise aktif izlem uygulanır. Düşük ilerleme potansiyeli, düşük PSA değeri olan ve biyopsisinde 1 ya da en fazla 2 parçada kanser saptanan hastalarda belirli bir süre sonra tekrar biyopsi yapılır. Daha ileri vakalarda ise Işın Tedavisi uygulanır. Bu tedavide prostatın dışarıdan ya da içine radyoaktif çekirdekler yerleştirerek tümörün etkisiz hale getirilmesi amaçlanır. Seçeneklerden biri de cerrahi müdahaledir. Prostat kanseri ameliyatı, prostatın tümünün meni kesesi ve meni kanalı son kısmı ile birlikte çıkarılmasıdır. BPH nedeniyle yapılan ameliyattan çok farklı bir uygulamadır. Açık ya da kapalı yapılabilir. Kapalı ameliyat laparoskopik yöntemdir ve standart veya robot yardımlı laparoskopik prostatektomi olmak üzere iki seçeneği vardır. Radyoterapi, açık ameliyat, standart laparoskopik ve robot yardımlı laparoskopik prostatektomi tedavilerinin onkolojik sonuçları vardır.

Lokal ileri hastalıkta tedavi seçeneklerinin cerrahi ve radyoterapi olduğunu belirten Prof. Dr. Ali Ulvi Önder “Radyoterapi ve cerrahi uygulamaları organa sınırlı hastalıktaki gibidir ancak hastalığın yineleme riski yüksek olduğu için genellikle bu evrede kombine tedaviler uygulamak gerekebilir. Radyoterapi ile birlikte ya da öncesi hormonal tedavi, cerrahi öncesi ve/veya sonrası hormonal tedavi ya da cerrahi sonrası radyoterapi tedavi seçenekleri olabilir” diye konuştu. Prof. Dr. Önder “İleri evre hastalıkta standart tedavi seçeneği hormonal tedavidir. Hormonal tedavi erkeklik hormonu testosteronun etkisini engelleyen, bu nedenle prostatın normal ve kanser hücrelerinin gelişimini engelleyerek etki eden, iğne ya da hap şeklinde uygulanan ilaçlardır. Sistemik kemoterapi gibi ciddi yan etkileri yoktur” dedi.

Önder son olarak, prostat kanseri ile ilgili tüm tanı ve evreleme yöntemlerinin yanı sıra, tüm tedavi seçeneklerinin Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi’nde başarı ile uygulandığını söyledi.

Tüketiciler yumurta satın alırken "daha doğal" göründüğü için kahverengi olanları tercih ediyorlar.
Ancak Belçikalı yetiştirici Paul Geens'e göre beyaz yumurta daha çevreci.
Geens, iki yumurta arasındaki farkı şu şekilde açıklıyor;
"Beyaz tavuk beyaz renkte, kahverengi tavuklar ise kahverengi yumurtlar, bu kadar basit. Beyaz tavuklar daha verimli canlılar. Kahverengi olanlara göre 20 hafta daha uzun yaşıyorlar. Daha fazla yumurta üretiyor, hastalanmıyor ve daha az yem yiyorlar. Daha az yem, daha düşük karbon emisyonu demek."
Belçikalı tüketiciler genelde kahverengi yumurta tercih ettiğinden beyaz olanlar mayonez üretimi gibi sanayi amaçlı kullanıma gidiyor.
İki renk arasında hiçbir tat farkı bulunmadığına dikkat çeken market zincirleri, daha ucuz ve çevreci olduğu için beyaz yumurta satışlarını artırmak istiyor.

Yetkililer, dünya genelinde COVID-19 vakalarındaki artışın sürmesi sebebiyle durumu yakından izlediklerini bildirdi.

İngiltere’de COVID-19 enfeksiyonlarına ve aşılama oranlarına ilişkin rakamları tahmin eden “Zoe COVID-19 Sempton Çalışması”na göre, 4 Temmuz’da 606 bin 656 olan tahmini vaka sayısı, 200 bin artarak 27 Temmuz’da 785 bin 980’e yükseldi.

Uzmanlar, ülkede COVID-19 vakalarındaki artışın, Barbie ve Oppenheimer filmlerinin 21 Temmuz’da vizyona girmesinin ardından milyonlarca kişinin sinemaya akın etmesiyle bağlantılı olabileceğini öne sürdü.

İnsanların kapalı ve yetersiz havalandırılan alanlarda, yakın mesafede bir araya gelmesinin, bulaşma oranlarını artırmış olabileceği değerlendiriliyor.

Hastalığa karşı bağışıklığın azalması ve COVID-19 aşılarının üzerinden belirli bir süre geçmesinin de vakalardaki artışa neden olabileceği belirtiliyor. (AA)

YDÜ, mide kanserine sebep olan Helikobakter pilori bakterisinin tespiti için geliştirdiği biyosensörü patentledi

Başta kanser, ülser ve gastrit olmak üzere pek çok mide hastalığına neden olabilen Helikobakter pilori bakterilerinin tespitini sağlamak için geliştirilen biyosensörün patenti, Yakın Doğu Üniversitesi adına tescil edildi.

Yıllarca, mide ülserinin en önemli sebebinin midede yükselen asit oranı olduğu düşünülse de 80’li yıllarda bu hastalığın asıl kaynağının, mide ve bağırsak florasına yerleşen Helikobakter pilori olduğu ortaya çıkarıldı. Üstelik, oldukça yaygın olan bu bakterinin yoğunluğu; ülser, gastrit ve reflü gibi hastalıklarının yanı sıra mide duvarında incelme, kansere neden olabilecek hücresel değişiklikler, mide kanseri ve mide lenfoması gibi rahatsızlıklara da yol açabiliyor. Bu nedenle mide ve bağırsaktaki Helikobakter pilori’nin yoğunluğunun takip edilmesi, bu hastalıkların teşhisinde olduğu kadar uygulanan tedavinin işe yarayıp yaramadığının belirlenmesinde de hayati önem taşıyor.

Aynı zamanda mikrobiyolog olan Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ ve Yakın Doğu Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Biyomedikal Mühendisliği Bölüm Başkanı Doç. Dr. Süleyman Aşır’ın; Hacettepe Üniversitesi Kimya Bölümünden Prof. Dr. Adil Denizli ve Dr. Monireh Yücel ile birlikte imza attıkları çalışma sonucunda moleküler baskılama yöntemi ile doğrudan Helikobakter pilori’yi tanıyan bir sistem geliştirildi. Bu sistem üzerinden geliştirilen nanoçipten oluşan biyosensörün patenti ise geçtiğimiz haftalarda Yakın Doğu Üniversitesi adına tescil edildi.

Yakın Doğu Üniversitesi’nin geliştirdiği biyosensör sayesinde, Helikobakter pilori’nin yoğunluğu belirlenerek teşhis ve tedavi aşamasında bakteri kaynaklı hastalıkların seyri kolayca izlenebilecek.

Yakın Doğu Üniversitesi’nin sahip olduğu akademik birikimi ürüne dönüştürme kabiliyetine vurgu yapan Yakın Doğu Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanı Prof. Dr. İrfan Suat Günsel, “Üniversitemizin yetkin bilim insanlarının gerçekleştirdiği akademik çalışmaları, Üniversite 4.0 vizyonu ile ürüne dönüştürerek insanlık için somut faydaya dönüştürüyoruz” ifadesini kullandı.

Bilimsel ilerlemenin ancak ürünlere dönüştüğünde insan hayatının kalitesini artırabileceğini söyleyen Prof. Dr. Günsel, “Temelinde yüksek teknolojiler olan pek çok bilimsel çalışmamızı, ARGE ve ürüne dönüştürme kapasitemiz ile insanlığın hizmetine sunmaya devam edeceğiz” dedi.

Yakın Doğu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ da pek çok derecelendirme kuruluşunun dünyanın en iyi üniversiteleri arasında gösterdiği Yakın Doğu Üniversitesi’nin bu başarısının ardında büyük bir akademik birikim, ARGE ve ürün geliştirme kabiliyeti yattığını söyledi.

Başta dünyanın pek çok ülkesinden üniversiteler ve farklı alanlarda uzmanlaşan akademisyenlerden oluşan ekiplerle multidisipliner çalışmalara imza attıklarını da vurgulayan Prof. Dr. Şanlıdağ, “Hacettepe Üniversitesi ve Yakın Doğu Üniversitesi’nden değerli bilim insanlarının birlikte yürüttüğü çalışmalar sonucunda geliştirdiğimiz biyosensör de bu yaklaşımımızın en önemli örneklerinden biri oldu” ifadesini kullandı. Helikobakter pilori’nin takibini sağlayacak olan biyosensörün patentinin Yakın Doğu Üniversitesi adına tescil edildiğini söyleyen Prof. Dr. Şanlıdağ, “Geliştirdiğimiz biyosensörü kullanıma sunmak için önemli bir adım atmış olduk” dedi.

Yakın Doğu Üniversitesi Biyomedikal Mühendisliği Bölüm Başkanı Doç. Dr. Süleyman Aşır ise mide hastalıklarına neden olan Helikobakter pilori’nin tespitini sağlayan biyosensör ile ilgili “Alınan örnekleri geliştirdiğimiz nanoçipe yerleştirdiğimizde bakterinin olup olmadığını ve eğer varsa miktarını hızlı bir şekilde saptayabiliyoruz” ifadesini kullandı.

Helikobakter pilori yoğunluğunun doğru şekilde belirlenebilmesinin hastalıkların teşhisini kolaylaştıracağını vurgulayan Doç. Dr. Aşır, “Geliştirdiğimiz biyosensör, teşhis kadar tedavi sürecinin etkinliğinin takip edilmesinde de hekimlere büyük bir kolaylık sağlayacak” değerlendirmesini yaptı.

KURU İNCİRİN FAYDALARI
Genellikle tercih edilen kuru hurmanın yanı sıra kuru incir ile de tatlı krizi giderilebilir. Yaş incir kuru incire göre daha çok çeşit vitamin ve mineral içerir. Ancak yaş incirin faydaları kadar kuru incirin de faydaları vardır.

Diyet lifi açısından zengin olan kuru incir; potasyum, demir, kalsiyum, antioksidan ve kompleks karbonhidrat içerir.

Yaş incire göre kuru incir kabızlığın tedavisinde daha etkili olabilir. Ancak meyveler kurutulduğunda şeker oranı arttığından kuru incirin şeker ve kalorisi daha yüksektir. Bu sebeple daha da ölçülü tüketilmelidir.
Şeker içeriğinin yüksek olması ve kandaki şekeri aniden yükseltmesi nedeniyle özellikle diyabet hastalarının taze veya kuru incirden uzak durması ve tüketilecekse 1 adet incirden fazla yememeleri tavsiye edilir.

Diyet yaparken incir tüketilebilir mi? Kalorisi yüksek mi?

Önerilen miktar aşılmadığı sürece incir, rahatlıkla diyet listelerine eklenebilir. 2 adet kuru incir veya 2 adet taze incir yaklaşık olarak 60 kaloridir.
GÜNDE NE KADAR KURU İNCİR YENMELİ?

Meyve tüketiminde çeşitlilik sağlamak önemlidir. Günlük ortalama 3 porsiyon meyve tüketimi öneriler arasındadır. Günde 2 adet kuru veya taze incir, ara öğünlerde ya da kahvaltıda rahatlıkla tüketilebilir.

KURU İNCİR TANSİYONA İYİ GELİR Mİ?

Bütün kuru meyvelerde olduğu gibi kuru incirin de su oranı düşüktür. Kuru meyveler, içerdiği yüksek potasyum sayesinde kan basıncını dengeleyerek tansiyonun kontrol altında tutulmasına yardımcı olur. Özellikle böbrek yetmezliği olan hastalar, incir tüketiminde porsiyonlamalarına dikkat etmeliler.
KURU İNCİR BAĞIRSAKLARA İYİ GELİR Mİ?

İncir, yüksek oranda lif içerir. Bu sayede artıkların bağırsaktan hızlı geçişini sağlayarak bağırsak içine su çeker. Ayrıca içerdiği probiyotikler sindirim sağlığını geliştirir. Bu bağlamda incir, kabızlığı önlemede etkilidir.
KURU İNCİR NASIL MUHAFAZA EDİLİR?

Kuru incir, serin ve kuru bir ortamda saklanmalıdır. Buzdolabında saklandığı takdirde 1 yıl içerisinde tüketilmesi önerilmektedir.

Bunaltan yaz sıcaklarında hepimizi ferahlatan, hayatımızın vazgeçilmez teknolojilerinden biri olan klimalar, bazı koşullara dikkat edilmezse, farklı hastalıkların ve sağlık sorunlarının nedeni haline gelebiliyorlar.

Klimaların solunum yolu enfeksiyonlarından kas tutulmalarına, alerjiden felce kadar farklı sorunlara yol açabileceğine dikkat çeken Acıbadem Kozyatağı Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu “Klimanın yanlış ve bilinçsiz kullanımı, özellikle kışın alışkın olduğumuz ama ‘yazın olur mu?’ diye düşündüğümüz soğuk algınlığı, nezle, ateşli boğaz enfeksiyonları ve lejyoner (klima) hastalıklarının önemli nedenlerinden biri olarak kabul ediliyor.

 Üstelik bu hastalıkların bazıları; bağışık sisteminin zayıf olduğu bazı hastalarda, kronik hastalığı olanlarda, sigara kullanıcılarında ve 50 yaş üstü kişilerde ağır seyredebiliyor. Aynı zamanda alerjik bünyeli kişiler için klimalarda üreyebilen küf mantarları da alerjik rinit ve alerjik astıma yol açabiliyor. Peki, klimalar nasıl oluyor da hastalıklara neden olabiliyor ve tedbir almak için nelere dikkat etmemiz gerekiyor?

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu klimaların olası risklerini anlattı, korunma yolları hakkında önemli uyarılar ve önerilerde bulundu.

1. RİSK: ALERJİLER

Yeterli bakım yapılmamış klimaların ortama soğuk hava üflerken içindeki tozları, küf mantarlarını yani içinde bulunan alerjik etkenleri de üfler. Bu durum normal kişileri etkilemezken özellikle alerji sorunu olan kişilerde şikayetlerin artmasına ve alerji ataklarına neden olabiliyor. Bazı hastalarda kuru öksürüğe hatta astım krizlerinin yaşanmasına yol açabiliyor.

2. RİSK: KAS AĞRILARI VE FELÇ

Yazın sık sık kas tutulmalarından ya da ağrılarından şikayet eden kişilere rastlanmasının nedenlerinden biri de klimalar oluyor. Klimaların üflediği soğuk havaya doğrudan maruz kalan kişilerdeki yüz sinir kılıfları etkilenirken, ileri etkilerde ödem yapabiliyor. Ancak bu durum, yüz felcine de yol açabilir ki böyle bir durumda ilk yapılması gereken acilen en yakın sağlık kuruluşuna gitmektir.

3. RİSK: SOLUNUM YOLLARI ENFEKSİYONLARI

Klimaların korkulan etkilerinden biri, solunum yolu enfeksiyonlarına yol açması. Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu, klimaya bağlı solunum yolu enfeksiyonları yaşanmasının iki nedeni olduğuna dikkat çekerek şunları söylüyor: “Dışarıda çok sıcak bir hava varken içerde klimayı yüksek soğukluk derecesinde kullanmak bazı riskleri de beraberinde getiriyor. İç-dış sıcaklık arasındaki yüksek farklılık, ani ısı değişikliği etkisine, aynı zamanda sürekli soğuk ve kuru havaya maruz kalmak vücut direncinin düşmesine yol açar. Bu da kişinin hastalığa davetiye çıkarması gibi bir durum. O nedenle tedbir alınmalı, klima ile dış sıcaklık arasındaki farkın en fazla 7 derece olmalıdır.”

4719217. nedenin ise klimanın çalışırken içindeki bazı bakteri ve virüsleri havaya üflemesi olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu “Bunlar solunum yoluyla kişiye bulaşırlar. Havayı serinletirken aynı zamanda kurutan klimalar, üst solunum yollarında farenjit, burun tıkanıklıkları ve sinüzit gibi hastalıklara yol açıyor. Nezle, grip gibi hastalıkların yanı sıra halk arasında klima hastalığı olarak bilinen ağır sağlık sorunlarına yola açabilecek hastalıklar da görülebiliyor” diyor.

9 öneriyle yaz sıcağında sağlığınızı koruyun

Peki, yazın vazgeçilmezlerimizin başında gelen klimaların sağlık risklerinden uzak durmak için hangi tedbirler alınabilir. İşte Prof. Dr. Ceyda Erel Kırışoğlu’nun önerileri:

1. Odanız ne çok soğuk ne çok sıcak olmalı. Klimanızı 22-25 arası bir dereceye sabitleyin.
2. Odanız sıcakken klimanızı ani bir şekilde çok soğuk dereceye getirmeyin. Isıyı yavaş yavaş düşürün ki vücut sıcaklığınız ani düşmesin.
3. Dış sıcaklık ile klima çalışan odadaki sıcaklık arasındaki farkın en fazla 7 derece olmasına dikkat edin.
4. Klimanızın üfleme gücünü sabit ve en fazla orta seviyede tutun. Aniden yükselttiğiniz üfleme gücüne maruz kalmanız vücut sıcaklığının ani düşmesine, kaslarınızın da olumsuz etkilenmesine neden olur.
5. Klimanızın üflediği noktada bulunmaktan kaçının. Doğrudan klimanın üflediği yerde bulunmak sizi o an ferahlatsa da çok zararlıdır.
6. Çok terlediniz, çok sıcakladınız ve yüzünüze püfür püfür essin istiyorsunuz ancak klimayı yüzüne doğru üfletmeyin. Bu hem yüz felcine hem de içinde varsa hastalık etkenlerini hızlıca solumanıza yol açabilir.
7. Kuru hava sağlığa zarar verebildiğinden nem dengesini sağlayan klimaları tercih edin.
8. Klimaların yeterli düzeyde solunum yollarınızı nemlendirememe ihtimaline karşılık bol bol su için.
9. Bakımı titizlikle yapılmayan klima sularında bakteri üreyebileceğinden klima ve havalandırma sistemlerinin filtrelerini her yıl değiştirip bakımlarını yaptırın.  

Son yıllarda dünyanın önde gelen sağlık merkezlerinde kullanılmaya başlanan yeni nesil MS tedavi protokolleri, ülkemizde de Yakın Doğu hastanelerinde uygulanıyor. MS hastalığında kullanılmaya başlanan yeni nesil ilaç tedavileri hastaların kaderini değiştiriyor

Günümüzde özellikle 20-40 yaş arasındaki genç erişkinlerde daha sık rastlanan, beyin ve omuriliği etkileyen Multipl Skleroz (MS), hastalarda ataklarla kendini gösteriyor. MS, erkeklere oranla, kadınlarda daha fazla görülüyor. Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Yeniboğaziçi Nöroloji Uzmanı Dr. Tansel Ünal, son yıllarda dünyanın önde gelen sağlık merkezlerinde kullanılmaya başlanan yeni nesil MS tedavi protokollerinin, ülkemizde de Yakın Doğu Oluşumu hastanelerinde uygulandığını söyledi.

Multipl Skleroz (MS), kişiden kişiye değişen farklı etkenler nedeniyle ortaya çıkabiliyor. Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Yeniboğaziçi, Nöroloji Uzmanı Dr. Tansel ÜNAL, genetik yatkınlık zemininde, bazı çevresel faktörlere maruz kalmanın, MS hastalığının ortaya çıkmasında önemli bir rol oynadığının düşünüldüğünü söylüyor. “Özellikle ergenlik döneminde; güneş ışığının yeteri kadar alınamaması, tütünle erken tanışma, vitamin eksikliği, kafeinli gıdaların fazla tüketilmesi, yoğun çalışma saatleri, aşırı stres gibi faktörlerin MS hastalığının ortaya çıkmasında etkili olduğu görülüyor” diyen Uzm. Dr. Tansel Ünal, buna rağmen MS gelişimindeki kesin etiyolojik etkenin henüz tam olarak ortaya konulamadığını ve bu konuda önümüzdeki dönemde daha fazla çalışma yapılması gerektiğini vurguluyor.

MS’İN BELİRTİLERİ

MS, özellikle hastalığın erken dönemlerinde, 24 saatten daha uzun süren ve çok çeşitlilik gösterebilen nörolojik belirtilerin görüldüğü ataklarla kendini gösteriyor. Bu belirtiler, bir veya birden çok uzuvda güçsüzlük, uyuşma ve his kaybı, denge bozukluğu, görme kaybı gibi çok çeşitli şekillerde olabiliyor. Başlangıçta ataklar büyük oranda gerileme eğiliminde olsa da, bir süre sonra, hastalarda bazı sekeller kalmaya başlıyor ve zaman içinde bireylerin en verimli çağları olan genç erişkinlik döneminde önemli düzeyde fiziksel engellilik, iş gücü kaybı ve psikolojik sorunlar ortaya çıkıyor.

YENİ NESİL MS TEDAVİ PROTOKOLÜ NASIL UYGULANIYOR?

MS hastalığının tedavisinde; atak tedavisinin yanında, yeni atakların ortaya çıkmasını engelleyici ilaç tedavileri de çok büyük önem taşıyor. Bunun uzun soluklu bir tedavi süreci olduğunu ve kullanılan alışılagelmiş tedavilerin, hasta açısından yorucu, kullanımı güç yöntemler olduğunu belirten Uzm. Dr. Tansel Ünal; hastalığın etkisinden bağımsız olarak, bu tedavi protokollerinin başlı başına hastalar üzerinde hırpalayıcı, yıpratıcı ve aynı zamanda yoğun depresyona neden olan yan etkileri olabildiğini, birçok hastanın tedaviye uyum sağlayamadığını söylüyor.

Günümüzde ilaç tedavisinde seçeneklerin çok arttığını ifade eden Uzm. Dr. Tansel Ünal, MS tedavisinde yeni ilaç tedavilerinin geliştirildiğini, son yıllarda büyük merkezlerde kullanılmakta olan yeni nesil MS ilaç tedavilerinin, Yakın Doğu Oluşumu Hastanelerinde de uygulanmaya başlandığını belirtiyor. Uzm. Dr. Ünal yeni nesil ilaç tedavisi protokolleri ile ilgili olarak “Örneğin, birinci basamak ilaç tedavisi uygulanmış ve fayda görememiş uygun bir hastaya, çok kısa süreli özel bir tedavi protokolü uygulayabiliyoruz. Üstelik bunun için hastanede yatmak da gerekmiyor. Sadece on gün boyunca günde bir tablet ilaç tedavisi uyguladığımız hastamız, bu tedavi kürünün ardından, bir yıl boyunca MS’le ilgili başka hiçbir ilaç kullanmıyor. Bir yıl sonra, yine on günlük bir kür uygulanan hastamızı ilaçsız olarak izlemeye alıyoruz” diyor.

Yeni nesil MS ilaç tedavi protokolleri ile alınan olumlu sonuçların yüz güldürücü ve gelecek için umut verici olduğunu sözlerine ekleyen Nöroloji Uzmanı Dr. Tansel Ünal; diğer ilaç tedavilerine göre hem daha etkin, hem de çok daha kolay uygulanabilir olan ve hasta uyumunun anlamlı derecede yüksek olduğu bu tedavi protokollerini, Yakın Doğu Oluşumu Hastanelerinde MS hastalarına uygulayabiliyor olmaktan büyük memnuniyet duyduklarını dile getiriyor.

Vakıflar İdaresi Genel Müdürü Prof. Dr. İbrahim Benter'in “Mitigating Cardiotoxicity of  Dendrimers: Angiotensin-(1-7) via Its Mas Receptor Ameliorates PAMAM-Induced  Cardiac Dysfunction in the Isolated Mammalian Heart" başlıklı makalesi bugün yayınlandı.

Pharmaceutics Tıp Dergisi’nin “Tıp Alanında Nano-Teknoloji’deki yeni gelişmeler özel yayınında yer alan makalede Benter’in kalp krizi geçiren kişilere faydalı olacak Nano-Medicine çözümler çerçevesindeki buluşu olan Angiotensin’in (1-7) faydaları gösterildi.

Prof. Dr. İbrahim Benter, bilim dünyasının çok süratli değiştiğini ve gençlerin kendilerini en son teknoloji alanlarında geliştirmelerinin elzem olduğunu vurguladı.

Atatürk’ün beslenme alışkanlıklarını yorumlayan Diyetisyen Fatma Hasta Göral, Atatürk’ün dikkat ettiği diyetin ayrıntıları hakkında şu bilgileri verdi:

SOFRADAN DOYMADAN KALKARDI

“Mustafa Kemal Atatürk hiçbir zaman sofradan tıka basa kalkmaz hatta aç kalkar, sofrasında ise çok çeşit bulundurmazdı. Biz diyetisyenler de azar azar sık sık yeme modeline uyduğunu tıka basa beslenmeyi önermediğimizi düşünürsek Atamızın da böyle beslendiğini görebiliyoruz.

PROTEİN VE KARBONHİDRAT

Öğünlerde protein ve karbonhidrat, diyet listelerini oluştururken en çok dikkat ettiğimiz konudur. Tam bir öğünde bu birliktelik önemlidir. Atamızın da beslenme şeklinde bu birlikteliğe dikkat ettiğini görüyoruz.

AYRAN, EKMEK, YOĞURT

Bazen kahvaltı yapmaz ayrana ekmek banar ya da yoğurtla ekmek yermiş. Yoğurt atamızın sofrasında kıymetli bir besin olmuştur. Sıklıkla kullandığından bunu biliyoruz. Günümüzde hazır yoğurt ev yoğurdu tartışmaları devam etse de beslenme uzmanı olarak yoğurdun kesinlikle menülerimizde yer alması gerektiğini düşünüyorum.

SEBZE AĞIRLIKLI BESLENİRDİ

Kuru fasülye - pilav, bamya-pilav, karnıyarık Atamızın severek tükettiği yemekler arasındadır. Atamızın genel olarak sebze ağırlıklı beslendiğini söyleyebiliriz. Bunun da günümüzde Akdeniz diyetine yakınlık gösterdiğini ifade edebiliriz.

Annesinin ıspanaklı Selanik böreğini de severek tüketen Atamız genellikle meyve, kavrulmuş leblebi ve fıstığa da yer verirmiş.

TÜRK MUTFAĞINI BATI’YA TERCİH EDERDİ

Atatürk’ün geleneksel Türk mutfağını batı mutfağına tercih ettiğini beslenme alışkanlıklarından görebiliyoruz.

TATLIYLA ARASI İYİ DEĞİLDİ

Anadolu ziyaretlerinde ikramları severek tüketen Atamızın tatlıyla arası iyi değilmiş. Tatlıyı Anadolu ziyaretlerinde ikramlardan tüketir en çok irmik tatlısını severmiş. Biz beslenme uzmanları tatlı ihtiyaçlarımızı meyveden karşılamayı uygun bulup nadiren tatlı tüketimine yer vermeyi uygun bulduğumuz gibi.

EN SEVDİĞİ ÖĞÜN AKŞAM YEMEĞİ

Mustafa Kemal Atatürk’ün en kıymet verdiği öğünün akşam yemeği olduğunu; akşam yemeği sofrasında daima bir misafiri olmasından uzun sofra sohbetleri yapmasından anlıyoruz. Bazen canı sıkkın olduğunda yemek yemez geç saatlerde omletle ekmek ya da yoğurtla ekmek yese de çoğunlukla akşam uzun yemek sohbetleri eşliğinde çok çeşitli olmayan genelde sebze ağırlıklı yemekler, tavuk eti, içki olarak rakı hakim olurmuş menüye.

KAHVE KALP SAĞLIĞINA ZARARLIYDI

Yeni kurulmuş bir ülkenin sıkıntı ve stresini düşünecek olursak atamızın günde 10-15 fincan kahve içmesine şaşırmamak lazım. Fakat kalp sağlığı için oldukça fazla olduğunu söyleyebiliriz.”

Yakın Doğu Üniversitesi’nin geliştirdiği yapay zeka algoritmaları, COVID-19 PCR testlerini analiz ederek kısa sürede tanı koyabiliyor. Deneyimli moleküler mikrobiyoloji uzmanları tarafından yüzde 100 doğrulukla çalıştığı belirlenen sistem, PCR sonuçlarını; pozitif, düşük pozitif, negatif ve belirsiz olarak kategorize edebiliyor.

COVID-19’un tanısında altın standart kabul edilen PCR testlerinin sonuçlarının analiz edilmesi, sebep oldukları yoğunluk nedeniyle pandemi süresince tüm dünyada sağlık sistemlerini oldukça zorlamıştı. Kısa sürede sonuç alınabilmesi için özellikle laboratuvar personeli üzerinde çok büyük bir yük oluşturan PCR testlerin sonuçlarının belirlenmesi aynı zamanda deneyimli personel gerektiriyor.

Yakın Doğu Üniversitesi’nin geliştirdiği yapay zeka algoritmaları ise PCR test verilerini PCR cihazlarına entegre edilebilen bir arayüz ile analiz ederek, test sonucunun insan müdahalesine gerek kalmadan saniyeler içerisinde belirlenmesini sağlıyor.

Yakın Doğu Üniversitesi Rektör Vekili Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ, DESAM Araştırma Enstitüsü araştırmacılarından, Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Buket Baddal ile Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Emre Özbilge’nin birlikte tasarladığı çalışma, COVID-19 PCR testlerinin analizi ve raporlama süreçlerini kısaltarak hastaların izolasyon ve tedavi süreçlerinin hızla başlatılması açısından büyük önem taşıyor. Geliştirilen yapay zeka uygulaması, gelecekte yaşanabilecek olası salgınlarda da kullanılabilecek.

PCR SONUÇLARINI POZİTİF, DÜŞÜK POZİTİF, NEGATİF VE BELİRSİZ OLARAK KATEGORİZE EDEBİLİYOR

Geliştirilen derin öğrenme algoritması ile PCR cihazından alınan floresan ışıma verileri, her bir hasta için, önceden eğitilen programa yükleniyor. Yüzlerce hastanın PCR sonucu ile eğitilen yapay zeka sistemi, hasta örneklerine ait grafikleri tanımlayıp sonucunu saniyeler içinde verebiliyor.

Yakın Doğu Üniversitesi’nde çok katmanlı sinir ağı modeli kullanılarak geliştirilen yapay zeka sistemi, PCR verilerini laboratuvar personeli olmadan pozitif, düşük pozitif, negatif veya belirsiz olarak kategorize edebiliyor. Belirsiz sonuç durumunda sistem, personele hasta örneğinin tekrar çalışılması gerektiği uyarısını veriyor.

Geliştirme aşamalarında deneyimli moleküler mikrobiyoloji uzmanları tarafından sağlaması yapılan sistem, yüzde 100 doğruluk oranı ile sonuç verebiliyor. Sistem sayesinde örnek akışının çok yoğun olduğu pandemi dönemlerinde, laboratuvar personelinin iş yükünün azaltılarak personelin verimli kullanılmasının sağlanması amaçlanıyor.

Geliştirilen yapay zeka sistemi, Portekiz’de gerçekleştirilen 32. Avrupa Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Kongresi’nde bilim dünyası ile paylaşıldı

Bu yıl 32’si Portekiz’de düzenlenen ve Avrupa’nın en büyük mikrobiyoloji kongresi olan Avrupa Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Kongresi (ECCMID)’de Doç. Dr. Buket Baddal tarafından sunulan çalışma, mikrobiyoloji camiası tarafından büyük ilgi ile karşılandı. Enfeksiyon hastalıkları ve mikrobiyoloji alanındaki uzmanları bir araya getiren kongrede, yeni teknolojilerin tartışıldığı “COVID-19 Teşhisi: Yeni ve Daha Yeni” oturumunda sunulan çalışma farklı patojenlere uygulanabilmesi ve tüm dünyadaki laboratuvarlara entegre edilebilmesi açısından bilim insanları tarafından beğeni aldı.

Yapılan çalışma prestijli yayınevlerinden Multidisciplinary Digital Publishing Institute’e ait “Applied Sciences” dergisinin Ekim 2022’de yayımlanan “Uygulamalı Yapay Zeka” özel sayısında da yer alarak tüm bilim camiası ile paylaşıldı.

Yakın Doğu Üniversitesi Rektör Vekili Prof. Dr. Tamer Şanlıdağ ise COVID-19 sürecinde ilk günden itibaren çok yönlü bir şekilde bilimsel araştırmalar yürüttüklerini söyleyerek, “Üniversitemiz bünyesinde bilim insanlarımızın yürüttüğü çalışmaları, COVID-19 sürecinin daha etkili bir şekilde yönetilmesine olanak sağlayacak ürünlere dönüştürürken çalışmalarımızın sonuçlarını da bilimsel makalelerle bilim dünyası ile paylaşmaya devam ettik” ifadesini kullandı.

Yakın Doğu Üniversitesi bilim insanlarının COVID-19 sürecinde, dünyanın önde gelen bilim yayınlarında 375 makale yayımladığını hatırlatan Prof. Dr. Şanlıdağ, “PCR testlerini analiz ederek sonuçlarını yüzde 100’lük bir doğruluk oranı ile belirleyen yapay zeka uygulamamızı da, Portekiz’de düzenlenen Avrupa Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Kongresi’nde bilim dünyası ile paylaştık. Aynı zamanda çalışmamızı, Applied Sciences dergisinin ‘Uygulamalı Yapay Zeka’ özel sayısında yayımladık” ifadesini kullandı.

DESAM Araştırma Enstitüsü araştırmacılarından, Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Buket Baddal ise COVID-19 pandemisi ile birlikte yoğun bir şekilde hayatımıza giren PCR testlerinin enfeksiyon hastalıklarına yol açan birçok patojenin tanımlanmasında da kullanıldığını söyleyerek, “Geliştirdiğimiz yapay zeka uygulaması, ileride ortaya çıkabilecek yeni enfeksiyon hastalıkları etkenlerinin ve pandemilere yol açabilecek virüslerin tanısında da kullanılabilecek” ifadesini kullandı. Doç. Dr. Baddal, “COVID-19 pandemisi ile sağlık sistemlerinin bu gibi salgınlara ne kadar hazırlıksız olduğu ortaya çıkmıştı. Geliştirdiğimiz yapay zeka algoritmaları ile ileride karşımıza çıkabilecek salgın hastalıklara hazırlıklı olacağız. Hastalığın tanısını erken koyarak, bu kişileri erken izole edip hastalığın toplumda yayılmasını önleyebiliriz” şeklinde konuştu.

Bu Covid ilacının kullanılabilmesi için hastaların kullandığı ilaçların bilinmesi ve gerekirse değiştirilmesi gerekebilir.

Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Parazitoloji Anabilim Dalı öğretim üyelerinin yaptıkları araştırma bilim dergisinde yayımlandı.

Araştırmaya ilişkin açıklama yapan Keneler ve Kene Kaynaklı Hastalıklar Araştırma Laboratuvarı Sorumlusu Doç. Dr. Ömer Orkun, 2 bine yakın kenede yüzlerce patojen (hastalık oluşturan mikrop) taradıklarını ve 32 farklı kene kaynaklı patojenin varlığını belirlediklerini söyledi.

Orkun, "Bu ciddi derecede önemli bir rakam ve bunların hiçbiri Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) virüsü değil. Tespit edilen patojenlerden 10'unun insanı enfekte edebildiği ortaya çıktı. Bunlardan bir tanesi de şu an patojen olarak Avrupa'da yeni ortaya çıkan ve Avrupa'nın en önemli vektörü olan Ixodes Ricinus kene türünün naklettiği 'Neoehrlichia Mikurensis' adı altındaki bir bakteri" dedi.

"İSTANBUL'DA BASKIN BİR TÜR"

Bu türün Türkiye'de varlığının yeni tespit edildiğini belirten Orkun, "Bu tür, Avrupa'da insanlarda patojenik olan zoonotik hastalıkların en önemli vektörü olarak kabul edilir ve Avrupa'nın üzerinde en çok çalıştığı kene türüdür. Bizim ülkemizde özellikle Anadolu'nun kuzeyi, Trakya ve İstanbul'da baskın bir tür" diye konuştu.

Söz konusu bakterinin, insanlarda kan damarlarının iltihaplanması ve tıkanmasıyla ile seyreden birtakım bozukluklara yol açabildiğine işaret eden Orkun, "Eskiden özellikle bağışıklık sistemi zayıf veya baskılanmış, dalağı alınmış, lösemi, lenfoma ve MS gibi hastalığı olan insanlarda patojenik olduğu sanılıyordu. Ancak son yıllarda Avrupa'daki vakalara baktığımızda, bağışıklık sistemi gayet yerinde, sağlıklı insanlarda da patojeniteye sebep olabildiği hatta özellikle birtakım ilaçlarla immün sistemi baskılanmış hastalarda ise ölüme varabilecek sonuçlara neden olduğu bildiriliyor." 

KENTSEL BÖLGELERDE DE VAR

Bakteriyi taşıyan Ixodes Ricinus kene türünün yüksek neme ihtiyaç duyduğuna işaret eden Orkun, "Bu türü sadece kırsal kesimlerde değil özellikle içerisinde orman ihtiva eden il içi yapılarda yani kentsel bölgelerde de görüyoruz" dedi.

Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda şu anda dolaşımda olan H5N1 ile akraba olan bir virüsün neden olduğu İspanyol gribi salgını nedeniyle yaklaşık 50 milyon kişi öldü. Yani o sırada hayatta olan her 35 kişiden biri hayatını kaybetti.

VAKA SAYISI BİR ÖNCEKİ YILIN 2 KATI

Şimdiye kadar kuş gribinin yeni bir türü olan H5N1 virüsü ise Eylül 2021'den bu yana dünya çapında 22 milyondan fazla kuş ve kümes hayvanında tespit edildi. Vaka sayısı bir önceki yılın rekorunu ikiye katladı.

GÖKYÜZÜNDEN ÖLÜ KUŞLAR YAĞIYOR

Bununla birlikte, uzmanlara göre yeni kuş gribi virüsü sadece hızla yayılmakla kalmıyor, aynı zamanda benzeri görülmemiş bir seviyede öldürüyor. Birleşik Krallık'ta, aylardır İskoçya ve doğu kıyılarındaki adalarda ölü kuşlar kumsallara saçılırken, Brighton'da gökyüzünden ölü martılar yağıyor.

İngiltere’deki Cornwall Wildlife Trust geçen hafta bir uyarı yayınlayarak halkı hasta veya ölü deniz kuşlarından uzak durmaya ve 'hiçbir koşulda hayvanlara dokunmamaya' çağırdı.

East Anglia Üniversitesi'nde bulaşıcı hastalık uzmanı olan Prof. Dr. Paul Hunter konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Artık kuş gribinin insanlarda salgına neden olup olmayacağını konuşmak yerine bunun ne zaman gerçekleşeceğini konuşmamız gerekiyor” dedi.

DailyMail’e açıklamalarda bulunan Prof. Dr. Hunter, “Bu şu an ya da torunlarımızın zamanında gerçekleşebilir. Bunlar çok rastgele olaylardır ve ne zaman olacağını asla gerçekten tahmin edemezsiniz, ancak etrafta ne kadar vaka olursa, risk de o kadar yüksek olur" diye konuştu.

Diğer taraftan Prof. Dr.Hunter, özellikle bu yıl büyük bir mevsimsel grip salgını beklendiğini söyledi.

İKİ VÜRÜSÜN AYNI ANDA VARLIĞI GENETİK MATERYALİ DEĞİŞTİRİYOR

Hunter, “Etrafta çok sayıda kuş ve mevsimsel grip vakasının aynı anda bulunması felakete davetiye olabilir. Aynı hücreye aynı anda bulaşan birbiriyle ilgisiz iki grip virüsü alırsanız, genetik materyali değiştirmeye başlarlar.

Risk küçük olsa da, 2003'ten beri sadece 860 kişiye H5N1 bulaştı. Bu durum mevcut varyantın insanlarda yayılması için ihtiyaç duyduğu mutasyonları elde etmesine izin verebilir. Söz konusu durum geçmişte, pandemilere neden olabilecek genetik kaymaya yol açtı" diyerek sözlerini tamamladı.

Öte yandan Nottingham Üniversitesi'nde bulaşıcı hastalıkların epidemiyolojisi bölümünden emekli olan Prof. Dr. Keith Neal, bu kışın en büyük viral tehdidin mevsimsel grip olduğunu söyledi.

Neal, “Son iki buçuk yıldır karantinalar ve sınırlı sosyal etkileşimler nedeniyle bağışıklık sistemlerimiz ciddi bir şekilde zayıfladı. Bu, normalde zararsız olan virüslerin intikam almak için geri gelmesi anlamına geliyor.

Çocuk felci gibi bir zamanlar ortadan kaldırılan hastalıkların bazı bölgelerde yeniden salgınlara neden olduğunu görüyoruz. Mevsimsel gribin geleceğini biliyoruz, kuş gribi de insanlara sıçrayabilir. Ancak mevsimsel grip ve kuş gribi ne kadar çok dolaşırsa, ikisinin etkileşime girme ve büyük bir genetik değişime neden olma riski o kadar büyük olur.

Olasılık sırasına göre normal gribin bir sonraki pandemimiz olacağını düşünüyorum, ancak daha büyük endişe kuş gribi çünkü bu yayılırsa hiçbir doğal korumamız yok” değerlendirmesinde bulundu.

Uluslararası araştırmacılardan oluşan bir ekip, söz konusu 27 milyon kişinin küresel sağlık üzerinde büyük bir etkisi olacağını söylerken, koku veya tat alma duyusunun kaybolmasının veya değişmesinin “ciddi sıkıntıya” yol açabileceğinin altını çizdi.
Çalışmada, 3 bin 699 hastayı içeren 18 araştırmanın verileri incelenirken, bir Covid-19 enfeksiyonundan sonra en az altı ay boyunca değişen tat veya kokudan muzdarip kaç kişinin yaşadığını tahmin etmek için modelleme geliştirildi.

Sonuç olarak ise hastaların yüzde 5.6'sının en az altı aydır koku disfonksiyonuna sahip olduğu, yüzde 4.4'ünün ise tat duyusu kaybı olduğuna dikkat çekildi.
Bilim insanları, corona virüse yakalanan kadınların koku ve tat alma duyularını erkeklerden daha az iyileşme olasılığı olduğunu belirlerken, bir kadın hastanın ilk corona virüs enfeksiyonundan 27 ay sonra hala koku alamadığını vurguladı.

Sıfır Covid stratejisi izleyen Çin'in Wuhan kenti bir kapanmayla daha karşı karşıya. 12 milyon nüfuslu kentte yapılan rutin kontrollerde 2 vakaya rastlandı. Ardından bu kişilerle temaslı olan 2 kişide daha coronavirüs görüldü. Bu durum yetkilileri alarma geçirdi.
Kentin, 1 milyon nüfuslu Ciangşia bölgesinde, kısıtlamalara gidildi. Tüm eğlence mekanları kapatıldı, toplu taşımalar durduruldu. Ciangşia sakinlerinden, 3 günlük karantina süresi boyunca bölgeyi terk etmemeleri ve acil bir durum olmadıkça evlerinden çıkmamaları istendi. Çin'in vakaların önüne geçmek için uyguladığı "sıfır Covid stratejisi" zaman zaman tam kapanmalara neden oluyor. Ülkenin finans başkenti 25 milyon nüfuslu Şangay, geçtiğimiz ay "2 aylık bir tam kapanmadan" çıktı.
Bazı şirketler, üretimin devam etmesi için, çalışanlarından eve gitmeleri yerine, teması en aza indirmek amacıyla iş yerlerinde kalmalarını istedi. Bu hafta da Wuhan kenti üzerine yapılan araştırmalar, virüsün ortaya çıkış noktasını kanıtlar nitelikteydi. Hakem onaylı iki araştırmanın verileri, virüsün yayılmaya başladığı yer olarak, Wuhan'daki hayvan pazarını işaret ediyordu.

Kısa zamanda 11 Afrika ülkesine sıçrayan virüs, Afrika'nın dışında ilk olarak 2003'te ABD'de yayıldı.

Şimdiye kadar en çok Afrika'da etkili olan virüs, 2017'de Nijerya'da en büyük salgına yol açarken ülkede 200 kişi virüse yakalandı ve vakaların yüzde 3'ü hayatını kaybetti.

Endemik bir virüsün neden olduğu nadir hastalıklardan biri olarak bilinen maymun çiçeği, Kongo ve Batı Afrika türü olmak üzere ikiye ayrılıyor.

Virüsün Kongo türünün yüzde 10'a kadar ölüm riski bulunurken Batı Afrika türünün ise her 2 vakadan birinde yüzde 1 ölüm oranına sahip olduğu biliniyor.

Genellikle hayvandan insana ve nadiren insandan insana yakın temasla bulaşan virüs, vücutta yüksek ateş ve kaşıntılı kabarcıklara yol açabiliyor.

MAYMUN ÇİÇEĞİ HASTALIĞI NASIL BULAŞIYOR?

Küresel bir hastalık halini almadan önce maymun çiçeği hastalığı genelde hasta hayvanlardan bulaşıyordu. Tropik bir virüs olan bu hastalığın fare ve sincap gibi kemirgenlerden bulaştığı tahmin ediliyor. İnsanlar bu hayvanlar tarafından ısırılırsa, kanlarına ya da vücut salgılarına dokunursa ya da yaralarına dokunursa da bulaşabiliyor.

Hasta hayvanların tüketilmesi durumunda da bu hastalık bulaşabiliyor. Öte yandan bu hastalığın insanlar arasında bulaştığı da biliniyordu. Fakat uzmanlar bu hastalığın insandan insana nadiren bulaştığını düşünüyordu.

Bu sebeple hastalık, öksürük, hapşırma gibi hava partikülleri aracılığıyla bulaşmasının yanı sıra temas ile de bulaşabiliyor. Dolayısıyla virüsün olduğu çarşaf ve elbiselere dokunan hastalanabiliyor.

2- NE KADAR ÖLÜMCÜL?

Maymun çiçeği hastalığı genelde hafif geçse vakalarda yüzde 10’luk bir ölüm riski de bulunuyor. Hafif vakalarda her 100 kişiden 1’inde ölüm meydana gelebiliyor. Bu oran Covid-19’un ilk dönemlerine yakın.

3- NASIL TEST EDİLİYOR?

Maymun çiçeği hastalığı, su çiçeği hastalığına benzediği için testlerden net bir sonuç çıkmadığı durumlar olabiliyor. Testler genelde deriden parça, döküntü ve tükürük alınarak yapılabiliyor.

4- SEMPTOMLAR NEDİR?

Semptomlar 3 hafta sürebiliyor. Genelde yüksek ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, sırt ağrısı, lenf nodüllerinin şişmesi, yorgunluk ve üşüme gibi semptomlar olabiliyor. Bu semptomlar diğer hastalıklarla benzerlik gösterse de en belirgin hastalık belirtisi yüzde, avuç içinde ve ayak tabanında kaşıntı, kızarıklık, şişme oluyor.

5- HASTALIK NE KADAR BULAŞICI?

Bir kişi kaşıntı başladığından vücudundaki yaralar kabuk tutup, bu yaralar iyileşene kadar devam ediyor. Kabuk bağladığı süreçte de hastalık bulaşıcı materyaller yayabiliyor. Bulaşıcılık dönemi üç hafta sürebilirken bu durum hastadan hastaya değişiklik gösterebiliyor.

6- SEMPTOM GÖSTERENLER NE YAPMALI?

Olağandışı bir semptom görüldüğü zaman sağlık yetkililerine başvurulması gerekiyor.

7- İLK KEZ GÖRÜLEN ÜLKELER VAR MI?

1958’de keşfedilen bu hastalık 1970’te ilk olarak bir insanda Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde tespit edilmişti. Afrika dışında çok az ülkede tespit edilen bu hastalığı 22 Mayıs’tan önce yaşamış ülkeler Birleşik Krallık, ABD, İsrail ve Singapur olarak kayıtlara geçti.

8- SU ÇİÇEĞİ İLE AYNI MI?

Benzer semptomlar gösterse de maymun çiçeği hastalığı ile maymun çiçeği hastalığı aynı değil. Her iki hastalık da farklı virüs tarafından tetikleniyor.

9- EN BÜYÜK RİSK GRUBUNDA OLANLAR KİMLER?

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre 50 yaşın üzerindekiler en büyük risk grubu olarak öne çıkıyor. DSÖ ayrıca çocuklarda ölüm oranının yüksek olabileceği yönünde açıklama yaptı.

10- COVID-19 GİBİ BULAŞABİLİYOR MU?

Şu ana kadar uzmanlar Covid-19 benzeri bir bulaşma hızı olmayacağını öngörüyor.

11- BUNUN İÇİN BİR AŞI VAR MI?

Bazı ülkelerde çiçek hastalığı için aşı kullanılıyor. Bu aşılar genel olarak belirli bir oranda koruma sağlıyor. Verilere göre bu aşılar hastalığı yüzde 85 oranında engelliyor.

12- MAYMUN ÇİÇEĞİ İÇİN İLAÇ VAR MI?

Çiçek hastalığı için bazı ilaçlar var ve bunlar da maymun çiçeği hastalığına karşı etkili olarak kayıtlara geçti.

Maymun çiçeği vakası görülen ülkelere her gün yenisi ekleniyor. Batı ve Orta Afrika kökenli virüs başta Avrupa olmak üzere yayılıyor. Hafta sonu Avrupa'da vaka görülen ülkelere Avusturya, İsviçre ve Danimarka da eklendi

Maymun çiçeği vakası görülen ülkelere her gün yenisi ekleniyor. Batı ve Orta Afrika kökenli virüs başta Avrupa olmak üzere yayılıyor.
Haftasonu Avrupa'da vaka görülen ülkelere Avusturya, İsviçre ve Danimarka da eklendi. Latin Amerika ülkelerinden Arjantin de ilk şüpheli vakasını bildirdi.

ABD'de üçüncü şüpheli vaka ortaya çıktı. Son dönemde Afrika dışında ilk vakanın görüldüğü İngiltere yeni vakalar açıklamaya hazırlanıyor.
Öte yandan Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus dünyanın Covid-19, Ukrayna'daki savaş ve maymun çiçeği virüsü hastalığı da dahil olmak üzere "zorlu" mücadelelerle karşı karşıya olduğu konusunda uyardı. Maymun çiçeği virüsünün vakaları; Avrupa, ABD, Kanada, Avustralya, Danimarka ve İsrail dahil olmak üzere 16 ülke ve bölgede doğrulanırken, Ghebreyesus, "Dünyanın salgınlara hazırlıksız olduğu ortada" açıklamasını yaptı.

75. Dünya Sağlık Asamblesi'nde konuşan Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus şunları söyledi:

"Elbette Covid-19 pandemisi dünyamızdaki tek kriz değil. Biz konuşurken dünyanın dört bir yanındaki meslektaşlarımız Ebola salgınlarına yanıt veriyor. Afganistan, Etiyopya, Somali, Güney Sudan, Suriye Arap Cumhuriyeti, Ukrayna ve Yemen'de Kongo Cumhuriyeti, maymun çiçeği virüsü ve bilinmeyen nedenli hepatit ve karmaşık insani krizlerle mücadele ediyor. İklim değişikliği, eşitsizlik ve jeopolitik rekabetin körüklediği, hastalık, kuraklık, kıtlık ve savaşın korkunç bir yakınlaşmasıyla karşı karşıyayız."

Koronavirüs salgının şokunu henüz atlatamayan dünya yeni bir salgın paniğine sürüklenmiş durumda. Doktorlar konuyla ilgili peş peşe açıklamalar yaparken kızına hiç düşünmeden ciğerini veren İngiliz babanın açıklamaları okuyanların gözlerini yaşarttı...

Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) bildirdiğine göre, çocuklarda görülen gizemli hepatit vakaları, 13 ülkeye sıçradı ve vaka sayısı 170'e yaklaştı. Virüs son olarak Kanada'da görüldü. Bilim insanları çocuklarda ölüme varan ciddi sonuçlara neden olan bu hastalığın kökenlerini araştırmaya devam ediyor.

Dünya Sağlık Örgütü , geçtiğimiz ekim ayından bu yana, 13 ülkede 170 'bilinmeyen kökenli akut Hepatit vakasının tespit edildiğini açıkladı. Bu açıklamadan hemen sonra Kuzey Carolina ABD'de iki vaka daha teşhis edildi.

Vakaların büyük çoğunluğu beş yaş ve altındaki çocuklar ve şimdiye kadar bir çocuk öldü ve 17 çocuğun da kritik karaciğer nakillerine ihtiyacı var.

BUZDAĞININ GÖRÜNEN KISMI MI?

İngiltere'de hastalanan çocukların 10'unun karaciğer nakline ihtiyacı oldu.

İngiltere'de yaklaşık 114 vaka tespit edildi, ancak MailOnline'a konuşan uzmanlar birçok semptom kaçırıldığı için bunun 'buzdağının görünen kısmı' olabileceğini açıkladı.

İngiltere’nin Kent şehrinde yaşayan 27 yaşındaki Alan Raine ise karaciğerinin bir kısmını hepatit hastası kızına bağışlayarak ülkedeki tüm gazetelerde manşet olmayı başardı.

Raine’nin 3 yaşındaki kızı Lola-Rose'a mart ayı ortalarında ölümcül karaciğer iltihabı teşhisi kondu.

Lola-Rose Raine, son aylarda uzmanların kafasını karıştıran aynı karaciğer hastalığına yakalanan yaklaşık 200 çocuktan sadece biri…

Başlangıçta kusmasını sadece bir mide üşütmesine bağladıktan sonra, Lola-Rose'un anne ve babası çocuklarının gözlerinde sarılaşma gördüler; bu semptom hepatitin ayırt edici bir işareti.

Hastane taramaları çocuğun karaciğerinin normal çalışmadığını ortaya çıkardı ve hemen Londra'daki Kings College Hastanesi'nde uzman bir birime sevki yapıldı.

DOKTORLAR ÖLEBİLİR DEDİ!

Küçük kızın karaciğeri bir anda çalışmamaya başlayınca ve doktorlar Lola-Rose’u yapay komaya sokmak zorunda kaldı. Doktorlar aileyi de, son dakika nakli bulamadıkları sürece çocuklarının saatler içinde ölebileceği konusunda uyardılar.

Doktorların hepatitinin adenovirüsten kaynaklanmış olabileceğini keşfettiği 21 Mart'ta, aile için bir umut ışığı doğmuş oldu. Virüs tedavi edilebilir durumdaydı ve doktorlar çocuğa damar yoluyla uygulanan özel ilaç kombinasyonları verdi.

Ancak iki gün sonra, doktorlar durumun hâlâ kötüleştiğini söyledi ve Lola-Rose’u 48 saat içinde yoğun bakıma alacaklarını belirtti. Lola-Rose, o gün komaya sokuldu, çünkü karaciğeri, vücudundan süzülmek üzere böbreklerine toksik amonyak göndermiyordu. Bu da toksinlerin beynine ulaştığı ve şişmesine neden olduğu anlamına geliyordu.

BABASI BİR AN BİLE TEREDDÜT ETMEDİ

Güvenlik görevlisi olarak çalışan 27 yaşındaki baba Alan Raine, MailOnline'a verdiği demeçte "Kelimenin tam anlamıyla küçük kızımızın gözlerimizin önünde ölmesini izliyorduk. Hemen uyum var mı görmek için karaciğerimden bir örnek verdim ve sonucu beklemeye başladım" diyor.

Kahraman baba testler olumlu çıkınca 30 Mart'ta, ölmekte olan kızını kurtarmak için karaciğerinin bir kısmını yedi saat süren bir operasyonla bağışladı.

Doktorlar ona riskleri anlatmıştı. Ama Alan Raine “Karaciğerini bağışlamak ya da çocuğunun acı çekmesini izlemek arasında seçim yapmanın kalbinin 'yırtılması' hissi yaşattığını” söyledi.

Ameliyattan neredeyse bir ay sonra, Lola-Rose tamamen iyileşti ve bu hafta hastaneden taburcu edilecek.

Lola, vücudunun yeni organı reddetmesini durdurmak için hayatının geri kalanında ilaç kullanacak. Küçük kız ne yaşadığını henüz anlamıyor ama “Karnımda tıpkı babam gibi büyük bir yara izi var” diyor.

İngiltere'deki vakaların dörtte üçü, genellikle soğuk algınlığına veya mide hastalığına neden olan adenovirüslerle bağlantılı çıktı. Bağışıklık sistemimiz bu virüsle savaşamadığında hastalık kısa sürede hepatite dönüşüyor.

Gizemli hepatit hastalığının belirtileri nelerdir?

-Sürekli olağandışı yorgun hissetmek,
-İştah kaybı,
-Karın ağrısı,
-Gözlerin veya cildin beyaz kısmının sararması (sarılık),
-Koyu idrar,
-Soluk, gri renkli dışkı (kaka),
-Kaşınan cilt,
-Kas ve eklem ağrıları,
-Yüksek ateş.

‘Maske, mesafe ve hijyen hem siyasilerin hem de sağlıkçıların günlük açıklamaları arasında yer aldı. Testler günlük hayatın parçası haline geldi. Vaka sayılarıyla ilgili haberler rutine dönüştü.

Bazı ülkelerde kısıtlamalar ve aşı zorunluluğu kişisel hakların ihlali olduğu gerekçesiyle protesto edildi ancak sürekli mutasyona uğrayan Covid-19, iki yılda dünya gündeminden hiç düşmedi.

Verilere göre, Covid-19’a neden olan SARS-CoV-2 virüsünün çapı 0,1 mikrometreyken insan saçının çapı 60 mikrometre.

Dünyayı sarsan, saç telinden 600 kat daha küçük olan virüs, enfekte kişiler nefes alıp verdiklerinde, öksürdüklerinde veya hapşırdıklarında dışarı attıkları damlacıklar yoluyla insandan insana bulaşıyor. Uzmanların açıklamasına göre, maske bu damlacıklarda bulunan viral partiküllerin geçişini engellerken, elleri yıkamak; sık dokunulan yüzeyleri ve nesneleri dezenfekte etmek, yüze, göze ve ağıza dokunmaktan kaçınmak gibi basit önlemler enfeksiyon riskini büyük ölçüde azaltıyor.

Fransız Haber Ajansı’na (AFP) konuşan Şahin, dünyanın Covid-19’un varyantlarıyla mücadelede “daha hazırlıklı” hale geldiğini savundu.

ABD’deki Pfizer ile birlikte Covid-19’a karşı ilk mRNA aşısını geliştiren Şahin, “Gelecek 10 yıl daha virüsle yaşamak zorunda kalacağımız gerçeğine alışmamız gerekecek” dedi.

Avrupa’da Covid-19’un Omicron varyantıyla ilgili vaka sayısındaki düşüşle ilgili olarak Şahin, Omicron varyantının virüsün son dalgası olmayacağı uyarısında bulundu.

Virüsün mutasyonlara uğrayacağını ve yeni varyantların kaçınılmaz olduğunu kaydeden Şahin, bununla birlikte dünyanın, “toplumların virüsle nasıl baş edilebileceğini anlama konusunda yeni bir döneme girdiğini” ifade etti.

Şahin, “Artık daha fazla öğreniyoruz ve daha hazırlıklı oluyoruz” dedi.

İsveç’te yapılan yeni bir araştırmada, corona virüse yakalanan bazı kişilerin uzun süre koku kaybı yaşayabileceği belirtildi. Bilim insanları, Mart 2020’de koku alma duyusunu kaybeden 100 kişiyi incelerken, 18 ay sonra her 20 kişiden birinin koku duyusunu geri kazanmadığını söyledi

Corona virüsün ilk tespit edildiği günden bu yana en çok bildirilen semptomların başında gelen koku kaybı ile ilgili yeni bir araştırma yayımlandı.

İsveç'in Stockholm şehrinde yapılan çalışmada, Mart 2020’deki corona virüs dalgası sonrasında koku alma duyusunu kaybeden 100 kişi üzerinde testler gerçekleştirildi.

Karolinska Enstitüsü'ndeki araştırmacılar, testlerin 18 ay sürdüğünü belirtirken, 20 kişiden birinin koku alma duyusunu geri kazanamadığını söyledi.

Çalışmanın bulgularında Covid'e yakalanan kişilerin yarısının duyularında uzun süreli değişiklikler olabileceğinin altı çizildi.

Önceki araştırmalar, benzer bir oranın, ilk hastalıklarından iyileştikten altı ay sonra koku duyusunun kaybından muzdarip olduğunu öne sürmüştü.

Yeni yayınlanan bulgular ise, önemli bir azınlıkta daha da uzun sürebileceğini gösterdi.

Soğuk algınlığının neden olduğu koku ve tat kaybını inceleyen araştırmalar, bazı hastaların duyularının tamamen iyileşmesinin yıllar alabileceğini belirtti.

Norwich Tıp Okulu'nda koku ve tat kaybı uzmanı Profesör Carl Philpott, Covid'in daha şiddetli duyu kaybına neden olduğuna dair bazı kanıtlar olsa da hastalarda gördüğü semptomların pandemi öncesi hastalarda bulunanlarla neredeyse aynı olduğunu söyledi.

Philpott, “Virüslerin koku kaybına neden olduğu uzun zamandır biliniyor, ancak Covid enfeksiyonlarında ölçeği o kadar yüksek ki bu sorun çok daha belirgin hale geldi” diye konuştu.

ABD’de yapılan ve koku kaybı olan 140 Covid hastasının incelendiği başka bir araştırmada ise, iki ay boyunca günde iki kez en az dört farklı kokuyu koklamanın deneklerin koku alma duyusunu iyileştirebileceği tespit edildi.

Bununla birlikte uzmanlar, hastalarının önemli bir bölümünün koku tedavisini etkisiz bulduğunu ve yeni tedavilere ihtiyaç olduğunun altını çizdi.

Profesör Carl Philpott ise, "İnsanlar kokunuzu ve tadınızı kaybetmenin ne kadar zayıflatıcı olabileceğinin farkında değiller” derken, “Tek bir öğünün tadını çıkaramamak, hastaların ilişkilerini ve sosyal yaşamlarını büyük ölçüde etkiler” diye konuştu.

Salgında maske takmak, aşı yaptırmak gibi tedbirlerin bırakılarak "kitlesel bağışıklık adına havlu atılmasının" büyük bir yanlış seçim olacağını vurgulayan Bruce, böylesine seçimin başta sağlık çalışanları ve yaşlı insanlar olmak üzere pek çok sayıda insanın canına mal olacağını vurguladı.

"Omicron'un son varyant olmayacağını hatırlamak zorundayız." diyen Bruce, salgının hangi istikamette ilerleyeceğini ve daha hangi varyantlarla karşılayacakların henüz kestiremediklerini vurguladı.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Kovid-19'un hızla yayılan Omicron varyantının Delta varyantına göre "daha az şiddetli" olmasına rağmen özellikle aşı yaptırmayanları "hastanelik etmeye ve öldürmeye" devam ettiği uyarısında bulundu.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, örgütün Cenevre'deki merkezinde küresel sağlık uzmanlarıyla gerçekleştirdiği basın toplantısında, geçen hafta DSÖ’ye 15 milyon yeni vaka bildirildiğini ve bunun haftalık en yüksek küresel Kovid-19 vaka sayısı olduğunu söyledi.

Ghebreyesus, "Giderek artan enfeksiyonlara, hemen hemen her ülkede Delta varyantının yerini alan Omicron sebep oluyor." dedi.

Omicron'un Delta'ya kıyasla daha az ağır hastalıklara yol açmasına rağmen halen tehlike arz ettiğini vurgulayan Ghebreyesus, "Haftalık can kaybı sayısı neredeyse 50 binlerde ve bu çok fazla. Virüsle yaşamayı öğrenmek, bu ölüm rakamlarını kabulleneceğimiz anlamına gelmemeli." diye konuştu.

Halen 90 ülkede nüfusun yüzde 40’ına Kovid-19 aşısı uygulanamadığını belirten Ghebreyesus, aşılamalardaki açık kapatılmadan salgınla etkili mücadelenin mümkün olmadığının altını çizdi.

AA muhabirinin, DSÖ Avrupa Bölge Direktörü Kluge tarafından öcneki gün yapılan "Avrupa nüfusunun yarısından fazlasına 6-8 haftada Omicron varyantı bulaşacağı uyarısı"nın tüm dünya için geçerli olup olmadığı yönündeki sorusunu ise DSÖ'nün Kovid-19'a karşı mücadele ekibi lideri Maria Van Kerkhove ve DSÖ Başdanışmanı Bruce Aylward cevapladı.

Kerkhove, "Omicron varyantının insanlar arasında çok etkili şekilde yayıldığını görüyoruz. Bu varyantın şu anki şekliyle yayılmasına izin verirsek gelecek haftalarda daha yüksek vaka sayıları göreceğiz. Mevcutta tüm bulaşmaları engelleyecek durumda değiliz ama virüsün yayılımını sınırlayabiliriz. Ayrıca, şu an ortaya çıkan yüksek sayıdaki vaka sayılarını da düşürebiliriz. Kovid-19'un şiddetini aşılar ile düşürebiliriz." dedi.

Kerkhove, salgının yayılmaya ve evrim geçirmeye devam ettiğini belirterek, "Omicron, Delta varyantından daha az şiddetli olmasına rağmen halen insanları hastanelik ediyor, öldürüyor." uyarısını yaptı.

ABD’nin corona virüs ile mücadelede önemli kurumlarının başında gelen Johns Hopkins Üniversitesi’nden bilim insanları, pandeminin geleceğine dair açıklamalarda bulundu.
Üniversitenin Uluslararası Aşı Erişim Merkezi'nin yönetici direktörü Dr. William Moss, geçtiğimiz günlerde Pfizer CEO’su Albert Bourla’nın Omicron varyantına karşı aşı geliştirme açıklamalarına ithafen, “Aşıya Aralık ayında ihtiyaç vardı” diye konuştu.
 

Moss, "Yine de değerli olabilir, ancak birçok yönden düşünüyorum, mevcut Omicron dalgası için çok geç" şeklinde konuştu.
Johns Hopkins Bloomberg Halk Sağlığı Okulu'nda bulaşıcı hastalık epidemiyoloğu Dr. Shaun Truelove ise, “Bu varyant ne kadar hızlı yayıldığı göz önüne alındığında, hedeflenen aşı önemli olmayabilir çünkü herkese bulaşacak" ifadelerini kullandı.
 

ABD’DE VAKALARIN YÜZDE 95’TEN FAZLASI OMİCRON
ABD’de rekor Covid enfeksiyonları görülürken, Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi (CDC), Ocak ayı başlarında bildirilen Covid vakalarının yüzde 95'inden fazlasının Omicron varyantından kaynaklandığını vurguladı.
Direktör Dr. William Moss, “Omicron varyantını hedefleyen bir aşı olsaydı bu hastalıkların bazılarını önlemek ve iş gücümüzü, özellikle sağlık çalışanlarını daha iyi korumak için yeterli olabilirdi” derken, "Varsayım, Omicron'a özgü bir güçlendiricinin enfeksiyona karşı en azından geçici olarak yüksek aşı etkinliğine sahip olacağıdır, ancak bunu şu an bilemeyiz" dedi.
 

‘VARYANTLARA YÖNELİK AŞI YARARLI OLABİLİR’
Pfizer CEO'su Bourla, yeni aşının gerekli olup olmadığının veya nasıl kullanılabileceğinin hala net olmadığını söylerken, uzmanlar, hem Covid'in hem de Omicron'un öngörülemezliği ile birlikte ortaya çıkması muhtemel yeni varyantlar için geliştirilecek mutasyonlara yönelik aşının yararlı olabileceğinin altını çizdi.
Johns Hopkins Üniversitesi Uluslararası Aşı Erişim Merkezi'nin yönetici direktörü Dr. William Moss, "Kısacası, Omicron'un baskın varyant olmaya devam ettiğini varsayarsak, enfekte olmayanlar için bir miktar değer olacağını düşünüyorum, ancak Omicron'a özgü bir aşının etkisi, dalgalanma öncesinde mevcut olduğundan çok daha az olacaktır ”şeklinde konuştu.

TC Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, yerli corona virüs (Covid-19) aşısı TURKOVAC'ın acil kullanım onayı aldığını bildirdi. Koca ayrıca, TURKOVAC'ın seri üretimine başlandığını söyledi. Bakan Koca, ''Gelecek hafta sonundan itibaren başta şehir hastanelerimiz olmak üzere yaygın kullanıma geçmiş olacağız'' dedi.

Bakan Koca, Şanlıurfa Organize Sanayi Bölgesi'ndeki bir laboratuvarda TC Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da canlı bağlantıyla katıldığı törende yaptığı konuşmada, milletin beklediği müjdeyi vermekten duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

"Yerli inaktif Covid-19 TURKOVAC aşımız bugün (dün) itibariyle acil kullanım onayı almış durumda" ifadesini kullanan Koca, şöyle devam etti:

"Üretime bugün itibariyle başlamış olduk. 50 yıl sonra Türkiye hücreden başlayarak Türk bilim insanlarımız tarafından yüzde 100 yerli olarak geliştirilen bir aşıyı geliştirmiş olduk. Aynı zamanda 24 yıl aradan sonra, yerli aşımız üretilmiş oluyor. Böylece Covid-19 aşısı üreten 9 ülkeden biri olduk. Sayın Cumhurbaşkanım, işaret ettiğiniz üzere yıl bitmeden acil kullanım onayı ve üretimi TURKOVAC'ın başlamış oldu. Bu başarı liderliğinizde bütün milletimizin başarısıdır."

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise, aşının geliştirilmesinde ve üretiminde görev alanları tebrik etti

Oxford-AstraZeneca aşısının arkasındaki isimlerden biri olan Prof. Dr. Dame Sarah Gilbert, gelecekteki pandemilerin mevcut Covid-19 krizinden daha ölümcül olabileceği konusunda uyardı.

Gilbert, kaydedilen ilerlemelerin kaybolmasını önlemek ve pandemi hazırlığı için daha fazla fon olması gerektiğini söyledi. Gilbert aşıların Omicron varyantına karşı daha az etkili olabileceği konusunda uyardı ve bu konuda daha fazla şey öğrenilene kadar insanların dikkatli olması gerektiğini bildirdi.

BBC’de ünlü gazeteci Richard Dimbleby anısına düzenlenen 44. Richard Dimbleby Dersini veren Prof. Dr. Gilbert, "Bu, bir virüsün hayatımızı ve geçim kaynaklarımızı tehdit ettiği son sefer olmayacak. Gerçek şu ki, bir sonraki pandemi daha kötü olabilir. Daha bulaşıcı, daha ölümcül veya her ikisi de olabilir. Yaşadığımız bunca şeyden sonra, sürdürdüğümüz muazzam ekonomik kayıplara rağmen, pandemi hazırlığı hala yeterli fon kaynağımız yok. Yaptığımız ilerlemeler ve edindiğimiz bilgiler kaybolmamalı” diye konuştu.

Bununla birlikte Prof. Dr. Gilbert, Omicron hakkında konuşurken,varyantın virüsün bulaşabilirliğini arttırdığı bilinen mutasyonlar içerdiğini söyledi.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), corona virüsün yeni tespit edilen varyantı Omicron ile ilgili açıklamada bulundu.

DSÖ, Omicron varyantının ortaya çıkışının tetikte olunması gerektiğini yeniden gösterdiğini söyledi. Örgüt, halihazırda tespit edilen Omicron varyantı vakalarının hafif seyrettiğini ve ciddi vakanın olmadığını bildirdi.

DSÖ, aşı olmuş kişiler de dahil olmak üzere, maske takmanın ve hijyenin önemine dikkat çekti.

Aşılar ile ilgili de konuşan Dünya Sağlık Örgütü, Omicron varyantının aşıların etkinliğini azalttığını söylemek için herhangi bir kanıt olmadığını aktardı.

DSÖ, yeni corona virüs aşısına gerek olmadığını, mevcut aşılarda yapılacak küçük ayarlamaların yeterli olabileceğini belirtti.

Omicron varyantı ile birlikte tanımlanan 40’tan fazla farklı mutasyon olduğunu söyleyen DSÖ, Avrupa’nın halihazırda pandeminin merkez üssü olduğunun altını çizdi.

Geçtiğimiz son birkaç ay içinde, Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'ne (OIE) Avrupa ve Asya'da meydana gelen birkaç şiddetli kuş gribi salgını rapor edildi. Uzmanlar, bu durumun virüsün yeniden hızla yayılmaya başladığının bir göstergesi olduğunu söyledi.

Söz konusu durum, önceki salgınların on milyonlarca kuşun itlaf edilmesine yol açmasının ardından kümes hayvancılığı endüstrisini alarma geçirdi.

Bununla birlikte, virüs insanlara bulaşabildiği için epidemiyologların da ilgisini çekiyor. Çin, bu yıl şimdiye kadar, kuş gribinin alt türlerinden biri olan H5N6 ile enfekte olan 21 kişi bildirdi.

H5N6 ilk kez 2014'te Çin'de tanımlandığından beri 48 kişiye bulaştı. Vakaların çoğunun çiftliklerde çalışan insanlarla bağlantılı olduğu belirtildi. Ancak son haftalarda bir artış oldu ve enfekte olan insanların yarısından fazlası öldü. Bu da H5N6'nın mutasyona uğrayarak hız kazandığını ve son derece tehlikeli olduğunu gösteriyor.

OIE, Güney Koreli yetkililerin bir raporuna atıfta bulunarak yaptığı açıklamada, Güney Kore'nin Chungcheongbuk-do kentindeki bir hayvan çiftliğinde büyük salgın yaşadığını ve 770 bin hayvanın katledildiğini aktardı.

Kuruluş ayrıca, Japonya'nın kuzeydoğusundaki bir kümes hayvanı çiftliğinin de 2021 kış sezonunun ilk salgınını bildirdiğini söyledi. Bu salgındaki hakim virüs türünün ise H5N8 olduğu açıklandı.

Diğer taraftan OIE, Avrupa kıtasında da kuş giribi salgınlarının hızla yayıldığını dikkat çekti. Buna göre, Norveç'in Rogaland bölgesinde 7 bin popülasyonlu bir kuş sürüsünde H5N1 salgını ortaya çıktı.

Uzmanlar, kuş gribinin doğadaki yabani kuşlar arasında da dolaştığını ve göçleri esnasında hastalığın birçok ülkedeki kümes hayvanlarına yayılabileceği konusunda uyardı.

Belçika hükümeti, Antwerp kentindeki bir yabani kazda oldukça patojenik bir kuş gribi çeşidi tespit edildikten sonra, pazartesi gününden itibaren kümes hayvanlarının kapalı tutulmasını emrederek ülkedeki kuş gribi riskini artırdı. Bu, hareket komşu ülkeler Fransa ve Hollanda tarafından da izlendi.

Öte yandan, kuş gribi sadece hastalıklı hayvanlardan diğer hayvanlara ya da onlarla temas eden insanlara bulaşıyor.

Covid-19’a neden olan SARS-cOV-2’den 25 kat daha bulaşıcı olan virüs nedeniyle milyonlarca insanın hayatını kaybedebileceği öngörülüyor.

Birleşmiş Milletler bünyesindeki Dünya Sağlık Örgütü’nün Avrupa Bölge Direktörü Dr. Hans Henri Kluge açıklamalarda bulundu. Corona virüsü salgınının etkisini yine hissettirdiğini hatırlatan Dr. Kluge, “Avrupa bir yıl önceye geri döndü ve salgının merkez üssü oldu. Şu anki fark ise daha çok şey biliyoruz ve daha çok şey yapabiliriz” dedi.

Son iki hafta içerisinde 23 ülkenin önlem ve kısıtlamaları artırdığına dikkat çeken Kluge, “Fakat 7 ülkenin yasakları gevşetmesi bende endişe yaratıyor. Taktiğimizi değiştirmeliyiz. Covid-19’un artmasına reaksiyon göstermek yerine en başta hastalığın bulaşmasını engellemeliyiz” ifadesini kullandı.

“ŞUBAT AYINA KADAR 500 BİN İNSAN ÖLEBİLİR”

Kluge, “Eğer Avrupa’da ve Orta Asya’da maske kullanımı yüzde 95 seviyelerinde olursa 2022 yılının Şubat ayına kadar kaybedeceğimiz yarım milyon insanın 188.000’ini kurtarabiliriz” dedi.

Kluge, “Avrupa’da Covid-19’un yayılma hızı endişe yaratıyor. Şu an Avrupa bölgesindeki 53 ülkede hastalığın yayılması büyük bir endişe yaratıyor” ifadesini kullanarak yeni vakaların rekor seviyeye ulaşmasının arkasında Delta varyantının yattığını söyledi.

Gıda saklama kapları, şampuan, makyaj, parfüm ve çocuk oyuncakları gibi yüzlerce tüketici ürününde bulunan ftalat adı verilen sentetik kimyasallar, 55-64 yaş arasındaki 100 bin ölümün nedeni olabilir… Bu iddia, ABD’de yapılan bir araştırmanın sonucunda ortaya çıktı.

Environmental Pollution dergisinde yayımlanan yeni bir araştırmaya göre, yüksek ftalat seviyesine maruz kalan kişilerin erken ölüm riskinin, kardiyovasküler hastalıklara bağlı ölüm riskinden daha çok olduğu ortaya çıkarıldı.

ÖNEMLİ GELİŞİMSEL ETKİLERE NEDEN OLABİLİYOR

Araştırma, bu durumun ABD’ye ekonomik üretkenlik kaybı nedeniyle her yıl yaklaşık 40 ila 47 milyar dolara mal olabileceğini öne sürdü. Çevre tıbbı profesörü Dr. Leonardo Trasande, “Bu çalışma, plastiğin insan vücudu üzerindeki etkisine ilişkin daha önceki araştırmalara katkıda bulunuyor ve plastik kullanımını azaltmak veya tamamen ortadan kaldırmak için uygulanması gereken adımları gösteriyor. ” dedi. New York’taki NYU Langone Health’de yapılan araştırmaya göre, ftalatların vücudun endokrin sistem olarak bilinen hormon üretim mekanizmasına müdahale ettiği belirlenirken, bunların “gelişim, üreme, beyin, bağışıklık ve diğer problemlerle” bağlantılı olduğu da ortaya çıkardı.

Ulusal Çevre Sağlığı Bilimleri Enstitüsü de araştırmayla ilgili küçük hormonal bozulmaların bile “önemli gelişimsel ve biyolojik etkilere” neden olabileceğini belirtirken, ftalat kullanımına dikkat çekti.

ERKEKLERDE ÜREME SORUNLARINA NEDEN OLUYOR

Konuyla ilgili daha önce yapılan araştırmalar, ftalatların erkek çocuklarda genital malformasyonlar ve yetişkin erkeklerde düşük sperm sayısı ve testosteron seviyeleri gibi üreme sorunlarıyla ilişkilendirildiğini ortaya çıkarmıştı. Ayrıca ftalatlar, çocukluk çağı obezitesi, astım, kardiyovasküler sorunlar ve kanserle ilişkilendirilmişti.

NYU Langone’nin Çevresel Tehlikeleri Araştırma Merkezi’ni de yöneten Trasande, “Bu kimyasalların daha önceden de bir sabıka kaydı var” dedi. ve tüm bu sonuçların ‘endişe verici’ olduğunu dile getirdi.

Çok yaygın olarak kullanılan ftalatlar, plastiği daha esnek hale getirmek ve kırılmamasını sağlamak için PVC tesisatları, vinil, yağmura ve lekeye dayanıklı ürünler, tıbbi borular, bahçe hortumları, yemek kapları, şampuanlar, deterjanlar ve bazı çocuk oyuncakları gibi tüketici ürünlerinde de kullanılıyor.

ÇOCUKLAR İÇİN TEHLİKE BÜYÜK

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi’ne göre, insanlar kontamine havayı soluduklarında veya plastikle temas eden yiyecekleri yiyip içtiklerinde ftalata maruz kalıyorlar. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi, özellikle çocukların ftalat içeren kimyasallardan uzak tutulması gerektiğini belirtirken, “Çocuklar etrafta emeklerken birçok şeye dokunur, sonra ellerini ağızlarına sokar. Çocukların bu davranışı nedeniyle, tozdaki ftalat parçacıklarına daha çok maruz kalırlar. Bu durum da çocuklar için yetişkinlerden daha büyük bir risk oluşturabiliyor” ifadelerinde bulundu.

Dünyada ilk onaylanan ve kullanılmaya başlanan bununla birlikte dünyada mRNA teknolojisiyle geliştirilen ilk aşıyı geliştiren BioNTech’in kurucu ortağı Dr. Özlem Türeci, ABD basınına virüsün geleceğine dair açıklamalarda bulundu.

Türeci, dünyanın virüs nedeniyle "korku içinde yaşamaması gerektiğini" söylerken, “Covid-19 yönetilebilir hale gelecek hatta yönetilebilir hale gelmeye başladı bile” diye konuştu.

‘BİRKAÇ YIL DAHA BİZE EŞLİK EDECEK’

"Yeni bir normale dönmemiz gerekeceğini, çünkü bu virüsün bize birkaç yıl daha eşlik edeceğini" sözlerine ekleyen Türeci, corona virüs varyantları ile ilgili de açıklamada bulundu.

Yeni varyantlarla ile ilgili endişeler hakkında sorulan soruya Dr Özlem Türeci, BioNTech'in "gelecekteki varyantları sürekli olarak değerlendirdiğini ve daha fazlasının olacağını" söyledi.

‘GÜÇLENDİRİCİ TEK BAŞINA UYGUN VE KORUYUCU’

Üçüncü güçlendirici Covid-19 aşısı ile ilgili Türeci, “Şu anda dolaşımda olan tüm bu varyantlar için, zayıflayan bağışıklık tepkilerini yüksek seviyelere geri getiren güçlendiricilerin tek başına uygun ve koruyucu olduğu görülüyor” diye konuştu.

Ortaya çıkabilecek yeni varyantlar ile ilgili Türeci, "Taramaya devam etmek zorundayız çünkü durumun böyle olmadığı yaklaşan varyantlar olabilir. Bunun için ikinci bir ayağımız var, yani bir varyanta uyum sağlamamız gerektiğinde kendimizi hızlı ve çabuk olmaya hazırlıyoruz” şeklinde konuştu.

Pandeminin nasıl ilerleyeceğine dair öngörüsünü de paylaşan Türeci, çıkış yolunu yönlendirmek için daha fazla veriye ihtiyaç olduğunu söylerken, “Gelecekteki güçlendirici dozların 12 veya 18 ayda bir verileceğini sanıyorum” dedi.

ABD’li ilaç şirketi ve mRNA tabanlı corona virüs aşısı geliştiricisi Moderna’nın CEO’su Stephane Bancel corona virüsün geleceğine dair açıklama yaptı.

İsviçre gazetesi Neue Zürcher Zeitung'a konuşan Bancel, artan aşı üretimi sonucunda küresel anlamda tedarik sağlandığı için corona virüs pandemisinin bir yıl içinde bitebileceğini söyledi.

ÜRETİM KAPASİTESİNİN ARTMASIYLA YETERLİ AŞI DOZU SAĞLANMALI

Bancel açıklamalarında, “Son altı ayda endüstri çapındaki üretim kapasitelerinin genişlemesine bakarsanız, dünyadaki herkesin aşılanabilmesi için gelecek yılın ortasına kadar yeterli doz mevcut olmalıdır” derken, “Üçüncü dozlar da gerektiği ölçüde mevcut olmalı” diye konuştu.

Moderna CEO’su, yakında bebekler için bile aşıların mevcut olacağını sözlerine ekledi.

‘GRİP BENZERİ BİR DURUMLA KARŞI KARŞIYA KALACAĞIZ’

"Delta varyantı çok bulaşıcı olduğu için aşılanmayanlar doğal olarak aşılanacaklar. Bu şekilde grip benzeri bir durumla karşı karşıya kalacağız” diyen Bancel, “Ya aşı olursun ve iyi bir kış geçirirsin, ya da aşılanmazsın ve hastalanır hatta muhtemelen hastaneye kaldırılıp risk alırsın” ifadelerine yer verdi.

Bunun gelecek yılın ikinci yarısında normale dönme anlamına gelip gelmediği sorusuna ise, "Bugün itibarıyla, bir yıl içinde sanırım" dedi.
Bancel, geçtiğimiz sonbaharda aşılanan risk altındaki hastaların "şüphesiz" bir tazelemeye ihtiyacı olduğu için hükümetlerin halihazırda aşılanmış kişiler için destekleyici üçüncü doz aşıları onaylamasını beklediğini sözlerine ekledi.

Çin aşısı Sinovac mı Alman aşısı Biontech mi?
Corona virüs salgınıyla mücadelede sıkça tartışılan konuyla ilgili Türkiye'de Samsun Üniversitesi Tıp Fakültesi ile Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından ortak bir araştırma yapıldı.

Temmuz 2021’de sağlık çalışanları için üçüncü doz aşı uygulamasına gidilmiş ve bu doz için Sinovac ile Biontech seçenekleri sunulmuştu.
Üçüncü dozda hangi aşının daha çok antikor oluşumu sağladığı, Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görevli sağlık çalışanları üzerinde yapılan araştırmayla incelendi.

138 KİŞİDE DENENDİ
Çalışmaya toplam 84'ü erkek 53'ü kadın toplam 179 sağlık çalışanı katıldı. 138 görevli çalışmayı tamamladı. Sağlık çalışanlarının 103'ü Biontech, 35'i ise Çin aşısı Coronavac'ı tercih etti.
Alınan ilk kan örneklerinde yapılan incelemede elde edilen en düşük antikor değer 10,9; en yüksek değer ise 5 bin 542,6 AU/ml oldu.
Güçlendirici doz olarak Coronavac yaptıranların antikor değeri 1187,90 çıktı. Biontech yaptıran grupta ise bu değerin 17 bin 619 olduğu görüldü.
Bu, iki dozun üzerine yapılan Coronavac'ın antikor seviyesini 9 kat, Biontech'in ise 162 kat artırdığı anlamına geliyor.
BIONTECH'İN YAN ETKİSİ FAZLA
İki grup arasında yan etki açısından da anlamlı fark olduğu bulundu. Sinovac aşısı yaptıran 35 sağlık çalışanının sadece 3'ü aşı sonrası yan etki olarak aşı yerinde ağrı bildirdi. Biontech grubunun yüzde 88'den fazlası ise en az bir yan etki gördüklerini aktardı. En sık görülen yan etkilerin enjeksiyon yerinde ağrı, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı ve ateş olduğu bildirildi.

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) aşısının üçüncü dozu için ABD’de onay başvurusuna hazırlanan ilaç şirketi Pfizer, üçüncü doz aşının Kovid-19’a karşı antikor üretimini ikinci doza göre üç kattan fazla artırdığını açıkladı.

Pfizer’ın yayımladığı yazılı açıklamaya göre, 306 denek üzerinde yapılan denemelerde ikinci dozdan beş ila sekiz ay sonra yapılan üçüncü doz aşının antikor seviyesini 3,3 kat artırdığı tespit edildi.

Henüz tüm detayları yayımlanmayan araştırmaya katılan deneklerde üçüncü doz aşının yan etkilerinin ikinci doz aşıdan farklı olmadığı da belirtildi.

Pfizer ve Alman ortağı BioNTech’in ABD’de 16 yaş ve üzeri için üçüncü doz aşıya onay başvurusunu bu hafta tamamlayacağı bildirildi.

ABD yönetimi, geçen hafta virüse karşı Pfizer ve Moderna aşısı olmuş Amerikalılara ikinci dozlarından 8 ay sonra üçüncü dozu yaptırmalarını tavsiye etmiş ve ABD Gıda ve İlaç Dairesi'nden (FDA) onay çıkması halinde üçüncü doz aşılamayı 20 Eylül’de başlatmaya hazır olduklarını duyurmuştu.

FDA, aralıkta acil kullanım onayı verdiği Pfizer-BioNTech Kovid-19 aşısına hafta başında 16 yaş ve üstü için tam onay da vermişti.

Pfizer-BioNTech aşısının üçüncü dozu ABD’de yalnızca 12 yaş ve üzerinde bağışıklık sistemi hastalığı bulunanlarda kullanılmak üzere acil kullanım onayına sahip.
 

Pandemi sürecinde maskeler bizi virüsten korurken, pek çok cilt sorununa da neden oluyor. Sıcak ve nemli havalarda maske kullanımının neden olduğu “maskne” denilen akneler ise bu sorunların başında geliyor.

COVID-19'un hayatımıza girmesi ve yayılmasıyla birlikte, salgından etkilenmemek için koruyucu yüz maskesi takmak günlük rutinimizin bir parçası haline geldi. Maskeler bizi virüsten korurken, özellikle sıcak havalarda cilt sorunlarına da neden olabiliyor. Sıcak ve nemli havalarda maske kullanımı, akne, terleme, tahriş ve oluşturduğu yüksek nem nedeniyle ciltte pek çok sorunu da beraberinde getiriyor. Yapılabilecek birkaç önleyici tedbirle bu sorunların önüne geçmek mümkün.

Yarattığı zorluklara rağmen COVID-19’dan korunmak için maske kullanımından vazgeçilmemesi gerektiğini söyleyen Yakın Doğu Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Saç Bakımı ve Güzellik Hizmetleri Bölüm Başkanı Yrd. Doç. Dr. Yeşim Üstün Aksoy, maskelerin yarattığı olumsuzluklardan korunmak için önemli ipuçları verdi.

Maske takarken makyaj yapmanın kapalı ve nemli kalan cilt yüzeyinde tabaka oluşturduğu uyarası yapan Yrd. Doç. Dr. Yeşim Üstün Aksoy, bu durumun gözeneklerin tıkanmasına neden olarak sivilce oluşumunu kolaylaştırdığını vurguladı. Yrd. Doç. Dr. Aksoy, “Özellikle sıcak havalarda terlemenin de artmasıyla maskelerin ciltteki teri hapsederek akne, gül hastalığı (rozasea), egzama (seboreik dermatit) gibi cilt rahatsızlıklarına neden olabiliyor” ifadesini kullanırken, maske kullanımına bağlı en sık karşılaşılan cilt sorununun ise “maskne” adıyla bilinen akneler olduğunu söylüyor. Yrd. Doç. Dr. Aksoy, çift maske kullanımınınciltte nemli ve havasız ortamı güçlendirerek maskne sorununu artırdığını da sözlerine ekliyor.

Günlük cilt bakımı ile güneş koruyucu krem ve nemlendiricikullanımının maskeye bağlı cilt sorunlarına karşı alınabilecek önlemlerin başında geldiğini söyleyen Yrd. Doç. Dr. Yeşim Üstün Aksoy, fondöten veya pudra gibi kapatıcılar yerine renkli güneş koruyucular tercih edilmesini öneriyor.

Pandemi nedeniyle kullanılan maskelerin güneşten korumadığını da hatırlatan Yrd. Doç. Dr. Aksoy, bu nedenle pandemi sürecinde de güneşe çıkarken mutlaka güneş koruyucu krem sürülmesi ve kremin emilmesi için sürüldükten yaklaşık bir saat sonra maske takılması gerektiğini vurguladı.

Özellikle yaz aylarında, güneşten etkilenen cildimizi korumamız için, küçük ve basit öneriler veren Yrd. Doç. Dr. Yeşim Üstün Aksoy, “Cildimiz her akşam uygun bir temizleme jeli ile yıkanmalı, ardından nemlendirici krem ile nemlendirilmeli. Sabah kalkınca da yüzümüzü duru suyla yıkamalı ve güneş koruyucu kremimizi sürmeliyiz” dedi.

Yaz aylarında leke ve lazer tedavilerinden de uzak durulması gerektiğini söyleyen Yrd. Doç. Dr. Aksoy, leke tedavilerinin ciltte soyucu etkisinin cildi güneşe karşı savunmasız bıraktığını, bu durumun ise lekelenmeyi daha da kolay hale getirebildiğini söyledi.

Yeni tip corona virüs (Covid-19) pandemisi, Delta varyantının yayıldığı ülkelerde hız kazanıyor. Baskın tür haline gelen varyanta karşı aşıların etkinliği de merak konusu.

İlk olarak Hindistan'da ortaya çıkan Delta varyantına karşı aşıların etkinliğine dair yeni bir araştırma yapıldı.

Oxford Üniversitesi tarafından yürütülen çalışmada, rastgele seçilmiş 750 binden fazla katılımcıdan alınan 3 milyon PCR testi analiz edildi.

Örneklerin yarısı Delta varyantının İngiltere'de baskın tür haline gelmesinden önce, diğer yarısı ise baskın tür olduktan sonra alındı.

Çalışmaya göre, Biontech aşısının etkinliği ikinci dozdan iki hafta sonra yüzde 85'e düştü. Bu oran AstraZeneca aşısında yüzde 65 olarak belirlendi.

BIONTECH ÜÇ AY SONRA YÜZDE 75 ETKİLİ

İkinci dozdan üç ay sonra ise Pfizer/BioNTech aşısı varyanta karşı yüzde 75 etkili oldu. AstraZeneca ise yüzde 61 oranında etkinliği sağladı.

Aşıların etkinliğindeki düşüş 35 yaş ve üzerindekiler arasında, bu yaşın altındakilere göre daha belirgin olarak görüldü.
Çalışma ayrıca, Delta varyantına yakalanan tamamen aşılanmış kişilerin, aşılanmamış olanlarla benzer oranda "viral yük" taşıdığını gösterdi.

Uzmanlar aşıların Delta'ya karşı halen iyi bir koruma sağladığını belirtiyor. Ancak zamanla azalan etkinlik oranları hatırlatıcı doz kullanımını gerektirebilir.

İsrail geçen ay Delta kaynaklı vaka artışı nedeniyle üçüncü doz uygulamasına başlamıştı. Benzer uygulama ABD'de 20 Eylül'den itibaren başlayacak.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nden (CDC) alınan verilerin analizine göre, Covid-19'a karşı tam aşılı kişilerin yüzde 99,99'undan fazlasının hastaneye yatmasını gerektiren veya ölümle sonuçlanan bir Covid-19 enfeksiyonuna yakalanmadı. Kurum, sonuçların, gerçek hayatta beklenildiği şekilde, aşıların yüksek koruma sağladığını gösterdiğini söyledi.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nden (CDC), alınan verilerin analizine göre, Covid-19'a karşı tam aşılı kişilerin yüzde 99,99'undan fazlasının hastaneye yatmasını gerektiren veya ölümle sonuçlanan bir vakası olmadı.

CDC, “çığır açan enfeksiyon” olarak tanımlanan tam olarak aşılanan kişiler arasında meydana gelen şiddetli ve ölümcül vakalara ilişkin verileri açıkladı.

CDC'ye göre, 2 Ağustos itibariyle ABD’de 164 milyondan fazla insan Covid-19'a karşı tam olarak aşılandı.

Bu kişilerin yüzde 0,001'inden daha azı (1,507) hayatını kaybetti ve yüzde 0,005'ten azı (7 bin 101 kişi) Covid-19 nedeniyle hastaneye kaldırıldı.

Bununla birlikte, çığır açan enfeksiyonların yaklaşık dörtte üçünüj (yüzde 74) 65 yaş ve üzeri yaşlılar arasında olduğu belirtildi

CDC'ye göre, ölen yaklaşık bin 500 kişiden beşte biri, Covid-19'a yakalanmasına rağmen Covid-19’dan farklı bir nedenden dolayı öldü.

Mayıs ayından bu yana olarak aşılanmış olanlar arasındaki hastanede yatan veya ölümcül vakaları araştırmaya odaklandığı belirten CDC, "Bugüne kadar, aşıda çığır açan enfeksiyonları bildirilen kişiler arasında vaka demografisi veya aşı özelliklerinde beklenmeyen bir model tanımlanmadı" açıklamasını yaptı.

Öte yandan, CDC verilerin aşıların işe yaradığını vurguladı:

“Covid-19 aşıları etkili ve pandemiyi kontrol altına almak için kritik bir araçtır. Bununla birlikte, aşılanmış kişilerde hastalıkları önlemede hiçbir aşı yüzde 100 etkili değildir.

Koronavirüs salgınıyla birlikte neredeyse her şey temelden değişti: Okullar, çalışma düzenleri, sağlık bakımı, tatiller ve hatta sarılmalarımız... Ancak pek çok ülke alınan önlemleri gevşetirken ya da tamamen kaldırırken, salgının nihayet sona erdiğinden bahsedebilir miyiz?

University College London'ın Genetik Enstitüsü Müdürü Francois Balloux bu sorunun cevabı olarak "Neredeyse" diyor.

Prof. Balloux, bu kış Avrupa'da bazı dalgalanmalar öngörürken, Birleşik Krallık da dahil olmak üzere yüksek aşı oranlarına sahip ülkelerde virüsün pandemi aşamasının ilkbaharda sona ereceğinden "oldukça emin" olduğunu söylüyor ve "Tünelin ucundaki ışığı görüyoruz" tahmininde bulunuyor.

BBC Türkçe'nin haberine göre; Söz konusu bu ışık ilk olarak geçtiğimiz kışın karanlığında, Birleşik Krallık'ın kitlesel aşılama kampanyasını başlatan ilk Batılı ülke olmasıyla parladı.

İskoçya'da Ocak ayında yeni dalganın pik noktaısnda günlük 65 kişi yaşamını yitirdi.

Ancak o zamandan beri, İskoçya'da her 10 yetişkinden dokuzu bir doz ve her 10 kişiden yedisinden fazlası da her iki doz koronavirüs aşısı oldu. Bu, bir bütün olarak Birleşik Krallık'takine benzer bir hikaye.

Pandemiyi takip eden bir web sitesi olan Our World in Data'ya göre, bu istatistik Birleşik Krallık'ı Kanada ve İspanya ile birlikte dünyanın en iyi korunan büyük ülkelerinden biri yapıyor.

Bu korunmanın etkileri ise dikkat çekici. Salgında vaka sayısı 30 Haziran'da geçtiğimiz kıştan beri ilk kez yeniden zirve yaptı. Ama günde 65 ölümlük istatistiklere asla ulaşılmadı. Hatta günlük ölüm sayısı ortalama sekizin üzerine de çıkmadı.

SÜRÜ BAĞIŞIKLILIĞINA YAKLAŞTIK MI?

Peki bu, aşı veya enfeksiyonla üretilen antikorlar sayesinde artık birçok insanın Covid'e karşı korunmaya sahip olduğu ve artık virüsün bulacağı kimseyi bulamadığı "sürü bağışıklığına" yaklaştığımız anlamına mı geliyor?

İngiltere'de 'süper bulaştırıcı' etkinlikler tartışma yarattı: Sürü bağışıklığı sağlanıyor mu?

Prof Meyers, sürü bağışıklığına ulaşmanın şimdilik "muhtemelen imkansız" olduğunu söylüyor.

Teksas Üniversitesi Covid-19 Modelleme Konsorsiyumu Direktörü Lauren Ancel Meyers'a göre "hayır".

BBC İskoçya kanalındaki The Nine programına konuşan Meyers, bulaşıcılık hızı yüksek Delta varyantının burada önemli rol oynadığını düşünüyor.

Ayrıca virüsün henüz aşılanmamış dünya nüfusunun yüzde 85'ine ve aşılansa da bazı kişilere yine de bulaşabilme potansiyeli olduğunu belirten Meyers, bu sebeple sürü bağışıklığına ulaşmanın şimdilik "muhtemelen imkansız" olduğunu söylüyor.

Dolayısıyla mevcut aşılar, virüsün daha önceki türleri ile sürü bağışıklığına ulaşmamızı sağlamış olsa da; öyle görünüyor ki Delta çok daha bulaşıcı.

Prof. Meyers, "Dünya çapında, Covid'in tamamen ortadan kalkmasına yetecek boyutta bir bağışıklığa sahip olmamız pek olası görünmüyor" diyor.

Prof. Balloux da virüsün dolaşımdaki mevsimsel 200 kadar solunum yolu virüsüne katılarak "endemik" hale geleceğini kabul ediyor, ancak bu aşamada daha hafif bir soğuk algınlığı mı yoksa ciddi bir grip mi olacağını söylemenin de zor olduğunu belirtiyor.

İskoçya için hastaneye yatışlarda ve ölümlerdeki dramatik düşüşün zaten görüldüğünü belirten Prof. Balloux, "Kulağa korkunç geldiğini biliyorum ama eninde sonunda virüs herkese, muhtemelen birden fazla kez bulaşacak" diyor ve şöyle devam ediyor:

"BU AŞILAR ÇOK İYİ, ANCAK BULAŞMAYI TAMAMEN ENGELLEMİYOR"

Bu son nokta, ABD'nin Wisconsin eyaletindeki bilim insanlarının Delta varyantı ile enfekte olan aşılı bireylerin virüsü başkalarına geçirebileceğine dair bulgularını aktardığı bir makale tarafından da destekleniyor. (Ancak çalışma hakemli bir çalışma değil ve bu yüzden de biraz dikkatle ele alınmalı.)

Prof. Meyers, bu senaryodaki tehlikenin, mevcut aşıları yalnızca bulaşma açısından değil, aynı zamanda ciddi hastalık ve ölüme neden olma yeteneği açısından da geride bırakan başka bir varyantın ortaya çıkması olduğunu savunuyor.

YENİ VARYANT RİSKLERİ

"Virüs kendi ülkemizde ya da dünyanın diğer bölgelerinde ceplerimizde dolaştığı sürece, bugün kullandığımız aşıları alt edebilecek varyantların ortaya çıkma riskiyle karşı karşıya kalacağız" diye uyaran Prof. Meyers şunları söylüyor:

"Bu virüsün son derece değişken olduğunu ve daha hızlı yayılmasını, potansiyel olarak daha ölümcül olmasını, bağışıklık sistemimize yabancı görünmesini sağlayacak şekillerde değişebileceğini biliyoruz. Bunlar çok olası senaryolar."

Prof. Balloux ise o kadar endişeli değil. Virüsün evriminde "yavaş bir kayma"nın daha olası olduğunu düşünüyor ve şu anda "süper virüs" yaratan ani bir mutasyon olmayacağından "oldukça emin".

Her iki durumda da, giderek daha fazla yetişkinin aşılanmasıyla, virüsü ne ölçüde yaydıklarıyla ilgili sorularla çocuklara odaklanılıyor.

Birleşik Krallık'ta şu anda 16 ve 17 yaşındakiler de aşı olabiliyor. Okullarda pozitif bir testin çıkmasının ardından tüm okul sınıflarının karantinaya alınma şartı da gevşetiliyor.

ABD'de şu anda vakaların nispeten düşük aşılama oranlarına sahip Florida ve Teksas da dahil olmak üzere yaklaşık 50 milyon insanın yaşadığı eyaletlerde yoğunlaştığı başka bir artış var.

Meyers, memleketi Teksas'ın başkenti Austin'deki duruma atıfta bulunarak, "Hastanelerimiz ve [yoğun bakım ünitelerimiz] endişe verici bir oranda doluyor" diyor.

Ayrıca Meyers, şimdi ve gelecekte, bu tür dalgalanmalara karşı maske takma, toplu testler ve sosyal mesafeyi hızla sağlayarak hızlı bir biçimde uyum sağlamaya istekli, bilgili vatandaşlara sahip ülkelerin Covid ile en iyi başa çıkacak ülkeler olacağını söylüyor.

'SAĞLIK SİSTEMİ ÜZERİNDEKİ BASKI ARTIYOR'

Halk sağlığı uzmanları, İskoçya'da hastanelerdeki Covid hastası sayılarının 2020 bahar ayları ve Ocak 2021'e kıyasla daha düşük olmasına rağmen salgının sağlık hizmetleri üzerindeki baskısının yoğun olduğunu aktarıyor.

İngiltere Ulusal Sağlık Hizmetleri NHS'in sağlık koruma danışmanlarından Jackie Hyland, hastanelerin, ameliyathanelerin ve diğer hizmetlerin "çok yoğun" olduğunu söylüyor.

Sağlık ocaklarına kabul edilen hasta sayısının sınırlanmasıyla acil servislere başvuruların çok arttığını belirten Dr. Hyland, "Birçok yönden, tüm sistem aslında durma noktasına geldi. Önceden işler zordu ama şimdi olağanüstü zor" diyor.

Virüsün endemik hale geleceğini tahmin eden Dr. Hyland, vakaları tespit etmek ve kontrol altına almak için insanların düzenli olarak test yaptırmaları ve Covid aşısı yaptırmaları gerektiğini de sözlerine ekliyor.

Etkili bir aşılamanın bir taahhütten çok rüya olduğu pandemin ilk karanlık günlerinden, Covid ile başa çıkmak için çok daha iyi bir yerde olduğumuz yeni bir aşamaya geçiyoruz gibi görünüyor.

Yani Covid henüz bitmemiş olsa da, öyle görünüyor ki umut var.

Prof Meyers, "Tıbbi kaynaklara da bilgiye de sahibiz" diyor

Aralık 2019'da Çin'de ortaya çıkan corona virüsü dünya genelinde can almaya devam ederken, salgında ortaya çıkan yeni mutasyonlar aşıların etkinliğini sorgulatıyor.

Dünya genelinde hızla yayılan Delta varyantı, pek çok ülkede kısıtlamaları yeniden gündeme getiriyor. Türkiye’de Pfizer-BioNTech’le birlikte uygulanan Sinovac aşısıyla ilgili önemli bir çalışma ortaya çıktı. Sinovac Biotech uzmanları ve Jiangsu sağlık yetkilileri tarafından yürütülen araştırmada, Sinovac’ın Covid-19 aşısı CoronaVac’ın antikor seviyesine mercek tutuldu.

Çalışmada iki doz CoronaVac aşısı uygulanan kişilerin 6 ay sonra virüse karşı korumada önemli bir veri olan antikor seviyeleri ölçüldü. Sonuçlara göre 18-59 yaş aralığındaki sağlıklı yetişkinler arasında antikor seviyesinin 6 aydan sonra önemli ölçüde düştüğü gözlemlendi. İki ve dört hafta arayla ikinci doz yapılan katılımcıların yüzde 16.9 ile yüzde 35.2’sinin antikorlara sahip olduğu belirlendi.

ÜÇÜNCÜ DOZ ETKİYİ ARTIRIYOR
Araştırmacılar, antikor seviyesini yükseltmek için üçüncü doz takviye aşının büyük bir etki gösterdiğini de ekledi.

Türkiye, CoronaVac aşısı olanlara üçüncü doz aşı yapmaya başlarken, Çin aşısının uygulandığı Endonezya ve Tayland gibi ülkeler de söz konusu aşıyı yaptıranlara üçüncü doz olarak Moderna ve Pfizer aşıları uyguluyor.

PFIZER-BIONTECH’TE 10 KAT DAHA YÜKSEK
Geçtiğimiz günlerde saygın tıp dergisi The Lancet'te yer alan bir başka çalışmada Pfizer-BioNTech'in mRNA aşısı ve Sinovac'ın geleneksel yöntemle geliştirdiği corona virüsü aşısı karşılaştırılmıştı.

Hong Kong'da yapılan çalışmada Pfizer-BioNTech aşısı yapılan sağlık çalışanlarının, Sinovac aşısı uygulanan kişilere oranla vücuttaki antikor seviyesinin 10 kat daha yüksek olduğu gözlemlendi. Araştırmacılar söz konusu sonuçların, mRNA aşılarının geleneksel yöntemlerle geliştirilen inaktif aşılara kıyasla Sars-CoV-2 ve varyantlarına karşı daha koruyucu olduğunu gösterdiğini savundu.

Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Diyetisyeni Banu Özbingül Arslansoyu, sağlıklı bir bayram için doğru beslenme önerilerini sıraladı: Eti sebzelerle pişirin, mangalda yüksek ısıdan kaçının, etleri dinlendirerek ve marine ederek tüketin!

Bayram dönemlerinde rutin beslenme düzeninin büyük ölçüde değişmesi kaçınılmaz olsa da bu değişimlerde aşırıya kaçılması bayram keyfinizi yarıda bırakabilir. Tatlı ve et tüketiminin arttığı kurban bayramında ise çok daha fazla dikkat etmek gerekiyor. Yakın Doğu Üniversitesi Hastanesi Diyetisyeni Banu Özbingül Arslansoyu, Kurban Bayramı’nda doğru beslenme önerilerinde bulunarak diyabet hastalarına şeker tüketiminde aşırıya kaçmamaları; hipertansiyon, kalp ve damar hastalıkları ile benzer kronik hastalığı olan kişilere ise et tüketimini kontrollü yapmaları gerektiğini hatırlattı. Diyetisyeni Banu Özbingül Arslansoyu, sağlıklı bir bayram için doğru beslenme önerilerinde de bulundu.

Etleri, sebzelerle pişirin

Kırmızı etin doymuş yağ ve kolesterolden zengin bir besin olduğunu söyleyen Diyetisyen Banu Özbingül Arslansoyu, üzerinde görünen yağlı kısım etten ayrılsa bile kırmızı etteki ortalama yağ oranının yüzde 20 olduğunu söyledi. Kronik hastalığı olan bireylerin yağsız ya da az yağlı etleri tercih etmesi gerektiğini söyleyen Diyetisyen Özbingül Arslansoyu, etlerin haşlama ya da ızgara şeklinde tüketilmesine dikkat edilmesi gerektiğini hatırlattı: “Etler haşlama ya da ızgara tercih edilmeli, kızartmadan kaçınılmalıdır. Etle yapılan yemekler kendi yağı ile pişirilmeli, ilave yağ eklenmemelidir. Etler E ve C vitamini içermez. Bu nedenle etlerin mutlaka sebzelerle birlikte pişirilmesi gerekir. Bu yöntem hem besin çeşitliliğini sağlayacak hem de bazı minerallerin vücut tarafından emilimini arttıracaktır.”

Mangalın ısısına dikkat edin!

Ülkemizde bayram denilince akla ilk gelenin mangal olduğunu söyleyen Diyetisyen Banu Özbingül Arslansoyu, mangalda pişirilen etlere uygulanan yöntemin çoğunlukla yanlış olduğunu belirtti. Yanlış pişirme yöntemlerin ette kanserojen maddelerin oluşmasına sebep olduğunu söyleyen Diyetisyen Banu Özbingül Arslansoyu, etin yüksek sıcaklıkta pişip yanması sonucunda heterosiklik, aminler ve polisiklik aromatik hidrokarbon (PAH) denilen kanserojen maddelerin ortaya çıktığını belirtti. Özbingül Arslansoyu, bu maddelerin etten ateşe damlayan yağlar nedeniyle çıkan dumanın etle temasından oluştuğunu belirtti.

Etlerin baharat ve otlarla marine edilmesi kanserojen madde oluşumunu azaltıyor Yüksek ateşin ette kanserojen maddelerin açığa çıkmasına ve B grubu vitaminlerin kaybına yol açtığını söyleyen Diyetisyen Banu Özbingül Arslansoyu, mangalın harlı ateşte yapılmaması gerektiği konusunda uyarılarda bulunarak kömür közüyle et arasında en az 15 santimetrelik bir mesafenin bulunması gerektiğini ve etlerin alevle yakılarak pişirilmemesi gerektiğini söyledi.  Diyetisyen Banu Özbingül Arslansoyu, “Pişirme öncesi etlerin bazı baharat ve otlarla marine edilmesi kanserojen madde oluşumunu azaltır. Bu yüzden etlerinizi marine edin. Mangal ve ızgaralarınızı her kullanımdan sonra çok iyi temizleyerek, oluşmuş kanserojen maddelerin bir sonraki yemeğinize aktarılmasını önleyin. Ateşe damlayan yağ ile açığa çıkan kanserojen maddelerin oluşumunu azaltmak için yağlı etlerden kaçının.”

Etleri tüketmeden önce dinlendirin  

Özellikle kurban bayramında çok sayıda hayvanın kesilmesi ile kesim öncesi ve sonrasında gereken kontrol ve hijyen kurallarına uyulmaması ile hastalıkların ortaya çıktığını söyleyen Diyetisyen Banu Özbingül Arslansoyu, kurbanlık hayvanın kesiminden sonra “rigor mortis” adı verilen ölüm sertliğinin ortaya çıktığını ve etlerin bekletilmeden bu sertlikle tüketilmesi durumunda midede şişkinlik ve hazımsızlık gibi sıkıntılara yol açacağını belirtti. Diyetisyen Banu Özbingül Arslansoyu şöyle devam etti: “Bunu önlemek için etler kesildikten hemen sonra 5-6 saat serin bir yerde (14-16 C), sonrasında 18-19 saat da buzdolabında bekletilmeli. Böylece etler, toplamda 24 saat bekletildikten sonra tüketmelidir. Etler kesinlikle çiğ ya da az pişmiş olarak tüketilmemeli, büyük parçalar halinde değil, birer yemeklik olacak şekilde küçük parçalara ayrılarak buzdolabı poşetinde, buzdolabında ya da derin dondurucuda saklanmalıdır. Bu şekilde hazırlanan etler buzdolabında 3 gün, derin dondurucuda 3 ay muhafaza edilebilmektedir. Kıyma olarak saklanacaksa bu sürenin daha da kısa olduğunu unutmayın. Etler dondurulduktan sonra buzdolabında çözdürülmeli, çözünen et hemen pişirilmeli, tekrar dondurulmamalıdır.”

Bayram Günü İçin Beslenme Önerileri

·         Güne hafif bir kahvaltı ile başlayın

·         Az ve sık aralıklarla beslenin

·         Şerbetli tatlılar yerine sütlü ve meyveli tatlıları tercih edin

·        Tabağınızın dörtte birini et, dörtte birini tahıl, kalan kısmını ise sebze                yemekleri ve salatadan oluşturun

·         Bol su tüketin

·         Aç karnına bayram ziyaretine gitmeyin

·         Fiziksel aktivitenizi arttırın

Çinli yetkililer aşılarıyla ilgili Delta varyantı üzerindeki etkinlikleri hakkında ayrıntılı bilgi vermezken Çin’in corona virüs ile mücadelesinde önemli bir rol oynayan epidemiyolog Zhong Nanshan gazetecilere verdiği demeçte aşılarının Delta varyantına karşı etkili olduğunu açıkladı.
Nanshani, Guangzhou kentindeki enfeksiyonların analizine dayanan araştırmanın ön sonuçlarında, “Araştırmacılar, Çin aşılarının Delta varyantının neden olduğu semptomatik ve ciddi vaka riskini azaltmada etkili olduğunu buldular” diye konuştu.

Türkiye’de de kullanılan Çin aşısı Sinovac’ın sözcüsü Liu Peicheng ise yaptığı açıklamada, aşılananlardan alınan kan örneklerine dayanan ön sonuçlarda, aşılarının Delta varyantını nötrleştirici etkide üç kat azalma gösterdiğini belirtti.
Peicheng, İki doz aşının ardından bir güçlendirici doz uygulamasının, Delta'ya karşı daha güçlü ve daha dayanıklı antikor reaksiyonunu hızla ortaya çıkarabileceğini söyledi.

Manisa Celal Bayar Üniversitesi(MCBÜ) Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları, Halk Sağlığı ve Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı öğretim elemanları tarafından yürütülen ‘Sinovac Aşısının Bağışıklık Yanıtı 3. Ay İzlem Sonuçları’ konusundaki bilimsel çalışma tamamlandı.

Araştırma MCBÜ Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji, Halk Sağlığı ve Enfeksiyon Hastalıkları AD öğretim elemanları tarafından yürütüldü. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Sinem Akçalı başkanlığındaki araştırma ekibinde Prof. Dr. Erhan Eser, Prof. Dr. Pınar Erbay Dündar, Prof. Dr. Beyhan C. Özyurt, Dr. Öğr Üyesi Şebnem Şenol Akar, Dr. Öğr. Gör. Deniz Özer, Dr. Yunus Özkaya, Dr. Kübra Çiçek, Dr. Zeynep Öykü Öztürk Arıkan, Dr. Zeynep Ceyda Buran, Dr. Merve Gezginci, Uz. Hem. Ferya Karadağ Yalçın yer aldı.

1053 GÖNÜLLÜ SAĞLIK ÇALIŞANI KATILDI

MCBÜ tarafından yapılan açıklamada, uygulanan bilimsel çalışmanın sonuçlarına göre sağlık çalışanlarının antikorlarında düşüş görüldüğü ve bu yüzden 3. doz hatırlatma aşısının gerekebileceği vurgulandı. Çalışmanın, “Manisa Celal Bayar Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi desteği ile Türkiye’de geniş ölçekte uygulanan iki doz Sinovac SARS-CoV-2 inaktif aşısının etkinliği ve antikor düzeyi takip çalışmasının iki doz aşı sonrası 3. ay sonuçlarını içerdiği bildirildi.

Yapılan çalışmada, iki aşı dozu sonrası 3. ayda Covid hastalığına yakalanma durumunu ve virüsün Spike proteinine özgü kantitatif antikor düzeylerini ortaya koyma yönteminin kullanıldığı ve çalışmaya 1053 gönüllü sağlık çalışanı katıldığı bildirildi.

İki doz Sinovac aşı uygulaması sonrası 28. gün bulgularının daha önce kamuoyu ile paylaşıldığı hatırlatılan açıklamada, son yapılan çalışmanın aşı sonrası 3. ay bulguları, 3 aylık süre içinde aşılananlar içinde ‘hastalanma sıklığı’ ve aşının oluşturduğu antikor düzeyleri başlıkları altında sunuldu.

“1053 KİŞİDEN 26’SI HASTALIĞA YAKALANDI”

Açıklanan raporda hastalanma sıklığıyla ilgili olarak şu ifadelere yer verildi:

* Başlangıçta Covid-19 antikoru negatif olan, bir ay arayla iki doz Sinovac aşısı olmuş 1053 sağlık çalışanının 26’sı (yüzde 2.4) ikinci aşıyı izleyen 28. gün 3 aylık süre içinde Covid-19 hastalığına yakalanmışlardır.

* Bu dönemde PCR testi yapılmamış olmakla birlikte üçüncü ayda bakılan Covid-19 antikor düzeylerinde azalma beklenirken aşırı düzeyde yükselmiş olan dört kişinin de, semptomsuz (belirtisiz) Covid-19 geçirdiği hesaba katılarak 2 doz Sinovac aşısı sonrası hastalanan sağlık çalışanı sayısı toplamda 30 (yüzde 2.8) olarak saptanmıştır.

* Bu kişilerden hastanede yatarak tedavi alan olmamıştır. İkinci aşıdan sonraki 28. gün 3 aylık süre içinde 151 sağlık çalışanının, yakın temasta olduğu yakın arkadaş ya da aile bireyi Covid-19 tanısı almıştır. Yakınları Covid-19 tanısı almış olan bu 151 sağlık çalışanından 18’i (yüzde 12) Covid-19 hastalığını geçirmiştir.”

“SAĞLIK ÇALIŞANLARININ ANTİKOR DÜZEYLERİ DÜŞTÜ”

Aşıyla ilgili araştırmanın asıl çarpıcı kısmı ise antikor düzeylerinde ortaya çıktı. Yapılan araştırmaya göre ikinci aşıdan üç ay sonra sağlık çalışanlarının yüzde 95.2' sinde antikor düzeyleri düşüş gösterdi.

Açıklanan raporda antikor düzeyleriyle ilgili olarak şunlar belirtildi:

* İkinci aşıdan üç ay sonra sağlık çalışanlarının yüzde 95.2’sinde antikor düzeyleri düşüş göstermiştir. İki doz aşıyı izleyen üçüncü ay sonunda sağlık çalışanlarının yüzde 77’sinde SARS-CoV-2 antikorları tespit edilmiştir. Yani aşıdan sonraki 3. ayda, çalışma grubunun yüzde 23’ü ya hasta olmuş ya da bu kişilerin antikoru negatifleşmiştir.

* Tüm bu veriler, Ağustos 2021’de yapacağımız ‘Aşılama sonrası 6. ay antikor düzeyleri ve etkinliği’ izlem sonuçları ile netleşecek olmakla birlikte, aşının etkinliğinin uzun süreli olabilmesi için sağlık çalışanlarında ‘3. doz hatırlatma aşısının’ gerekebileceğini düşündürmektedir.

Hong Kong’da yapılan bir araştırmada, BioNTech aşısı ile Sinovac aşısı karşılaştırıldı. Hong Kong Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen araştırmanın sonucunda, BioNTech aşısı olan kişilerin kanlarındaki antikor seviyesinin Sinovac aşısı olanlara göre “önemli ölçüde daha yüksek" olduğu belirtildi. Hong Kong merkezli South China Morning Post’un haberinde, Sinovac aşısı olan kişilerin takviye olarak üçüncü doz aşıya ihtiyaç duyabileceği bildirildi.

Hong Kong’da yapılan bir araştırmada, BioNTech corona virüs aşısını olan kişilerin kanlarında, Sinovac aşısını olanlara kıyasla "önemli ölçüde daha yüksek" antikor seviyesi olduğu belirtildi.
Hong Kong merkezli South China Morning Post’un haberinde, hükümet yetkilileri tarafından Hong Kong Üniversitesi’nde yaptırılan araştırmada, her iki aşıyı da olan bin kişinin antikor seviyeleri ölçüldü.
Gazete, Hong Kong Üniversitesi'nde (HKU) epidemiyolog olan baş araştırmacı Profesör Benjamin Cowling'e atıfta bulunarak, Sinovac aşısını alan kişilerden bazılarının takviye olarak üçüncü doz aşıya ihtiyaç duyabileceğini söyledi.

HİNDİSTAN VARYANTINDA ETKİLİ

Daha önce İngiltere Halk Sağlığı Kurumu (PHE), tarafından aşıların Hindistan varyantı üzerindeki etkileri incelenmişti.
Yapılan analizler ile ikinci dozun uygulanmasından 2 hafta sonra BioNTech aşısının, Hindistan varyantından kaynaklı belirtili hastalıkları önlemede yüzde 88 etkili olduğu sonucuna varılmıştı.

Böylelikle halkın yüzde 50,1'ine aşının ilk dozu, 29,6'sına ikinci dozu uygulandı.

İngiltere'de Imperial College London tarafından yapılan bir araştırma, ülkede corona virüsü salgının özellikle gençlerin henüz aşı olmaması nedeniyle yayıldığını ortaya koydu.
Araştırmacılar salgının daha fazla yayılmasını önlemek için gençlere aşı yapılmasının kritik olduğunu söylüyor. React-1 isimli araştırma ise 20 Mayıs-7 Haziran dönemine ilişkin verileri kapsıyor.

BBC Türkçe’de yer alan habere göre bilim insanları, araştırmayla ilgili şu bulguları açıkladı:

Test yapılan 108 bin 911 kişiden 135’inde corona virüsüne rastlandı. Testlerin pozitif çıkma oranı yüzde 0,1’den 0,15’e yükseldi

Vakaların çoğu 5-12 ve 18-24 yaş grubundakiler

Tahmini virüs bulaştırma katsayısı (R0) 1,44

“ÇOK BÜYÜK BİR FARK YARATACAK”

Araştırmayı yürüten Profesör Paul Elliot, “Detaylara baktığımızda, genellikle iki doz aşılanmış ileri yaşlardaki kişilere çok, çok iyi bir koruma sağlandığı gerçeği bizi teselli edebilir. Hükümet, 19 Temmuz’a kadar tüm yetişkinleri aşılamak istediğini açıkça ilan etti. Bu çok büyük bir fark yaratacak ve toplumda bağışıklık artıracak” dedi.

25 ŞUBAT’TAN BU YANA EN YÜKSEK VAKA SAYISI

İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’dan oluşan Birleşik Krallık’ta Çarşamba günü 9 bin 55 yeni vaka açıklandı. Bu, 9 bin 985 vakanın bildirildiği 25 Şubat’tan bu yana en yüksek sayı.

Ülkede Çarşamba günü corona virüsünün neden olduğu Covid-19 hastalığı sonucu 9 kişi hayatını kaybetti.

Salı günü 190 bin 33 kişiye daha aşının ilk dozu uygulandı ve en az bir doz aşı yapılan kişi sayısı 42 milyonu aştı. Bu sayı, yetişkinlerin yüzde 79,8’ine denk geliyor.

30 milyondan fazla kişiye (yetişkinlerin yüzde 57,8’i) aşının her iki dozu da uygulandı. Şu anda ülkede yeni enfeksiyonların yüzde 96’sının kaynağı, ilk olarak Hindistan’da görülen Delta varyantı.

Başbakan Boris Johnson, kalan Covid kısıtlamalarının kaldırılmasını dört hafta erteleyeceklerini duyurduğunda, buna neden olarak Delta varyantını gösterdi.

Hükümet, aşılama çalışmalarını hızlandırarak, mevcut önlemlerin yürürlükte kalacağı 19 Temmuz’a kadar, 18 yaşından büyüklerin tamamına ilk doz ve yetişkinlerin üçte ikisine ikinci doz aşının uygulanmasını hedef olarak belirledi.

Pfizer/BioNTech aşısının 12-15 yaş grubuna uygulanmasının onaylanmasının ardından, İngiltere’de çocukların aşı programına dahil edilip edilmeyeceği çok tartışıldı.

BBC’nin edindiği bilgiye göre, 12-17 yaş arası tüm çocukları aşılama kararının İngiltere’deki aşı uzmanları tarafından yakın zamanda tavsiye edilmesi beklenmiyor.

Hükümete aşılama konusunda tavsiyelerde bulunun uzmanlardan oluşan Aşılama ve Bağışıklık Komitesi’nin (JCVI), hükümetin son kararını vermeden önce ilerleyen günlerde bir açıklama yapması bekleniyor.

Bu arada, Daily Telegraph gazetesine göre, hükümet yetkilileri, iki doz aşı yapılmış olan Birleşik Krallık vatandaşlarının sarı listedeki ülkelerden döndüklerinde karantinaya girme zorunluluğunu kaldırmayı değerlendiriyor.

Kanserle mücadele konusunda kemoterapi, radyasyon tedavisi ve kök hücre nakli gibi tedavi yöntemleri hali hazırda mevcut. Ancak Türeci ve Şahin çifti, bunlara aşının da eklenmesi için çalışmalarını sürdürüyor.

Bild’e mülakat veren Türeci ve Şahin, kansere karşı bireysel aşı geliştirmek içn çalıştıklarını aktardılar. Şimdiden Faz-2 aşamasında olduklarını belirten Şahin, “Aşılarımızın, tedavi standardına kıyasla hastalar için iyileştirme sağlayıp sağlayamayacağına bakıyoruz” şeklinde konuştu.

Önümüzdeki iki yıl içinde çığır açan bulgulara ulaşılabileceğine inanan çift, ilk uygulama için de 2023 yılını işaret etti.

Türeci de şunları ifade etti:

“Yıllar önce kanser tıbbında iyileştirmeye ihtiyaç olduğunu fark ettiğimizde şöyle düşündük: Bağışıklık sistemi kilit rolde, bu nedenle bağışıklık tedavisi geliştirmeliyiz. Bunun anlamı da şu: Bağışıklık sisteminin milyonlarca yıllık evrimi boyunca geliştirdiği mekanizmaları virüslere veya bakterilere karşı mücadelede özellikle kanser tedavisi için kullanmak istiyoruz.”

Aşı teknolojisinin kanserli hücreler ve tümörlere karşı kullanılması için araştırmalar yaptıklarını belirten Türeci, daha önceki bir açıklamasında da “mRNA’ya dayanan farklı kanser aşılarımız var. Birkaç yıl içinde kansere karşı savaşacak aşımızı da insanlara sunmaya hazır olacağız.” demişti.

Dünyayı etkisi altına alan koronavirüs (Kovid-19) kabusu sürerken, milyonlarca insan umudu aşılara bağladı.

ABD’nin Virgina eyaletinde Johnson&Johnson’ın Kovid-19'a karşı geliştirdiği tek dozluk aşısını olan Richard Terrell'in yaşadığı yan etki nedeniyle vücudunun büyük bir bölümünde kızarıklık ve ağrılı döküntüler meydana geldi.

Dünyayı etkisi altına alan koronavirüs (Kovid-19) kabusu sürerken, milyonlarca insan umudu aşılara bağladı.

ABD menşei Johnson&Johnsonun virüse karşı geliştirdiği tek dozluk aşıda ise yan etki gözlemlendi. ABDnin Virginia eyaletinde yaşayan 74 yaşındaki Richard Terrell Johnson&Johsnon koronavirüs aşısının ilk dozunu uyguladıktan 4 gün sonra vücudunun büyük bir kısmında kızarıklık ve derisinde ağrılı döküntüler meydana geldiğini ifade etti.

"CİDDİ BİR CİLT HASTALIĞI YAŞADIM"

Olay ile ilgili yerel medyaya konuşan ve derisinde kızarıklık, ağrılı döküntüler oluşan Terrell, Aşı olduktan sonra birkaç gün içinde koltuk altımda rahatsızlık hissetmeye başladım. Şiddetli bir kaşıntı başladı. Daha sonra tüm vücuduma yayıldı. Ciddi bir cilt hastalığı yaşadım dedi.

YAŞADIĞI YAN ETKİLERE RAĞMEN AŞI OLUN ÇAĞRISI

Yaşadığı yan etki nedeniyle VCU Medical Center North Hastanesinde tedavi altına alınan Terrellın 5 günden sonra iyileşerek, hastaneden taburcu edildiği bildirildi.

Aşı sonrası yaşadığı kabusa rağmen aşı olmanın gerekliliğine dikkat çeken Terrel, Aşı olduğumdan dolayı bir pişmanlık duymadım. Herkesi aşıyı olmaya davet ediyorum dedi.

Dünyanın ileri gelen bilim insanları, yeni tip corona virüse karşı aşılamadaki küresel yavaşlık nedeniyle var olan aşıların en fazla bir yıl içinde etkisiz hale geleceğini ve yeni aşılara ihtiyaç duyabileceği konusunda uyardı. Aşı milliyetçiliğinin önlenmesi ve aşı geliştiricilerin teknolojilerini ve kullandıkları formülleri paylaşması çağrısında bulunan araştırmacılar, dünyada her gün yeni mutasyonların ortaya çıktığını belirtti. Daha öldürücü ve daha bulaşıcı varyantların özellikle savunmasız topluluklarda büyük salgınlara neden olduğu vurgulandı.

Uluslararası Af Örgütü, Oxfam ve UNAIDS gibi kuruluşlardan oluşan 28 ülkeden 77 bilim insanı tarafından oluşturulan Halkın Aşı İttifakı (People’s Vaccine Alliance) tarafından, bilim insanlarına yaptığı bir ankete göre, var olan Covid-19 aşılarının etkisiz kalması ve dünyanın değiştirilmiş aşı formülasyonlara ihtiyaç duyması bir yıl veya daha kısa sürebilir.

Bilim insanları, Covid-19 tehdidini etkisiz hale getirmek için küresel bir aşılama çabasının gerekli olduğunu uzun zamandır vurguladı. Bunun temel nedenini ise, bazıları daha bulaşıcı, ölümcül ve aşılara daha az duyarlı mutast virüslerinin tehdidi oluşturuyor.

Yapılan çalışma kapsamında, ankete katılan Johns Hopkins, Yale, Imperial College, London School of Hygiene & Tropical Medicine ve Edinburgh Üniversitesi’nde çalışan epidemiyolog, virolog ve bulaşıcı hastalık uzmanlarının üçte ikisi aşıların bir yıl içinde, üçte birisi 9 aydan daha kısa bir süre içinde etkisiz hale gelebileceğini söyledi.

Yale Üniversitesi’nden epidemiyoloji doçenti Gregg Gonsalves, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Her gün yeni mutasyonlar ortaya çıkıyor. Bazı varyantlar daha verimli bir şekilde aktarılabilir ve önceki türlere karşı bağışıklık tepkisinden potansiyel olarak kaçınabilir. Dünyayı aşılamadığımız sürece, virüsün oyun alanını gittikçe daha fazla mutasyona açık bırakıyoruz, bu da mevcut aşılarımızdan kaçabilecek ve onlarla başa çıkmak için güçlendirici aşılar gerektirebilecek varyantları doğurabilir" ifadelerini kullandı.

Dünyanın farklı yerlerinde eski ve yeni teknolojilerle oluşturan birçok aşı kullanılmaya başlandı. Araştırmacılara göre Pfizer / BioNTech ve Moderna şirketleri tarafından geliştirilen ve yeni varyantlara uyum sağlamak için hızla (haftalar veya aylar içinde) ayarlanabilen mRNA teknolojisi çok fazla avantaja sahip. Ancak bu aşılar, kısa bir süre içinde yeni varyantlara uyarlanabilse de üretimlerinin çok maliyetli olması ve zahmetli taşıma koşulları, onları özellikle fakir ülkelerin erişimi için çok zorlu bir hale getiriyor.

Diğer taraftan, İngiltere, ABD ve İsrail gibi zengin ülkeler, nüfuslarının dörtte birinden fazlasına en az bir aşı dozu uyguladılar ve yüz milyonlarca doz aşı temin ettiler. Buna karşılık, Güney Afrika ve Tayland gibi ülkeler ise nüfuslarının yüzde birini bile aşılamayı başaramadı. Bazı ülkeler henüz ilk dozlarını hiç uygulayamadı.

Yeni tip koronavirüse karşı onay alan ilk aşının üreticisi Pfizer’dan heyecan veren haber geldi.

Şirket Covid-19 hastalarına oral yolla verilebilecek bir ilaç geliştirilmek için ABD’de erken aşama klinik denemelerine başlandığını açıkladı.

Şirket, ilk laboratuvar çalışmalarında ilacın başarılı etkiler gösterdiğini bildirdi. Virüsün hücrelerde çoğalmasını engellemesi beklenen ilacın, HIV ve Hepatit C gibi diğer viral hastalıkların tedavisinde de etkili olduğu belirtildi.

Pfizer erken evre koronavirüs hastalarının tedavisinde kullanılabilecek bir başka ilaç üzerinde çalışıldığını da bildirdi.

Pfizer Küresel Araştırma Geliştirme ve Medikal Başkanı Mikael Dolsten , ilaç adayının, hastaların hastaneye kaldırılmasına veya yoğun bakımda kalmasına gerek kalmadan enfeksiyonun ilk belirtisinde reçete edilebileceğini söyledi.

Dolsten yaptığı açıklamada, “Covid-19 salgınıyla mücadele için hem aşı yoluyla önleme hem de virüsü kapanlar için hedefe yönelik tedavi gerekli. Pandeminin hem şimdi hem de ötesinde tedavi seçeneklerine erişimin kritik olacağı görülüyor" dedi.

AstraZeneca ve Oxford'un geliştirdiği aşının etki oranına ilişkin yeni sonuçlar ABD'den geldi. Peru ve Şili'deki verilerle birlikte aşının yüzde 79 oranında etkili olduğu belirlendi.

AstraZeneca - Oxford aşısının kullanımı, geçtiğimiz haftalarda kan pıhtılaşmasına neden olduğu gerekçesiyle en az 22 ülkede askıya alınmıştı.

Daha sonra Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan açıklamada, aşının güvenli olduğu ve kan pıhtılaşması ile aşının bağlantısı olmadığı belirtildi. Açıklama sonrası aşının kullanımına yeniden başlandı.

Tüm bu tartışmalar sürerken, ABD’de yapılan araştırmalar akabinde aşının detayları kamuoyu ile paylaşıldı.

ABD'de yapılan araştırmalar, aşının hastalık üzerindeki etkisinin yüzde 79 olduğunu ortaya koydu.

Aşının, yoğun bakıma alınma ve hastalığı geçirme oranlarını ise yüzde 100 etkilediği kaydedildi.

300 gönüllüden oluşan araştırmada 20 bin kişiye aşı yapıldı. Geri kalanlara ise plasebo uygulandığı ve sonuçların bugün açıklandığı ifade edildi.

Geçtiğimiz günlerde Avrupa'da birçok ülke tarafından kullanımı askıya alınan İngiliz aşısı AstraZeneca ile ilgili Dünya Sağlık Örgütü'nden açıklama geldi.

DSÖ, "AstraZeneca aşısının faydası risklerinden daha fazla, aşılama sürmeli" dedi.

Oxford-AstraZeneca aşısı kullanımı, kanda pıhtılaşma ve ölümlere neden olabileceği gerekçesiyle Fransa, Almanya, İtalya, Hollanda gibi bazı Avrupa ülkelerinde tedbir amaçlı askıya alınmıştı.

AVRUPA İLAÇ AJANSI DA BENZER BİR AÇIKLAMA YAPMIŞTI

Avrupa İlaç Ajansı (EMA) Başkanı Emer Cooke, dün düzenlediği basın toplantısında, kanda pıhtılaşmaya yol açtığı gerekçesiyle kullanımı bazı Avrupa ülkelerinde durdurulan AstraZeneca'nın Covid-19 aşısının faydalarının, risklerinden daha fazla olduğunu ve bilimsel incelemeye devam edeceklerini açıklamıştı.

BORİS JOHNSON ASTRAZENECA AŞISI OLACAĞINI AÇIKLADI

İngiltere Başbakanı Boris Johnson, bazı ülkelerin kanda pıhtılaşma yaptığı iddiasıyla kullanımını askıya aldığı Oxford-AstraZeneca'nın yeni tip corona virüs (Covid-19) aşısını olacağını açıkladı.
Johnson, Avan Kamarasında Başbakan'a Sorular Oturumunda konuştu. Oturumda, Johnson'a bazı Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin Oxford-AstraZeneca aşısının kullanımını askıya alma kararıyla ilgili ne yaptığı soruldu.

Ülkedeki aşı uygulamasındaki "harika" çalışmaları için Ulusal Sağlık Hizmetlerine (NHS) teşekkür eden Başbakan, davet aldığını ve çok kısa bir süre içinde kendisinin de aşı yaptıracağını belirterek "Vurulacağım aşı, kesinlikle Oxford-AstraZeneca olacak" dedi.

Covid-19 pandemisinin üzerinden bir yıldan fazla sürenin geçmesinin ardından Dünya Sağlık Örgütü’nün baş bilim insanı Soumya Swaminathan’dan açıklamalar geldi.
Swaminathan yaptığı röportajda, altı ila sekiz yeni aşının klinik çalışmaları tamamlayabileceğini ve yıl sonuna kadar düzenleyici incelemesinden geçebileceğini söyledi.
Son dönemde artan tehlikeli varyantların orta çıkmasıyla, mevcut ilaç geliştiricilerin aşı tedariğinde zorlandığını belirten Swaminathan, bir yıl içinde onaylanan açıların mevcut aşılara ekleneceğini söyledi.
‘SAHİP OLDUĞUMUZ AŞILARDAN ÇOK ETKİLENDİK’
Bloomberg tarafından toplanan verilere göre sadece 122 ülke Covid-19’a karşı aşılamaya başlarken Dünya Sağlık Örgütü’nün baş bilim insanı, tüberküloz ve HIV araştırmasıyla tanınan ve çocuk doktoru olan Swaminathan, "Sahip olduğumuz aşılardan çok etkilendik" derken, “Ancak daha da aşı geliştirebiliriz" ifadelerini kullandı.

Swaminathan, "Sanırım 2022 yılına kadar, yeni geliştirilmiş aşıların ortaya çıktığını göreceğiz" derken yeni aşıların tek dozluk, ağızdan uygulanan ve burun spreyi gibi alternatif teknolojiler içerdiğini ve bu tedavilerin hamile kişilere de uygulanabileceğini söyledi.
Halihazırda kullanımda olan Covid-19 aşıları olan şirketler, son aylarda ortaya çıkan corona virüs varyantlarını engellemek için daha önce geliştirdikleri aşıların güncellenmiş versiyonlarını da test etmeye başladı.

En büyük altı aşı üreticisi Covid-19 aşılarından ne kadar kazanacak?

Üç ayı aşkın süredir Covid-19 tedavisi için kullanılan corona virüs aşıları pandeminin geleceği için büyük önem taşıyor. 304 milyondan fazla kişiye uygulanan aşıları geliştiren şirketler dünyaya aşı tedarik etmek amacıyla üretim tesislerini tam kapasiteyle çalıştırırken, aynı zamanda yeni ortaya çıkan mutasyonlarla da uğraşıyor. Aşı tedariği, lojistiği ve yeni bilimsel çalışmalarını gerçekleştiren şirketler, ülkelerle yaptıkları aşı anlaşmalarından ise milyar dolarlar kazanıyor. İşte önümüzdeki aylarda milyarlarca doz aşı üretmesi beklenen şirketlerin bugüne kadar elde ettikleri gelirler ve gelecek tahminleri..

Bir yılı aşkın süredir hayatımızda olan Covid-19’a karşı geliştirilen aşılar, yaklaşık üç aydır dünyanın çeşit yerlerinde uygulanıyor.

Corona virüse karşı dünyanın birçok yerinde geliştirdikleri aşılarla şirketler, tedarik sorunuyla baş etmelerine rağmen aşıları hükümetlere satarak milyarlarca dolar gelir elde ederken, borsadaki artışlarıyla değerlerine değer kattılar.

Guardian gazetesi pandeminin sona ermesindeki en kilit etken olan Covid-19 aşılarının geliştiricilerinin bu süreçte elde ettikleri gelirleri, borsa hisselerindeki artışı ve gelecek tahminlerini aktardı.

İşte o veriler..

BİONTECH - PFİZER (mRNA AŞISI)

Türk bilim insanları Dr. Özlem Türeci ve Prof. Dr. Uğur Şahin öncülüğündeki ekip tarafından geliştirilen Biontech - Pfizer Covid-19 aşısı, dünyada onaylanan ilk Covid-19 aşısı. Aşı mRNA teknolojisiyle geliştirilirken, aşının -70 santigrat sıcaklığında saklanması gerekiyor.
Biontech aşısından ABD 200 milyon doz sipariş verirken bu siparişler için 3,9 milyar dolar, Avrupa Birliği ise 300 milyon doz aşı siparişi verdi ve bu aşıların iki dozu için ortalama 30 dolar ödedi. Bu anlaşmalar kapsamında Biontech - Pfizer ortaklığı, 2021'de aşı satışlarından 15 milyar dolarlık gelir beklerken Pfizer tarafı, aşı üretimindeki artışa bağlı olarak bu rakamın 30 milyar dolara kadar çıkabileceğini öngördüklerini belirtiyor.

İngiliz Barclays şirketinin analisti Carter Gould, ilerleyen günlerde aşının tek doz uygulanacağını öngördüğü durumda ise şirketlerin tahmini gelirinin 2020'de 21,5 milyar dolar, 2021'de 8,6 milyar dolar ve 2023'te 1,95 milyar dolar olacağını belirtti.

Son 12 ayda Pfizer’ın hisse fiyatları yüzde 1,8 oranında artarken Biontech hisseleri ise yüzde 156 artış gösterdi.

MODERNA (mRNA AŞISI)

ABD merkezli Moderna, yaptığı anlaşmalar kapsamında AB’ye 310 milyon doz, ABD’ye 300 milyon doz, İngiltere’ye 17 milyon doz, Japonya’ya 50 milyon doz aşı sağlayacak. AB'nin ek olarak 2022 için 150 milyon dozluk alım seçeneği var.

Moderna -20 santigrat derecede saklanması gereken iki doz aşıyı, ABD'ye 30 dolar, AB'ye ise 36 dolar fiyatla sattı. Aşı tedariği sağlandığı takdirde ise Moderna’nın 2021'de 18,4 milyar dolar gelir elde etmesi bekleniyor.

Barclays analisti Gena Wang, yapılan analizler ve sağlanan tedarik sonrasında Moderna'nın 2021'de 19,6 milyar dolar, 2022'de 12,2 milyar dolar, 2023'te 11,4 milyar dolar gelir edeceğini öngördüğünü açıkladı.
Henüz 11 yıllık bir şirket olan Moderna'nın hisseleri son 12 ayda yüzde 372 oranında artış gösterirken şirketin Fransız CEO'su 48 yaşındaki Stephane Bancel’in serveti, elinde bulunan yüzde 9'luk hisse sayesinde 5 milyar dolara ulaştı.

MODERNA (mRNA AŞISI)

ABD merkezli Moderna, yaptığı anlaşmalar kapsamında AB’ye 310 milyon doz, ABD’ye 300 milyon doz, İngiltere’ye 17 milyon doz, Japonya’ya 50 milyon doz aşı sağlayacak. AB'nin ek olarak 2022 için 150 milyon dozluk alım seçeneği var.

Moderna -20 santigrat derecede saklanması gereken iki doz aşıyı, ABD'ye 30 dolar, AB'ye ise 36 dolar fiyatla sattı. Aşı tedariği sağlandığı takdirde ise Moderna’nın 2021'de 18,4 milyar dolar gelir elde etmesi bekleniyor.

Barclays analisti Gena Wang, yapılan analizler ve sağlanan tedarik sonrasında Moderna'nın 2021'de 19,6 milyar dolar, 2022'de 12,2 milyar dolar, 2023'te 11,4 milyar dolar gelir edeceğini öngördüğünü açıkladı.
Henüz 11 yıllık bir şirket olan Moderna'nın hisseleri son 12 ayda yüzde 372 oranında artış gösterirken şirketin Fransız CEO'su 48 yaşındaki Stephane Bancel’in serveti, elinde bulunan yüzde 9'luk hisse sayesinde 5 milyar dolara ulaştı.

ASTRAZENECA (ADENOVİRÜS AŞISI)

İngilitere’nin en ünlü üniversitelerinden Oxford ile birlikte geliştirilen AstraZeneca Covid-19 aşısından İngiltere 100 milyon doz sipariş verirken, AB 400 milyon doz, ABD 300 milyon, Japonya da 120 milyon doz sipariş verdi.

Ünlü analiz şirketi SVB Leerink'in tahminlerine göre, AstraZeneca, üretip teslim ettiği aşılardan 2020'de 1,9 milyar dolar gelir elde etmesi beklenirken, 2022'de ise 3 milyar dolar gelir elde etmesinin öngörüldüğü açıklandı.

Daha önce, ürettiği Covid-19 aşısından kar amacı gütmeyeceğini açıklayan AstraZeneca, aşısının iki dozunun 4,30 dolar ile 10 dolar arasında satılacağını bildirmişti.

SİNOVAC (ETKİSİZLEŞTİRİLMİŞ VİRÜS AŞISI)

Türkiye’nin de 14 Ocak’tan itibaren kullandığı Çinli şirket Sinovac tarafından geliştirilen CoronaVac aşısından şimdiye kadar Türkiye’nin yanı sıra Brezilya, Şili, Singapur, Endonezya, Malezya ve Filipinler sipariş verdi.

Çin’de de kullanım onayı bulunan aşı ile ilgili Sinovac, 2021 yılı içerisinde 1 milyar dozun üzerinde üretim yapabileceğini bildirirken şirketin bu aşılardan ne kadar gelir elde edeceği netlik kazanmadı.

SPUTNİK V (ADENOVİRÜS AŞISI)

Rusya’nın ilk Covid-19 aşısı olan Sputnik V, Gamaleya Enstitüsü tarafından geliştirilirken Rusya Doğrudan Yatırım Fonu ticari haklarının sahibi durumunda. Aşıdan bugüne kadar 50’den fazla ülke sipariş verirken Rusya tarafı şimdiye kadar aşıyla ilgili 10 ülkede 15 üreticiyle anlaşma imzaladıklarını açıkladı ve 2020'de 1,4 milyar doz üretilebileceklerini bildirdi.

Aşının tam satış fiyatı bilinmezken, aşının iki dozunun 20 dolardan satıldığı konuşuluyor. Rusya tarafının bütün aşılardan ne kadar kazanacağı da aşı fiyatının belirsizliğinden ötürü kesinlik kazanmadı.

Hacettepe Üniversitesince (HÜ) açıklanan Faz-3 sonuçlarına göre, Sinovac aşısının etkililiği yüzde 83,5 hastanede yatışı engelleme oranı ise yüzde 100 olarak tespit edildi.

Türkiye'de Sağlık Bakanlığınca koronavirüs ile mücadele kapsamında toplumsal bağışıklığın kazanılması için Çin'den getirilen Sinovac firmasının geliştirdiği CoronaVac aşısının Türkiye Faz-3 sonuçları belli oldu. Bu kapsamda, Hacettepe Üniversitesinden çalışma sonuçlarına ilişkin bilgi notu paylaşıldı.

Sağlıklı gönüllülerle yürütülen CoronaVac Faz-3 Klinik Çalışması ile Kovid-19 pandemisine karşı geliştirilen CoronaVac aşısının güvenliliği ve RT-PCR ile doğrulanmış semptomatik Kovid-19 hastalığına karşı koruyuculuğunun değerlendirilmesi amaçlandı.

Çalışmanın çift kör randomize plasebo kontrollü bir klinik araştırma olduğu belirtilen bilgi notunda, şunlar aktarıldı:

"Gönüllülerin bir kısmına gerçek aşı, diğer bölümüne ise plasebo verilmiştir. Bu, bilgisayar programı tarafından rastgele olarak grubun belirlenmesi işlemine randomizasyon adı verilmektedir. Hangi gönüllüye ne yapıldığını gönüllü ve araştırma ekibi bilmemektedir.

Çalışmanın protokolünde sağlık çalışanları (K-1 Kohortu) ve normal riskli gönüllüler (K-2 Kohortu) olmak üzere iki aşama olarak ve toplamda 12 bin 450 gönüllünün dahil edilmesi planlanmaktaydı. Sağlık çalışanlarından oluşan K-1 Kohortuna her 2 aşı uygulamasının 1 uygulaması gerçek aşı olurken, normal riskli gönüllüler bölümünde yapılan her 3 aşı uygulamasının 2 uygulaması gerçek aşı koluna randomize edilmiştir, yani gönüllülere gerçek aşı yapılma ihtimali üçte ikidir."

Klinik çalışmanın, 14 Eylül'de ilk gönüllünün dahil edilmesi ile başlatıldığı belirtilen bilgi notunda, "18-59 yaş arası gönüllüler gerçek aşı ve plasebo kolları olmak üzere iki ayrı kola dahil edilmiştir. Toplam 24 merkezden 10 bin 216 kişiye en az 1 doz gerçek aşı ya da plasebo uygulaması yapılmıştır. Bu gönüllülerden 6 bin 648'i gerçek aşı koluna dahil edilirken, 3 bin 568'i plasebo koluna dahil edilmiştir. Plaseboların tekrar gerçek aşı ile aşılanması ile toplam 25 bin 937 doz uygulama yapılmıştır. Dahil edilen gönüllülerin yüzde 57,8'i erkek iken, yüzde 42,24'ü kadındır. Ortanca yaş 45'tir." ifadelerine yer verildi.

"ÖLÜME RASTLANMAMIŞTIR"

"Çalışma kapsamında acil kullanım onayı nedeniyle körleme ilk olarak 14 Ocak 2021'de sağlık çalışanlarında kırılmaya başlanmıştır. Ardından merkezlerin kapasitesine göre gönüllülerin körlemeleri 12 Şubat 2021 tarihine kadar kırılmaya devam edilmiştir. 12 Şubat tarihinde tüm gönüllülerin körlüğü kırılmıştır." değerlendirmesinde bulunularak, şunlar kaydedildi:

"Bu tarihe kadar görülen semptomatik ve RT-PCR ile doğrulanmış COVID-19 vakaları ile aşının etkililiği, yüzde 83,5 olarak hesaplanmıştır. Hastanede yatışı engelleme oranı ise yüzde 100 olarak bulunmuştur. Çalışma süresince her iki kolda da ölüme rastlanmamıştır.

En sık görülen yan etkiler yorgunluk yüzde 9,8, baş ağrısı yüzde 7,6, kas ağrısı yüzde 3,8, ateş yüzde 2,5, titreme yüzde 2,4 ve lokal yan etkilerden en sık görüleni ise enjeksiyon yerinde ağrıdır. Bunun oranı da yüzde 1,6'dır.

İlk doz aşı sonrası ortanca takip süresi 70 gün, 2. doz aşıdan 14 gün sonrası için ortanca takip süresi 42 gündür."

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), kumaş maskelerin altına takılan cerrahi maskelerin Covid-19'a karşı korumayı yüzde 95’a kadar artırabileceğini buldu. Bununla birlikte, ülkede maske takımının yüzde 95 çıkması halinde Haziran ayına kadar 116 binden fazla kişinin hayatının kurtarılabileceği belirtildi.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), kumaş maskelerin altına takılan cerrahi maskelerin Covid-19'a karşı korumayı önemli ölçüde artırabildiğini buldu.
Yapılan çalışmada, iki kişi arasındaki damlacıkların yayılımı simüle edildi. Her iki tarafın da çift maske takması durumda virüsü iletiminin yüzde 95 civarında azaldığı görüldü.
Araştırmanın yazarları "Çift maske kullanımı, fiziksel mesafe, kalabalıklardan ve yetersiz havalandırılan iç mekanlardan kaçınma ve iyi el hijyeni gibi diğer koruyucu önlemlerle birleştirildiğinde corona virüsün yayılımını durdurmak için oldukça etkili bir araçtır” denildi.

116 BİN KİŞİNİN HAYATI KURTARILABİLİR
Sağlık Ölçümleri ve Değerlendirme Enstitüsü tarafından yapılan araştırma, aynı zamanda insanların yüzde 95'inin halka açık yerlerde maske takmasının, 1 Haziran'a kadar ülkede 116 binden fazla kişinin hayatını kurtabileceğini ortaya koydu.
Öte yandan CDC, ilk kez pandeminin Kuzey Amerika’yı sert bir şekilde vurduğu Nisan 2020'de halkın kumaş maske giymesini önerdi. Ancak, ne tür kumaşların kullanılabileceği belirtilmemişti.

Tuğcan, bağışıklık sisteminin desteklenmesi için C vitamininden zengin sebze ve meyveler tercih edilmesi, haftada iki kez balık tüketilmesi, canı tatlı çekenlerin önceliğinin taze meyveden yana olması ve güne büyük bir bardak su içerek başlanması önerilerinde bulundu.

Diyetisyen Tuğcan, TAK muhabirinin pandemi nedeniyle kapanma sonucu evde daha çok zaman geçirilirken sağlıklı beslenmek için nelere dikkat etmek gerektiği konusundaki sorularını yanıtladı.

Yeni bir düzene uyum sağlamayı gerektiren koronavirüse karşı bireysel önlemlerin de ciddi bir konu olduğunu belirten Tuğcan, “Covid-19’a karşı tek başına tedavi edici bir besin olmasa da bağışıklık sistemimizi korumak ve güçlendirmek hem kendimiz hem çevremiz için atılabilecek en önemli adımdır. Yeterli ve dengeli beslenme, fiziksel aktivite ve düzenli uyku ile beraber bağışıklık sistemimizi güçlü tutarak koronavirüse karşı hazırlıklı olmamızı sağlar” dedi.

Tuğcan, bu dönemde yaşanan stres ve kaygı durumunun daha çok karbonhidratlara yönelmeye sebep olabildiğini kaydederek “Fakat hem bağışıklık sistemimizi güçlendirmek hem de içinde bulunduğumuz stresli durumla başa çıkabilmek için vitamin, mineral ve antioksidanlarca zengin sebze ve meyvelerden bol bol tüketmemiz gerekmektedir” tavsiyesinde bulundu.

HAZIR GIDA TÜKETİMİNDEN UZAKLAŞMAK AVANTAJ

Diyetisyen Tünay Tuğcan, şöyle konuştu:

“Karantina sürecinde evlerde geçirdiğimiz vakit artarken kendimizi mutfak ile oyalamayı tercih edebiliriz. Bu bize süreci lehimize çevirecek bir sürü avantaj sağlar. Öncelikle hazır gıda tüketiminden uzaklaşarak ev yemeklerine yoğunlaşacağız ve bu sayede katkı maddeli birçok paketli gıdadan uzaklaşacağız.

Koronavirüs sebebiyle sosyal izolasyona dikkat etmek için market alışverişlerimizi de ihtiyaçlarımızı uzun süre karşılayacak şekilde tercih etmeliyiz. Önceden bir liste hazırlayarak eksiklerimizi gözden kaçırmamalıyız. Besin tercihlerimizi yaparken alacaklarımızın raf ömrü uzun, dayanıklı ve besleyici olmasına dikkat etmeliyiz.”

“C VİTAMİNİNDEN ZENGİN SEBZE VE MEYVELER TERCİH EDİN”

Tuğcan, sebze ve meyve tüketiminin ön planda tutulması gerektiğini vurgulayarak mevsimine uygun seçimlerin önemine dikkat çekti. Bağışıklık sisteminin desteklenmesi için C vitamininden zengin sebze ve meyveler tercih edilmesini öneren Diyetisyen Tünay Tuğcan, şu uyarıyı da yaptı:

“Yalnız unutmamanız gereken; günlük C vitamini kadınlar için; 75 mg, erkekler için; 90 mg’dır. 1 orta boy portakalda 99 mg C vitamini içermektedir. Bu oran hem kadın hem de erkekler için günlük C vitamini tüketiminin zaten üzerinde olduğu için, daha fazla C vitamini alabilmek için yüksek porsiyonlarda C vitamini kaynaklarını bir günde tüketmek gereksiz yere kalori alımına sebep olup, yağ oranınızı artırmaya ve bel çevresi yağlanmayla birlikte obeziteye (şişmanlık) ve bir çok sağlık problemlerine yol açabilirsiniz. Bu nedenle porsiyon kontrolüne dikkat edilmelidir.”

Kış mevsiminde olunduğu düşünüldüğünde uzun süre dayanabilecek bazı sebzelere karnabahar, lahana, kabak, brokoli, biber, turp, havuç, patates; meyvelere ise elma, portakal, greyfurt, mandalina, olgun olmayan muzun örnek verilebileceğini kaydeden Tuğcan, bağışıklık sistemini desteklemek için C vitamini zengini narnciye grubu mevyelerinin tercih edilmesini ve mümkünse yemeklere taze limon sıkılması gerektiğini söyledi.

Tuğcan, dayanıklı sebzelerin raf ömrünü uzatmak için yıkanmadan ve kesilmeden buzdolabında saklanmaları gerektiğini belirterek bunlara ek olarak kuru meyvelerin de raf ömrü uzun; lif ve mineral kaynağı olduğu için evde bulundurulmanın faydalı olacağını kaydetti.

“KURU BAKLAGİLLER HER GÜN TÜKETİLEBİLİR”

Bslenme ve Diyet Uzmanı Diyetisyen Tünay Tuğcan, protein kaynağı kuru baklagiller yeşil, kırmızı mercimek, nohut, fasulye çeşitleri, barbunya, soya filizi vb. besinlerin her gün tüketilebileceğini ifade etti.

Tuğcan, “4 yemek kaşığı kurubaklagilin 1 ince dilim (30 gram) tam tahıllı ekmek ve 1 köfte kadar et/tavuk/balık (30 gram)’a eşit olduğunu unutmayıp, günlük ekmek ve et/tavuk/balık porsiyon miktarınızdan düşerek kurubaklagili kullanmanız gerekmektedir” dedi.

“HAFTADA İKİ KERE BALIK TÜKETİMİ ÖNEMLİ”

Diyetisyen Tünay Tuğcan, pandemi döneminde haftada en az iki kez balık tüketiminin Omega-3 kaynağı çeşidi olması açısından önemli olduğunu ifade ederek “Balığın tazesinin bulunamadığı durumlarda donmuş veya konserve ton balığı alternatiflerinin karantina durumlarına karşı evde bulundurulması önerilebilir” diye konuştu.

YUMURTA PROTEİNİ EN YÜKSEK BESİN

Kaliteli hayvansal protein tüketimine yönelik tavsiyelerini de sıralayan Tuğcan, şu bilgileri paylaştı:

“Protein biyoyararlanımı en yüksek besin yumurtadır. Her gün kahvaltımızda 1 adet haşlanmış yumurta veya sebzelerle birlikte yağsız menemen / omlete yer vermeliyiz. Ek olarak süt ve süt ürünleri uygun koşullarda muhafaza edildiğinde raf ömrü uzun besinler arasındadır. Protein alımınızı arttırmak için yumurta ve peynir türevlerini tercih edebilirsiniz. Yeterli protein alımını sağlayarak hastalıklara neden olan virüs ve bakterilere karşı vücudun savunma mekanizması olan antikorların görevlerini yerine getirmesini desteklemiş olursunuz. Ayrıca kefir ya da probiyotikli ürünlere başvurarak yararlı bakterilerden faydalanmış olup, bağışıklık sistemini destekleyici etkide bulunabildikleri için özellikle bu dönemde sevenlerce tüketilebilir.”

BAĞIŞIKLIK SİSTEMİ İÇİN NELERDEN KAÇINMALI?

Diyetisyen Tünay Tuğcan, bağışıklık sistemi için nelerden kaçınmak gerektiği konusunda bilgi verirken “Öncelikle alkol virüsü öldürür söylemlerini bir kenara bırakarak unutmamalıyız ki alkol bağışıklık sisteminizi zayıflatır. Ayrıca anksiyete, korku, kaygı ve depresyon semptomlarını arttırdığı bilinmektedir. Koronavirüse karşı koruyucu veya tedavi edici düşüncesi ile alkol tüketimini arttırmayınız. Aksine savunma mekanizmanızın baskılanmaması için alkol tüketiminiz var ise azaltınız” diye konuştu.

SAĞLIKLI TARİFLER

Tuğcan, mutfakta geçirilen zamanın artmasıyla evde yapılan yemeklerin karbonhidrat ve yağ içeriklerinin arttığına da dikkat çekti ve “Bu durumu kontrol altında tutmak için sağlıklı tarifler ile menünüzü zenginleştirmelisiniz” dedi.

Yağda kızartma yerine fırında pişirme, ızgara gibi pişirme yöntemlerine öncelik verilmesini tavsiye eden Tuğcan, “Trans yağlardan kaçınarak ceviz, fındık, fıstık, kabak çekirdeği gibi yağlı tohumlar, besinlerin ve yemeklerin içinde bulunan yağlar ile günlük yağ ihtiyacınızı karşıladığınızı unutmamalısınız” uyarısında da bulundu.

“CANINIZ TATLI ÇEKTİĞİNDE ÖNCELİĞİNİZ TAZE MEYVEDEN YANA OLMALI”

Diyetisyen Tünay Tuğcan, Dünya Sağlık Örgütü’nün, yetişkinler için ideal enerji alımının maksimum yüzde 5’inin eklenti şekerden gelebileceğini belirttiğini kaydederek “Canınız tatlı çektiğinde önceliğiniz her zaman taze meyveden yana olmalıdır. Bu asla tatlı yiyemeyeceğiniz anlamına gelmez fakat porsiyon ve sıklıklarına dikkat etmeniz gerekmektedir” ifadelerini kullandı.

Tuz tüketimiyle ilgili de uyarılar yapan Tuğcan, DSÖ’nün günde 5 gramdan az tuz tüketilmesi gerektiğini söylediğini belirterek konserve, dondurulmuş, işlenmiş ve salamura besinlerin tuz içeriğinin yüksek olduğunu, aşırı tuz tüketiminden kaçınmak için öncelikle bu besinleri daha az tercih etmek gerektiğini söyledi. Tuğcan, Buna ek olarak yemekleri tatmadan tuz ekleme alışkanlığınız var ise bundan vazgeçmelisiniz. Mide probleminiz yoksa tuz yerine baharatlardan faydalanarak tuz hissini sağlayabilirsiniz” diye konuştu.

PORSİYON BOYUTU VE SU... “GÜNE BÜYÜK BİR BARDAK SU İLE BAŞLAYIN”

Diyetisyen Tünay Tuğcan, iki önemli nokta diye nitelediği porsiyon boyutları ve su konusunda şunları söyledi:

“Tercih ettiğiniz sağlıklı tariflerin oranlarını küçülterek daha fazla çeşit yapmayı tercih ediniz. Yeni tarifleri denerken ara öğünlerin sayısı artıyorsa ana öğün sayınızı azaltınız. Günlerinizi ya da öğünlerinizi kendi içerisinde dengelemeyi unutmayınız.

Tüm bu önerilerin yanı sıra en önemlisi su içmeyi asla unutmamalısınız. Tüm dikkat ettiğimiz noktaları vücudumuzda su ile bütünleştiğini düşünebilirsiniz. Tüm sistemlerin ve hücrelerimizin görevlerini yerine getirmesi için suya ihtiyaç duyarız. Güne büyük bir bardak su ile başlayın. Vaktinizi en çok masada geçiriyorsanız, masanıza mutlaka su şişenizi koyun. Su tüketimini ihmal ediyorsanız veya aklınıza gelmiyorsa, suyunuzu çeşitli baharat veya sebzelerle tadını değiştirebilirsiniz. Limon, nane, maydanoz, tarçın gibi sevdiğiniz bir aromadan faydalanabilirsiniz.

Gün içerisinde artan çay, kahve tüketiminiz var ise bunların vücudunuzdan su atımını hızlandırdığınızı unutmayın. Hem susuzluk hem artan kafein tüketimi uyku düzeninizi ve uyku veriminizi olumsuz etkilediğini unutmayınız.”

Diyetisyen Tünay Tuğcan, yeterli ve dengeli beslenmeye giden yolun çeşitlilikten geçtiğinin unutulmamasını isteyerek “Yeterli vitamin ve mineral tüketiminin günlük dört temel besin grubunu (süt ve süt ürünleri, et/yumurta/kurubaklagiller, sebze & meyveler, ekmek ve tahıllar) eksik veya tüketmeyen kişilerin doktor ve diyetisyen kontrolüyle günlük vitamin ve mineral takviyesi almaları özel geçici dönemde bir alternatif olarak önerilebilir” dedi.

Çeşitli bir beslenme programına sahip ve teşhisi konulmamış bir vitamin eksikliği olmayanların besin takviyesi kullanmaması gerektiğini vurgulayan Tuğcan, gereksiz takviyelerin toksisiteye, karaciğer ve böbreklerde yüke sebep olduğuna dikkat çekti.

Tuğcan, “Unutmayın! Koronavirüse karşı en büyük gücünüz bağışıklık sisteminizdir” vurgusunda bulundu.

Mutasyona uğramış olan Covid-19'a dönük çalışmaların tamamlayarak kamuoyuna açıklama yapan BioNTech-Pfizer, Covid-19’a karşı geliştirdiği “BNT162b2” isimli aşısının Covid-19’un İngiltere ve Güney Afrika'da tespit edilen yeni türüne karşı koruma sağladığını aktardı.

BioNTech-Pfizer, yapılan laboratuvar çalışmalarında aşının İngiltere ve Güney Afrika'daki yeni türlere karşı nötralize edici antikor tepkisini tetiklediğini tespit ettiklerini belirtti.

Açıklamada, laboratuvar çalışmalarında elde edilen sonuçların cesaret verici olduğu ifade edilerek, ürettikleri aşının üzerinde muhtemel yeni türlere göre ayarlama yapabilecekleri kaydedildi.

Tüm dünyada 100 milyonu aşkın kişinin enfekte olmasına neden olan yeni tip corona virüse (Covid-19) karşı şu ana kadar aralarında Türkiye’nin de olduğu 57 ülkede 71,3 milyon kişi aşılandı. Ancak, salgının sonu hala düşünülenden çok daha uzakta... İngiltere merkezli Economist Intelligence Unit tarafından yayımlanan yeni bir rapora göre yoksul ülkelerin çoğu 2024 yılına kadar nüfusunu kitlesel olarak aşılamayacak. Adil ve eşit olmayan aşı dağıtımı nedeniyle dünyanın siyasi ve ekonomik olarak tamamen bölüneceğini öngören çalışma, salgının en az gelecek 5 yıl boyunca küresel olarak etkili olacağını ortaya koydu.

200'DEN FAZLA ÜLKE İNCELENDİ

Raporun yazarları çalışma kapsamında, 200'den fazla ülkede ilaç üreticileri ile yapılan mevcut tedarik anlaşmalarını, aşı üretim kapasitesini, şimdiye kadarki aşı teslimatlarını, doz uygulama altyapısı ve aşı tereddüt oranları gibi faktörleri inceledi.

Çalışmanın yazarları aşıları istifleyen İngiltere, ABD, İsrail ve AB ülkelerinin 2021 sonlarına kadar nüfuslarının tamamını aşılayacağını açıkladı. Ardından, bu ülkelerin 2022’nin ortasına kadar bir dizi diğer gelişmiş ve orta gelirli ülke tarafından izleneceği ifade edildi.

Ancak, raporun yazarlarından biri olan Economist Intelligence Unit’in direktörü Agathe Demarais, en fakir 84 ülkenin nüfuslarını aşılamak için en az bir yıl daha yeterli dozda aşı alamayacağını söyledi. Demarais, bu durumun gelecek on yılın ilk yarısı boyunca devam edecek küresel bir fay hattı oluşturduğu ifade ederek, “Ülkeler arasındaki aşı eşitsizliği, önümüzdeki en az 5 yıl boyunca küresel ekonomiyi, siyasi ilişkileri ve uluslararası seyahatler de dahil olmak üzere hemen hemen her şeyi tanımlayacak" dedi.

Öte yandan, geçtiğimiz yılın sonunda ve bu yılın başında Pfizer/BioNtech, Moderna, Sinovac ve Oxford/AstraZeneca’dan gelen başarılı ve güvenli aşı sonuçları, tüm dünyayı etkisi altına alan yeni tip corona virüs pandemisinin sonunun geldiğine dair umut verdi. Ancak, rapor çoğu ülkede salgının sonunun en azı üç yıl uzakta olduğunun altını çizdi.

Bunun temel nedeni ise aşı dozlarının adil ve eşit bir şekilde dağıtılmasının önündeki sayısız engel oluşturuyor. Tedariğin sınırlı olması, teslimattaki gecikmeler, bazı ülkelerdeki zayıf tıbbi altyapı, eğitimli sağlık çalışanlarının eksikliği ve zengin ülkelerin aşıları istiflemesi nedeniyle küresel pandeminin gelecek 5 yıl boyunca etkili olacağı tahmin ediliyor.

Demarais, büyük yüzölçümüne ve geniş nüfusa sahip Hindistan ve Çin gibi ülkelerde, "en uzak bölgelerdeki herkese ulaşmak oldukça çaba gerektirecek" dedi.

Bununla birlikte, çalışmanın yazarları Dünya Sağlık Örgütü(DSÖ) tarafından oluşturulan küresel bir aşı paylaşım irtifakı olan Covax'ın bu yıl 92'den fazla düşük gelirli ülkedeki nüfusun yüzde 27'sini kapsayacak kadar yeterli doz sağlayacağına dair açıklamasına şüpheyle yaklaştı.

Demarais, "Covax’ın hedefine ulaşacağına dair pek çok siyasetçinin umudu var. Ancak, daha zengin ülkelerde üretim ve teslimat aşamalarında halihazırda gecikmeler olduğunu görebiliyoruz, bu nedenle fakir ülkelerde yıllarca süren bir gecikme bekleyebiliriz" dedi.

Diğer taraftan, pazartesi günü Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yayınlanan farklı bir araştırma, aşıların eşitsiz dağılımının, normal yaşamın henüz başlamadığı aşılanmamış ülkelerde tüketici talebini azaltarak bu yıl küresel gayri safi yurtiçi hasılayı (GSYİH) 9 trilyon dolardan fazla azaltabileceğini bulmuştu.

Araştırmaya göre, devam eden karantinalar ve yaygın hastalıklar nedeniyle gerçekleşen kaybın yarısından fazlasını küresel tedarik zinciri bozulacağı için zengin ülkelerin ödeyeceği ifade edildi.

Bancel, “SARS-CoV-2 gitmiyor. Endemik hale gelebilir ama sonsuza kadar var olacak” ifadelerini kullandı.

Geçtiğimiz günlerde de halk sağlığı yetkilileri ve bulaşıcı hastalık uzmanları, Covid-19'un endemik bir hastalık haline gelme olasılığının yüksek olduğunu, yani şu anda olduğundan daha düşük seviyelerde olsa da her zaman toplumlarda mevcut olacağı belirtmişlerdi.

ABD’li corona virüs aşısı üreticisi Moderna’nın CEO’su Stephane Bancel, corona virüse karşı geliştirdikleri aşının Covid-19’a karşı birkaç yıla kadar koruma sağlayacağını açıklamıştı.
 

Nikotin tarih boyunca vazgeçmesi en zor olan bağımlıklardan biridir. Sigara tiryakilerinin bilmesi gereken önemli bir bilgi, her içtiğiniz sigaranın nikotini vücudunuzda 3 gün kalır. Günde 2- 3 paket sigara içenlerin vücutlarında ki birikmiş nikotini siz düşünün. Nikotin insan sağlığı için çok zararlıdır. Nikotin kalp krizi veya felçlere neden olur. Kan damarlarını büzer ve kalp krizi riskini arttırır.

1. Kivi

Bol miktarda vitamin içerir oldukça faydalı bir meyvedir. Diğer bir faydası ise nikotini vücuttan atar. Sigara içenler kivi tüketip en azından nikotinden bir nebze de olsun kurtulabilirler.

2. Isırgan

Isırgan çokça demir ve dezenfektan özelliği bulunan maddeler içerir. Yani vücudu dezenfekte etmek için birebir bir bitkidir. Nikotini de vücuttan söker atar.

3. Havuç Suyu

Nikotin cildinize de çok zarar verir. Bu yüzden havuç tüketmenizde fayda var. Havuç suyunu tüketirseniz cildinizin yenilenmesini ve nikotinin vücudunuzdan atılmasını sağlayabilirsiniz.

4. Su

Su vücudumuz için başlı başına yarar ve olmazsa olmaz. Nikotinin atılması için vücudun susuz kalmaması gerekir.

5. Zencefil

Herhangi bir yemeğinize zencefil katmanız sigarayı bırakmanıza hatta nikotin gibi toksinleri temizlemede büyük yardımcı olacaktır.

6. Ispanak

Çiğ ıspanak tüketin. Nedeni ise ıspanak pişirildiğinde, içerdiği vitaminler ve folik asidi kaybedir. Bunlar vücudun nikotini temizlemesi için gerekli maddelerdendir.

7. Brokoli

Brokoli, vücuttaki metalleri ve toksinleri yok etmede çok etkilidir. Kanseri önleme konusunda oldukça önemlidir ve her şeyden önce C ve B5 vitaminleri açısından en iyi kaynaklardan biri olduğu için oldukça değerli bir besindir.

8. Biber

Ispanak gibi biberi de çiğ yemek gerekir. Biraz doğrayın ve salatalara ekleyin. Tütünün tüm olumsuz etkilerinden kurtulmak için gerekli vitaminleri içerisinde bulundurur.

Çinli Sinovac Biotech tarafından geliştirilen COVID-19 aşısının, Brezilya'daki ileri aşama deney sonuçlarına göre yüzde 78 etkili olduğu bildirildi.

Açıklamayı araştırmaya yakın bir kaynak yaptı. Bu, aşının Güney Amerika’nın en büyük ülkesi olan Brezilya’da düzenleyici kurumdan onay almasına bir adım daha yaklaştırdı.

KOCA: YÜZDE 91.25 ETKİLİ

TC Sağlık Bakanı Fahrettin Koca 24 Aralık’ta yaptığı açıklamada Türkiye’nin 50 milyon doz almak için anlaştığı Sinovac’ın corona virüsü aşısının koruyuculuğunun yüzde 91.25 oranında olduğunu ve ilk aşamada yaklaşık 9 milyon kişiye yapılacağını söylemişti.

Latin Amerika ve Güneydoğu Asya’da sırasıyla en fazla COVID-19 vakasına sahip olan Brezilya ve Endonezya, bu ay CoronaVac aşısını kullanmaya hazırlanıyor.

NORMAL BUZDOLABINDA SAKLANABİLİYOR

CoronaVac’ın etkinlik oranı, Moderna Inc veya Pfizer Inc ve ortağı BioNTech SE’nin yüzde 90’dan fazla etkili aşılarından daha düşük olsa da, taşınması daha kolay ve normal buzdolabı sıcaklıklarında saklanabilir.

Sinovac’ın Türkiye, Şili, Singapur, Ukrayna ve Tayland ile de tedarik anlaşmaları bulunuyor.

Komisyon'nun onayının ardından aşı AB ülkelerine dağıtılmaya başlanabilecek.

ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) ise Moderna'nın geliştirdiği aşıyı 19 Aralık'ta onaylamıştı.

EMA'nın internet sitesinden yapılan açıklamada, aşının yan etkileri arasında yorgunluk, titreme, ateş, kol altında şişmiş veya hassas lenf düğümleri, baş ağrısı, kas ve eklem ağrısı, bulantı ve kusma olduğu belirtildi.

Moderna aşısı da, Pfizer-BioNTech'in geliştirdiği aşıya benzer olarak RNA teknolojisini kullanıyor. Ancak Moderna aşısı, Pfizer BioNTech aşısı gibi -70 derecede değil, -20 derecede saklanabiliyor. Çözüldükten sonra da 30 gün boyunca buzdolabında korunabiliyor.

Pfizer-BioNTech aşısı, çözüldükten sonra sadece 5 gün buzdolabında kalabiliyor. AB Komisyonu, Moderna ile 80 milyon doz aşı alımı konusunda bir anlaşma imzaladı. Anlaşmada, AB'nin buna ek olarak 80 milyon doz daha satın alma seçeneği yer alıyor. Aşı İspanya'nın Barcelona kentinde üretilecek.

Moderna aşısı, onaylanması durumunda AB tarafından satın alınan en pahalı aşı olacak. Pfizer-BioNTech aşısına doz başına 12 euro ödeyen Avrupa, Moderna aşısını doz başına 18 eurodan satın alacak. Aşılar 16 yaş ve üzeri Avrupa vatandaşlarına uygulanacak.

2019 yılının son günlerinde Çin’de ortaya çıkan corona virüsü geçen haftalarda mutasyona uğrayarak yeni bir forma büründü ve yayılmaya başladı. Özellikle Güney Afrika’da ortaya çıkan ve diğer virüse göre daha hızlı yayılan Covid 501.V2 uluslararası kamuoyunda büyük panik yaratmıştı.

İngiltere başta olmak üzere birçok ülkede tespit edilen bu virüs ile birlikte birçok ülke Güney Afrika’yla sınırlarını kapatmıştı. Eylül ayında tespit edilen mutasyona uğramış corona virüsü, İngiltere’de tespit edilen mutasyona uğramış virüs ile benzerlik gösteriyor. Fakat uzmanlar bu virüsün İngiltere’deki versiyondan çok daha farklı ve korkutucu olduğunu açıkladı. Henüz incelemelerin devam ettiği virüsün daha bulaşıcı olduğu tahmin edilirken bugün İngiliz ITV’nin siyaset editörü Robert Peston bir açıklama yaptı.

BAKANIN ENDİŞESİ BELLİ OLDU

İngiliz hükümetinden bir kaynağa dayandırdığı haberinde Peston, İngiltere Sağlık Bakanı Matt Hancock’un bugün verdiği, “Yeni mutasyona uğramış corona virüsünden endişeliyim” sözlerini değerlendirdi.

ITV’nin politika editörü Robert Peston, “Hükümetin bilim danışmanlarından birine göre, Matt Hancock’un Güney Afrika’da tespit edilen yeni tip corona virüsüne karşı ‘son derece endişe’ duymasının sebebinin aşının İngiltere’de tespit edilen corona virüsü tipinde olduğu kadar etkili olacağına güvenmemeleri” dedi.

Onaylar alındığında ise, ilk olarak hangi grupların aşılanacağı ülkeler tarafından açıklanmaya başlarken toplumun ne kadarlık bölümünün aşı olacağı da merak konusu.

Dünya Sağlık Örgütü, sürü bağışıklığı sağlamak için yüzde 65 ila yüzde 70’lik oranın yeterli olduğunu belirtirken Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) ise tahmini yüzde 67'lik aşılama oranının sürü bağışıklığının kritik eşiği olduğunu açıkladı.

Dünyada 1,4 milyondan fazla kişinin hayatını kaybetmesine yol açan corona virüs ile mücadele uzun süredir devam ediyor. Aylarca süren karantina süreci ve tedbirlere rağmen corona virüs, ivmesini arttırarak sürüyor. Bilim insanları yaklaşık altı aydır aşı geliştirme çalışmalarına devam ederken iki aşı diğerlerinden bir adım öne çıkmış durumda.

Alman aşısı olarak adlandırılan Pfizer-Biontech ile ABD aşısı olarak nitelendirilen Moderna geçtiğimiz günlerde ABD ve Avrupa’daki onay mercilerine acil kullanım izni için başvururken aşının sevkiyat planlamaları da titizlikle yapılıyor. Kısa bir süre içerisinde onaylanması beklenen söz konusu iki aşı için ülkeler ön siparişler vermeye devam ediyor. Ancak şimdi de, ilk olarak kimlerin aşı olacağı konusu gündemin ana maddesi olmuş durumda.

İLK AŞILANACAK GRUP YAKLAŞIK 24 MİLYON KİŞİ

Geçtiğimiz gün ABD'de corona virüse karşı geliştirilen aşıların öncelikli olarak sağlık çalışanları ile yaşlı bakımevlerinde kalanlara dağıtılacağı açıklandı. Karar alıcı komitenin önümüzdeki günlerde yeniden toplanarak ikinci öncelikli grupta kimlerin yer alacağına karar vereceği belirtildi. ABD’de ilk olarak aşılanacak grubun toplam nüfusu 24 milyon civarında.

Yaklaşık 330 milyon nüfusa sahip ülkede bütün nüfusun aşı olabilmesinin bahar aylarını bulabileceği öngörülürken toplumun ne kadarlık bir bölümünün aşı olmasının yeterli olabileceği konusu da konuşulmaya başlandı.

Bahar ayına kadar corona virüse verilecek kayıplar göz önüne alındığında Dünya Sağlık Örgütü, toplumun yüzde 65 ila yüzde 70’lik bölümünün aşı olmasının sürü bağışıklığnı sağlamak için yeterli olduğu görüşünde birleşiyor.

Yaklaşık 20 milyon vaka sayısıyla Avrupa kıtası corona virüsten en çok etkilenen kıtalardan biri durumunda. En çok vaka bildiren ülkeler Rusya, Fransa, İspanya, İngiltere ve İtalya olarak sıralanıyor.

Kıtada yaklaşık 415 bin kişi corona virüs nedeniyle hayatını kaybederken geliştirilen corona virüs aşılarının ilk olarak uygulanacağı ülkelerin de ABD ile birlikte Avrupa ülkeleri olması öngörülüyor.

Avrupa ülkelerinin başbakanlarından gelen açıklamalar da ülkelerin 2020’nin sonu ile 2021’in başlarında aşılanmaya başlanacağını gösteriyor.

Ülkeler tek tek ilk aşılanacak grupları açıklarken Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) ise ortalama yüzde 67'lik aşılama oranının sürü bağışıklığının kritik eşiği olduğunun altını çizdi. Yaklaşık 750 milyon nüfusa sahip Avrupa kıtasında tahmini olarak 500 milyon kişinin aşılanmasının kıtada Covid-19'a karşı bağışıklık oluşabileceğini gösteriyor.

HER ÜÇ KİŞİDEN İKİSİ AŞI OLURSA VİRÜS BÜYÜK DARBE ALIR

Bütün dünyayı etkisi altına alan corona virüs ile mücadele için üretilen aşıların toplumun yüzde kaçına uygulanacağı konusundaki fikirler doğrultusunda ülkeler öncelik gruplarını belirlemeye devam ediyor. Aşılar onay aldıktan sonra aşıların transfer süreçleri başlayacak ve kısa süre içerisinde öncelik gruplarına uygulanmaya başlanacak.

Dünyada söz sahibi sağlık kuruluşlarının toplumun ortalama yüzde 67’sinin, yani kabaca her üç kişiden ikisinin aşı olmasının virüs ile mücadele için kritik eşik olduğunun altını çiziyor.

İlk çıkan ilaç ya da aşı ne olursa olsun faydası ve zararının kullanıldıktan bir süre sonra görüldüğünü kaydeden Bakan Pilli, “Hele bir çıksın yan etkilerini, güvenirliğini, faydasını görelim, dünya bir konuşsun, biz  değerlendirmeler  yapalım, emin olalım sonra harekete geçelim, çünkü bazı otoriteler yan etkilerin yüksek oluşundan bahsediyor” diye konuştu.

Pilli, Pandemi Hastanesi’nin ufak tefek eksiklikleriyle personel sıkıntısının en kısa zamanda çözülmesiyle hastanenin yılbaşında önce hizmete gireceğini de ifade etti.

Türk Ajansı Kıbrıs (TAK) muhabirine açıklamalarda bulunan Pilli, ülkede Covid-19’la ilgili durumun iyi gittiğini, virüsün daha fazla bulaşmasını önlemenin önemli olduğunu vurguladı. Pilli, bu şekilde giderse çevre ülkelerdeki aşılamanın KKTC halkına da fayda sağlayacağını, yurt dışında vakalar düştükçe KKTC’ye gelen vakaların da azalacağını söyledi.

Türkiye’nin aşı üretiminde çok başarılı olduğunu ve aldığı duyumlara göre Türkiye’de üretilecek aşının en güvenli aşı olacağını dile getiren Pilli, aşının koruyucu olması halinde nüfusun 2/3’ü aşılandığı zaman sorunun aşılacağını kaydetti. Pilli, bunun için gerekenin 200-300 bin civarında aşı olduğunu ve  bu miktarda aşıyı bulmanın kendileri için zor olmadığını da söyledi.

GRİP VE ZATÜRRE AŞILARI… “2 BİN AŞI GELDİ, 6 BİN DAHA GELECEK”

Ülkede grip aşılarıyla ilgili bir eksiklik olmadığını da kaydeden Pilli, özele 2 bin civarında grip aşısı geldiğini, yakında 6 bin civarında daha geleceğini açıkladı.

Bakan Pilli, 500 aşının da Türkiye tarafından KKTC’ye hibe edildiğini ve bazı kriterler konarak aşıların vatandaşlara yapılacağını kaydetti.

Pilli, aşıların öncelikle Covid hastalarıyla ön planda çalışan sağlık personeline, temaslı takip ekibine ve kronik hastalığı olan sağlık personeline yapılacağını anlattı.

“SAĞLIK MERKEZLERİNDE ZATÜRRE AŞISI VAR”

Zatürre aşılarının da KKTC’de bugüne kadar ilk defa 14 bin civarında yetişkine yapıldığını söyleyen Pilli, şu anda sağlık merkezlerinde zatürre aşılarının mevcut olduğunu, kronik hastalığı bulunan ve 65 yaş üstü olan vatandaşların sağlık merkezlerine giderek aşı yaptırılabileceğini anlattı. 

“PANDEMİ HASTANESİ YILBAŞINDAN ÖNCE AÇILACAK”

Pandemi Hastanesi’nin yapılması yönünde baştan beridir mücadele verdiğini anımsatan Bakan Pilli, hastanenin odaları ve tıbbi ekipmanlarıyla ilgili bilgiler verdi ve hastanenin yılbaşından önce hizmete gireceğini kaydetti.

Her şeyi düşünülen bu hastanede eksik olan anjiyo aletinin bugün kurulacağını söyleyen Pilli, çok küçük askı, köşe koruma gibi detayların montajı ve tıbbi ekipmanın garanti sürelerinin başlatılması yönündeki detayların tamamlanmasıyla acil olarak başvuracak her hastaya hizmet verebilecek şekilde tasarlanan hastanenin kullanımına başlanabileceğini söyledi.

Mevcut hastanene içerisinde Covid hastaları için kullanılan servislerin pandemi hastanesine taşınacağını kaydeden Pilli, servislerin tadilatı yapıldıktan sonra temel amacı doğrultusunda kullanılmak üzere merkezi hastaneye bırakılacağını anlattı. Pilli, sadece ayaktan tanı merkezinin bir süre daha kullanılabileceğini de belirtti.

PANDEMİ HASTANESİ İÇİN PERSONEL ALIMI

Açıldıktan sonra merkezi hastanedeki bazı personelin pandemi hastanesine kaydırılacağını kaydeden Pilli, yeni personel alımının da mümkün olan en kısa sürede Kamu Hizmeti Komisyonu eliyle tamamlanacağını, paramedik ve eczacı alımının gerçekleştirildiğini, hemşire alımı için ise münhalin zaten açılmış olduğunu anlattı.

Hükümet kurulduktan sonra pandemi hastanesi için ayrı bir teşkilat yasası geliştirileceğini de kaydeden Pilli, tamamen oraya özgü personel için bir yasa hazırlığı yapacaklarını ifade etti.

“YEREL VAKA ARTIŞI YOK… DURUM KONTROL ALTINDA”

Güney’de ve Türkiye’de vakalar çoğaldığı için KKTC’ye giriş yapanlar arasında da arttığını söyleyen Pilli, yerel vakaların ise sayısında bir yükselme olmadığını, durumun kontrol altında olduğunu kaydetti.

“SALGIN TÜM DÜNYADA OLDUĞU GİBİ KKTC’DE DE CİDDİ MALİYET YARATTI”

Salgının tüm dünya ülkelerinde olduğu gibi KKTC’de de ciddi bir maliyet yarattığını belirten Sağlık Bakanı Ali Pilli, KKTC’de karantina otelleri için ciddi miktarda para harcandığını ancak insan sağlığının paranın önünde olduğunu söyledi. 

Covid-19 tedavisinde KKTC’de başarılı olunduğunu, doktorların ciddi tecrübe kazandığını kaydeden Pilli, “Eskisi gibi değiliz. Her ilacımız, her ekipmanımız vardır, hiçbir sıkıntımız yoktur” dedi ve sağlık personeline teşekkürlerini iletti. 

Pilli, ortada bir başarı varsa bunun sadece Bakanlığının başarısı değil, sağlık çalışanlarının özverisi, toplumun ve tüm kurum ve kuruluşlarla hükümetin başarısı olduğunu vurguladı.

Pilli, geçtiğimiz günlerde İçişleri Bakanlığı, Ulaştırma Bakanlığı ve ilgili dairelerin katılımıyla yurt dışından gelen yolculara daha aktif kontrol yapılması husussunda başarılı bir toplantı gerçekleştirdiklerini de söyledi.

“İSTEDİKLERİ KADAR ELEŞTİRSİNLER”

Ülkeye girişlerle ilgili her gün yeni karar almakla eleştirildiklerini de belirten Pilli, “Teorik olarak aldığımız karar, pratikte sıkıntı yaratıyorsa biz bunu değiştiririz, halkımız zarar veriyorsa 2 saat sonra da değiştiririz, istedikleri kadar eleştirsinler” ifadelerini kullandı.

ELEKTRONİK KELEPÇE İÇİN HÜKÜMET KARARI LAZIM

Bir süre önce denemesi ve çalışması yapılan elektronik kelepçe uygulaması konusunda da konuşan Pilli, bu uygulamanın eksikliklerini gördüklerini tedbirler de tasarladıklarını ancak bunun paraya dayanan bir uygulama olduğunu  söyledi.

Bu uygulama için  anlaşmalar yapılıp protokoller imzalanması gerektiğini, bunun için bir hükümet ve maliyenin olması gerektiğini söyleyen Pilli, hükümet kurulduktan sonra yurt dışından gelenler için elektronik ve fiziksel takiple ev karantinası uygulaması üzerinde çalışılacağını söyledi.

GÖREV SÜRESİNDEKİ İCRAATLAR

Göreve geldiği günden bu yana Covid 19 salgınının da aralarında olduğu birtakım sıkıntılarla karşılaştıklarını ancak eksiklikleri bildikleri için hedefler koyarak çalışmaktan geri durmadıklarını ifade eden Bakan Pilli, hedeflerini bir bir gerçekleştiriyor olduklarını da anlattı ve yaptıklarını özetle şöyle sıraladı:

“Yangından sonra hastanenin tadilatı, yeni klinikler açılarak yatak kapasitesinin yükseltilmesi, Pandemi Hastanesi, Girne Amerikan Üniversitesi’nden alınan hastane için gerekli paranın bloke edilerek ihaleye çıkılması, AMATEM binasının temelinin atılması 6 ay içinde tamamlanacak olması, Güzelyurt Hastanesi’nin 4. etabına yakında başlanacak olması, yeni Devlet Hastanesi için proje çizilmesi ve 2021 yılı Nisan ayında BRT’nin arkasında temelinin atılacak olması, GAÜ’den alınan hastane bittikten sonra TC tarafından verilen hibe ile iç donanımının yapılacak olması.”

Illinois Üniversitesi’nden Gabriele Gratton ve Urbana-Champaign psikoloji profesörleri Monica Fabiani’nin önderliğinde yapılan araştırmaya göre, kakaoda bulunan flavanol bakımından zengin yiyecekler yemenin vasküler fonksiyona fayda sağlayabileceği açıklandı.

18 katılımcıyla gerçekleştirilen çalışmada 14 kişide kakaoda bulunan flavanol alımı sonrası gelişme görüldüğünü belirtilirken Illinois Üniversitesi’nden Gabriele Gratton, "Flavanoller, birçok meyve ve sebzede ve kakaoda bulunan küçük moleküllerdir. Meyvelere ve sebzelere parlak renklerini verirler ve damar fonksiyonuna fayda sağladıkları bilinmektedir. Flavanollerin beyin damar sistemine de fayda sağlayıp sağlamadığını bilmek istedik ve bilişsel işlev üzerinde olumlu bir etkisi olduğunu tespit ettik " dedi.

Ekip, 18 katılımcıyı kakao flavanolleri almadan önce, ilk turda deneklerin flavanol bakımından zengin kakao aldığı, ikinci turda ise çok düşük seviyelerde flavanol içeren işlenmiş kakao tükettiği iki ayrı denemede test etti. Ne katılımcılar ne de araştırmacılar, denemelerin her birinde hangi tür kakao tüketildiğini bilmiyorlardı.

KARBONDİOKSİTE TEPKİ ÖLÇÜLDÜ

Kakaoyu tükettikten yaklaşık iki saat sonra, katılımcıların yüzde 5’i karbondioksit içeren hava soludular. Bu havadaki normal havadaki normal oranın 100 katı seviyesinde. Gratton, bunun beyin damar sistemine ne kadar iyi tepki verdiğini belirlemek için standart bir yöntem olduğunu söyledi.

Gratton, vücudun tipik olarak beyne giden kan akışını artırarak tepki verdiğini söyledi. "Bu durum beyne daha fazla oksijen getiriyor ve aynı zamanda beynin daha fazla karbondioksiti yok etmesine izin veriyor" dedi.

Araştırmacılar, katılımcıların çoğunun kakao flavanollerine maruz kaldıktan sonra başlangıçta olduğundan veya flavanol içermeyen kakao tükettikten sonra daha güçlü ve daha hızlı bir beyin oksijenasyon tepkisine sahip olduğunu buldu.

Araştırmacılardan Monica Fabiani, "Maksimum oksijenlenme seviyeleri, yüksek flavanollü kakaodaki düşük flavanollü kakaoya göre üç kattan daha yüksekti ve oksijenasyon tepkisi yaklaşık bir dakika daha hızlıydı. Bu durum beynin çok daha hızlı çalıştığının bir göstergesi" şeklinde konuştu.

Oygar, “Hastalara organ nakli şansı vermek tabii ki öncelikli hedefimiz ama yasayı göz ardı edemeyiz” dedi.

Böbrek nakli ve Nefroloji Kliniği hakkında basında çıkan iddialarla ilgili bugün Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi Onkoloji Bölümünde basın toplantısı düzenlendi.

Klinik Şefi Oygar, nefroloji hekim ve hemşirelerinin yer aldığı basın toplantısında sorular da yanıtlandı.

Canlı vericiden nakil olacak kişiler eğer evliyse, en az iki yıl evlilik şartı arandığını belirten Oygar, bunu organ trafiğinin önüne geçmek için yasayla düzenlendiğini vurguladı.

Oygar, böbrek hastası olan bir vatandaşın nakil konusunda sosyal medyada yaptığı açıklamaların kendilerini çok üzdüğünü belirtti.

Dr. Düriye Deren Oygar, şöyle devam etti:

“Hastayı son gördüğümüzde kendisine diyalize girmesi gerektiğini anlattık. Böbrek nakli olmak istediğini söyledi ve bize verici sundu. Hastaya organ nakli şansı vermek tabi ki öncelikli hedefimiz ama yasayı göz ardı edemeyiz. Hekimler ve sağlık çalışanları yasaya uymak zorunda. Hastaya bize sunduğu vericinin şu an için uygun olmadığını ama başka bir verici bulursa, onu değerlendirip işlem yapabileceğimizi söyledik. Hastanın genel durumu itibarıyla ilk olarak diyalize girmesi, sonra organ nakli için hazırlanması gerekiyordu. Bunu da kendisine söyledik. Ben de, hekim arkadaşlarım da hastaya ‘nakil tedavinizi, diyaliz tedavinizi yapmayız’ demedik. Nereden gelirse gelsin, kim olursa olsun hastalar arasında ayrım yapmıyor, herkese eşit hizmet veriyoruz. Bunu kamuoyunun bilgisine getirmeyi görev bilirim.”

Ülkeye 2004’te geldiğini, 16 yıldır Nefroloji Kliniğini bir yere getirmek için çabaladığını, sonrasında ekibe Dr. Simge Bardak, Dr. Ahmet Behlül, Dr. Salahi Ataç’ın katıldığını, hemşirelerin sayısının ve eğitimlerinin artırıldığını belirten Oygar, “Gelişmiş ülkelerin seviyesine gelmek için şartlarımızı zorluyor, özellikle organ naklini bir yerlere getirmek için yıllardır çabalıyoruz” dedi.

Oygar, bilimsel kongreleri, yurt dışında yayınlanan özellikle ailesel börek hastalıkları konusundaki çalışmaları yakından takip ettiklerini ifade ederek, “Çağın standartlarını yakalamaya çalışan, gelişmeleri takip eden bir ekibiz” şeklinde konuştu. 

ORGAN NAKİLLERİ… 258 HASTA… 110 KİŞİ NAKİL BEKLİYOR

Pandemi nedeniyle organ nakillerinin dünyada da ülkede de biraz gerildiğini söyleyen Oygar, “Çalışmalarımıza devam ediyoruz. Önümüzdeki hafta iki eş arasında nakil yapacağız” şeklinde konuştu.

Dr. Oygar, KKTC’de 258 diyaliz hastası olduğunu, genel durumu iyi, nakle uygun 110 civarında hastanın böbrek nakli beklediğini söyledi; kliniğin çalışmaları konusunda da bilgi verdi.

Oygar, 3 nefroloji uzmanı, 1 hemodiyaliz hekimi, 26 hemşire ve 7 yardımcı personelle hastalara poliklinik, böbrek nakli, hemodiyaliz ve periton diyaliz gibi alanlarda hizmet verildiğini, ihtiyaç halinde hastaların servise de yatırılarak tetkik ve tedavi edildiğini söyledi.

“SON 10 YILDA 1156 HASTA HEMODİYALİZE ALINDI”

Düriye Deren Oygar, son 10 yılda bin 156 hastanın hemodiyalize alındığını, nefrolojide 300 binin üzerinde hemodiyaliz seansı yapıldığını, böbrek nakli gerçekleştirilen 240 hastanın takip ve tedavi edildiğini, 111’den fazla hastaya periton diyaliz hizmeti verdiklerini aktardı.

Yasa ve tüzüklerin yürürlüğe girmesiyle 2016’dan beri ülkede böbrek nakli yapıldığını anımsatan Oygar, ameliyatların üroloji ekibi, hazırlık, takip ve tedavinin de kendileri tarafından yürütüldüğünü belirtti.

2016’dan bu yana KKTC’de 44 hastaya böbrek nakli yapıldığını açıklayan Duriye Deren Oygar, bu nakillerin 26’sının kadavradan olduğunu söyledi.

Oygar, “Kadavra nakli, canlı vericisi olmayan hastalar için büyük bir şans ve umut oldu” dedi.

Haber: Rahme Çiftçioğlu - Fotoğraf: Erol Uysal

ABD’de yapılan bir araştırma corona virüsüne yakalanma riskinin kan grubuna göre değişkenlik gösterdiğini ortaya çıkardı… New York’ta bulunan Columbia Üniversitesi’nde yapılan ve 14.112 insanın dahil olduğu araştırmaya göre kan grupları enfeksiyon oranı, entübe oranı ve ölüm oranını etkileyen faktörlerden biri.

Dünyaca ünlü bilim ve tıp dergisi Nature’da yayınlanan araştırmaya göre A ve B kan gruplarına sahip olan bireylerin corona virüsüne daha çok yakalandığı tespit edilirken, AB kan grubuna sahip bireylerin ise riskinin daha düşük olduğu gözler önüne serildi. 0 kan grubuna sahip olanların ise A ve B kan grubundan daha az risk teşkil ettiği fakat buna karşılık AB kan grubundan daha riskli olduğu açıklandı.

0 kan grubunun ölüm oranı ve entübe konusunda da arada kaldığını belirten uzmanlar AB kan grubuna sahip bireylerde ölüm ve entübe oranının daha yüksek olduğunu ve A ve B kan grubuna ait bireylerde ise bu oranın daha düşük olduğunu belirledi.

Bilim insanları araştırmanın daha kapsamlı bir şekilde yapılması gerektiğini açıkladı. Uzmanlar, genetik etkinin corona virüsünün etkisi üzerinde bir değişiklik yaratıp yaratmayacağı konusunda çalışmalara devam edileceğini duyurdu.

ENFEKSİYON RİSKİ (Yüksekten düşüğe): A, B, 0, AB
ENTÜBE RİSKİ (Yüksekten düşüğe): B, AB, 0, A
ÖLÜM RİSKİ (Yüksekten düşüğe): AB, 0, A, B

“Toplumun ‘Akılcı ilaç kullanımı’ bilincini edinmesi, uygunsuz antibiyotik kullanımı sonucu oluşan bireysel ve büyük çoğunlukla halk sağlığı sorunlarını azaltabilir” diyen Ekenoğlu, antibiyotiğin gereksiz kullanıldığı durumları şöyle ele aldı;

•          Ateş yüksekliği antibiyotik gereksiz kullanımının en sık sebebidir. Antibiyotikler ateş düşürücü değildir. Ancak ateş yükselmesinde uzmana danışılmadan antibiyotik kullanımı çok yaygındır.

•          Enfeksiyon hastalıkları sonucu oluşan ateş  en sık üst solunum yolu enfeksiyonları olan; farenjit, larenjit, tonsillit, sinüzit gibi tablolarda görülür. Üst solunum yolu enfeksiyonlarının % 75’ine virüsler neden olmakta ve antibiyotikler sadece bakteriyel hastalıklarda etkin olduğundan çoğunlukla antibiyotik kullanımı gereksizdir.

•          İshal vakalarının % 10-20’sinde antibiyotik verilmesi gerekir; gereksiz antibiyotik kullanımı bağırsaklarımızda bulunan faydalı ve bizim sağlığımızı koruyan bakterilerin dengesini olumsuz etkileyeceği için uygunsuz kullanımında ishalin iyileşme sürecini uzatabilir.

•          Grip, nezle gibi viral hastalıkların belirtileri gözlendiğinde genellikle doktora danışmadan kullanılan antibiyotikler yine en sık karşılaşılan uygunsuz antibiyotik kullanım biçimidir.

Ekenoğlu, bilinçsiz antibiyotik kullanımının çeşitli sağlık problemlerine neden olabileceğine söyleyerek olabilecek sağlık problemlerini şöyle belirtti; 

• Karaciğer ve böbreklerde harabiyet gelişmesi: Bazı antibiyotiklerin böbrekte kalıcı hasarlar bırakabildiği bilinmekte ve bu nedenle doktor önerisi olmaksızın gereksiz antibiyotik kullanımından kaçınılmalıdır.
• Antibiyotiklere karşı direnç gelişimi: Antibiyotiklere karşı direnç gelişmesinde ve yayılmasındaki en önemli neden uygunsuz antibiyotik kullanımıdır.
• Mantar enfeksiyonlarının oluşumu: Vücudumuzla bizle birlikte yaşayan milyarlarca bakteriler ve mantarlar gibi mikroorganizmalar sağlığımızın korunması açısından önemlidir. Fakat antibiyotiklerin etkileri normal flora olarak adlandırdığımız bu mikrop yapısını bozmaktadır.
• Bağırsaktaki probiyotiklerin kaybedilmesine neden olmaktadır: Antibiyotik kullanımı yine bağırsaklarımızda yaşayan yararlı bakterilerin de ölümüne neden olarak bağırsaklarımızdaki mikrobiyal dengenin bozulmasına ve dolayısıyla ishallere neden olabilmektedir. Bu durumu engellemek adına hekime danışmadan antibiyotik kullanmamak ve antibiyotik kullanırken probiyotik içerikli besinler tüketmek yararlı olur.
• Mali kayıplar: Uygunsuz ve gereksiz antibiyotik kullanımı hastanın sağlığının bozulmasına, tedavi süresinin uzamasına ve hastanın hastane yatış süresinin uzaması gibi nedenler sonucu iş gücü ve ciddi düzeyde tıbbi masraf artışına neden olmaktadır.

Ekenoğlu, bireylerin, akılcı antibiyotik kullanımı için yapılması gerekenleri şöyle sıraladı; Antibiyotik kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışınız, antibiyotikleri doktorunuzun söylediği miktar ve sürelerde kullanınız, doktorunuz antibiyotiğe ihtiyacınız olmadığını söylediğinde asla antibiyotik talep etmeyin,          başkası için yazılmış antibiyotiği asla kullanmayın, antibiyotikler soğuk algınlığı, nezle ve gribi iyileştirmez ve başkasına bulaşmasını engellemez, kendinizi daha iyi hissetseniz bile tedaviniz tamamlanmadan antibiyotik kullanmayı kesmeyin, tedavi bittiğinde kalan antibiyotikleri saklamayın, paylaşmayın veya kullanmayın, enfeksiyonlardan korunmak için önlemler alın, hastalık sırasında ellerinizi ve çocuklarınızın ellerini sık sık yıkayın.

Uygun antibiyotik kullanım bilincinin kazanılması ve yaygınlaşmasında toplumun tüm katmanlarının rolünün bulunmakta olduğunu belirten Ekenoğlu, “Bu nedenle gereksiz antibiyotik kullanımına karşı herkesin el ele vermesi önem arz etmektedir” dedi.

AB'nin koronavirüs aşısı üreten firma ile anlaşması kapsamında, 300 milyon doz karşılığında 4,65 milyar euro (Yaklaşık 42 milyar Türk lirası) ödeyeceği açıklandı. İki doz halinde uygulanan aşının maliyeti Avrupa ülkelerinde yaklaşık 31 euroya (280 TL) denk geliyor.

Pfizer/BioNTech'in aşısının üçüncü aşama  klinik denemelerinin sonuçlarında yüzde 95'ten fazla koruma sağladığı açıklanmıştı. Pfizer tarafından yapılan açıklamada, aşı için Amerikan Gıda ve İlaç İdaresi'ne (FDA) gelecek cuma günü acil kullanım onayı için başvuru yapılacağı belirtilmişti.

Pfizer/BioNTech'in aşısının üçüncü aşama klinik denemelerinin sonuçlarında yüzde 95'ten fazla koruma sağladığı açıklandı. Pfizer tarafından yapılan açıklamada, aşı için Amerikan Gıda ve İlaç İdaresi'ne (FDA) birkaç gün içinde acil kullanım onayı için başvuru yapılacağı belirtildi. Biontech'in kurucu ortağı Prof. Dr. Uğur Şahin, aşının nispeten düşük dozlu olduğu için hafif ve orta dereceli yan etkiler göstediğini söyledi.

Amerikan ilaç devi Pfizer, Alman BioNtech SE ile birlikte geliştirdiği aşının 6 ülkede 43 binden fazla gönüllü üzerinde yapılan son aşama kilinik deneme sonuçlarında, yüzde 95'ten fazla koruma sağladığını duyurdu.

"BNT162b2" adlı aşının 27 Temmuz ile 13 Kasım tarihleri arasında ABD, Almanya, Türkiye, Güney Afrika, Brezilya ve Arjantin'de yapılan üçüncü aşama klinik denemelerine 43 bin 661 kişi katıldı. Şirketten yapılan açıklamada, aşının tüm yaş ve etnik gruplarda istikrarlı sonuçlar verdiği ve önemli düzeyde yan etkiye neden olmadığı bildirildi.

Aşının birinci veya ikinci dozunun uygulanmasının ardından gönüllülerin yüzde 3,8'inde yorgunluk, yüzde 2'sinde baş ağrısı gözlemlendiği, ikinci dozun uygulanmasının ardından ise yaşlı katılımcılarda ateş ve hafif yan etkilerin meydana geldiği aktarıldı.

Bununla birlikte, aşının, Covid-19 nedeniyle yüksek risk altında bulunan 65 yaş üstünde etkinliğinin yüzde 94 olduğu bildirildi. Aşının virüsü etkisiz hale getirilmesi için gereken antikor seviyesini ise 29 günde sağladığı ifade edildi.
Bununla birlikte, corona virüs aşısı için ABD'de acil kullanım başvurusunun günler içinde gerçekleşmesi planlanıyor. Şirketten daha önce yapılan açıklamada, yıl sonuna kadar iki doz halinde uygulanması gereken aşının 50 milyon doz, gelecek yılın sonuna kadar ise 1,3 milyar doz üretileceği duyurulmuştu.

Pfizer/Moderna geçen hafta geliştirdiği aşının ara klinik verilerinde yüzde 90'dan fazla koruma sağlandığını duyurmuş, ardından ABD'li ilaç şirketi Moderna önceki gün kendi aşısının yüzde 94,5 koruma sağladığını açıklamıştı. Pfizer'ın yeni açıklaması şu anda onu piyasadaki en etkin potansiyel aşıya sahip şirket konumuna getirdi.

Financial Times'a konuşan BioNTech SE’nin kurucu ortağı Prof. Dr. Uğur Şahin, aşının nispeten düşük dozlu olduğu için hafif ve orta dereceli yan etkiler göstediğini söyledi. Şahin, aşıyı yaparken kullanılan haberci ribonükleik asitin “yeni bir ilaç sınıfı” (mRNA) yaratabileceğini söyledi.

Şahin tarafından yapılan açıklamada, "Hedefimiz en başından beri tüm yaş gruplarında tolere edilebilecek bir aşı dizayn etmek ve geliştirmekti. BNT162b2 adlı aşı adayımızda başarıyla amacımıza ulaştığımızı inanıyoruz. Şu anda düzenleyici kuruluşlarla çalışamızın detaylarını paylaşmak için iletişimdeyiz. Bu tarihi başarıya kendisini adayan k tüm insanlara teşekkür ederim. Aşının dünyaya dağıtımı için partnerlerimiz ve hülkümetlerle işbirliği içinde çalışmaya devam edeceğiz" ifadeleri kullanıldı.

Söz konusu duyurunun ardından, Pfizer’ın hisseleri yüzde 7 artarken, BioNTech’in ABD’de işlem gören hisseleri de yüzde 7,3 oranında arttı.

BioNTech ve Pfizer'ın geliştirdiği aşıdan sonra ABD merkezli Moderna da geliştirilen Covid-19 aşısının etkili olduğunu duyurdu. Yapılan açıklamada üçüncü faz sonuçlarına göre aşının yüzde 94.5 oranında koruyuculuk etkisi olduğu belirtildi.

ABD'nin Massachusetts kenti merkezli biyoteknoloji şirketi Moderna Inc, geliştirdiği corona virüs aşısının COVID-19'u önlemede oldukça etkili olduğunu söyledi. 30 bin kişiye yapılan iki dozluk aşı çalışmasının yüzde 94,5 etkili olduğu açıklandı.

Moderna CEO'su Stephane Bancel, Business Insider'a yaptığı açıklamada "Bunlar, birçok ABD ve dünyadaki birçok insana yardımcı olacak iki mükemmel aşı" dedi.

Bancel ürettikleri aşının Pfizer Biontech aşısıyla kıyaslanmasının saflık olacağını nitelerken henüz kıyaslamak için çok erken olduğunun altını çizdi.

Bancel, Moderna'nın aşısının Pfizer/Biontech aşısına göre önemli bir avantajı olduğunu söyledi. Moderna'nın aşısının tipik buzdolabı sıcaklıklarında (2-8 derece) bir ay muhafaza edilebildiği belirtilirken, Pfizer'in atışının kuru buz ve özel kaplar gerektiren -70 derece sıcaklıkta saklanması gerektiği belirtildi.

Moderna CEO'su Stephane Bancel, Haziran ayına kadar isteyen her ABD vatandaşına corona virüs aşısının hazır olacağını söyledi.

ABD’nin 2021 yazında normale dönmesi hakkında tahminlerini paylaşan Bancel, "Anma Günü'ne kadar ABD'de aşı isteyen herkesin güvenli ve etkili bir aşıya ulaşacağına inanıyorum" dedi.
ABD için yazın resmi olmayan başlangıcına işaret eden Anma Günü, önümüzdeki yıl 31 Mayıs'ta gerçekleştirilecek. Daha önce ABD’de ülkenin en iyi bulaşıcı hastalık uzmanı olarak görülen Dr. Anthony Fauci ve Sağlık ve İnsan Hizmetleri Sekreteri Alex Azar, corona virüs aşısının Nisan 2021'e kadar yaygın olarak bulunacağını söylemişti.

Moderna'nın aşısı şimdiye kadar yalnızca yetişkinlerde test edilmiş olsa da, şirket denemelerini gençlerde de denemeyi planlıyor. Bancel, aşının önümüzdeki yaz gençlere verilmesinin onaylanacağını ve gençlerin Temmuz veya Ağustos aylarında aşılanabileceğini umduğunu söyledi.

Bancel, "Okula dönüş için Eylül 2021 normal olur" şeklinde konuşurken aşıdan sonra “İnsanlar alışverişe gidebilir, eşyalarını, sırt çantalarını alabilir ve maskesiz okula dönebilirler. Ve hepimizin bildiği normal hayata geri dönebilirler" dedi.

Moderna ve Pfizer, Kasım ayı sonlarında ABD aşıları için Acil Kullanım Yetkisi (EUA) için başvurmayı planlıyor. ABD Gıda ve İlaç İdaresi'nin inceleme süreci muhtemelen haftalar sürecek.

Bancel, "Muhtemelen Aralık ayında, EUA kapsamında FDA tarafından onaylanan her iki aşıyı da alabileceğiz" dedi.
ABD hükümetinin Warp Speed ​​Operasyonu baş danışmanı Moncef Slaoui, geçtiğimiz günlerde, her iki aşının da onaylanması halinde Aralık ayında 20 milyon ABD’linin aşılanabileceğini ön görmüştü.

Moderna, 2021'in ilk çeyreğinin sonuna kadar 100 milyon doz aşı üretmeyi, bu aşılarla da 50 milyon insanın aşılanacağını tahmin ettiklerini belirtti.

Dünya genelinde 5O milyonu aşkın kişinin enfekte olmasına ve yaklaşık 1 milyon 300 bin kişinin ölümüne yol açan corona virüs (Covid-19) pandemisine karşın geliştirilen aşı çalışmalarında sona yaklaşılıyor. Covid-19 karşı yüzde 90’dan fazla ekinlik gösterdiği duyurulan Pfizer/BioNTech aşısı dağıtıma hazırlanıyor ve yaz aylarından bu yana yüz binlerce doz aşı üretildiği belirtiliyor. İngiltere ve ABD’de yıl sonundan önce kritik durumdaki insanlara dağıtılması planlanan aşının, üretim hattından kargolanmasına kadar olan tüm süreci gösteren fotoğraflar yeni bir aşının geliştirilmesi ve toplu üretimi için gösterilen büyük çabayı gözler önüne seriyor.

Pfizer’dan tarafından Pazartesi günü yapılan açıklamada , Alman BioNTech SE firmasıyla geliştirilen deneysel corona virüs aşısının, klinik denemelerin son aşamasında başarılı olduğu duyuruldu. 43 binden fazla gönüllüyle yapılan çalışmanın ara verilerinde de aşının yüzde 90’dan fazla etkili olduğu görüldü. Aşının başarısının son testlerde tekrarlanması halinde bu durum birçok insanın haftalar sonra corona virüse karşı aşılanabileceği anlamına geliyor.

Bununla birlikte İngiltere ve ABD, karar merciileri tarafından onaylanması halinde aşının yıl sonundan önce kritik durumda bulunan insanlar için kullanılabileceğini duyurdu. Pfizer’ın ABD ile 100 milyon doz, İngiltere ile 10 milyon dozluk bir aşı anlaşması bulunuyor.

YAZ AYLARINDAN BU YANA YÜZ BİNLERCE DOZ AŞI ÜRETİLDİ

Diğer yandan, pandemi öyle bir acil durum yarattı ki Pfizer de dahil olmak üzere Oxford/AstraZeneca, Sinovac ve daha pek çok ilaç şirketi, aşılarının işe yarayacaklarına dair herhangi bir kanıt bulunmadan önce dozları üretmeye başladı. Bu nedenle, Pfizer/BionTech’in yaz sonunda, üretime başladığından beri yüz binlerce doz aşısı oluştu. Belçika'nın Puurs kentinde doldurulan şişeler, Amerika'ya tedarik sağlayan Michigan'daki Kalamazoo şehri ile Avrupa'da piyasaya sürülecek.

TONLARCA KURU BUZLA NAKLİYE

Öte yandan, iki doz halinde uygulanan ve -70 derecede saklanması gereken bu aşının dağıtımının geleneksel aşılara veya oda sıcaklığında toz halinde tutulabilenlere kıyasla daha zor olacağı düşünülüyor. Tonlarca kuru buz, dozları gerekli sıcaklıkta tutacak ve termal sensörler bu değerli kargonun sıcaklığını sürekli takip edecek.